Blog: Hackathon - welke kansen biedt COVID-19 voor ondernemend onderwijs in het mbo?

Gepubliceerd op:
30 oktober 2020

Het is al bijna niet meer denkbaar: een hele dag bijeen op locatie met collega’s uit het onderwijsveld nadenken over ondernemerschapsonderwijs. 17 september kregen we toch de kans om te kijken hoe de pandemie mogelijkheden biedt voor het ondernemerschapsonderwijs. Hoe ziet ondernemerschapsonderwijs er uit in een onzekere 1.5 meter wereld? Een hackathon was de gekozen vorm om daarover van gedachten te wisselen. 

Mooie mix van expertise en ervaring

Technisch gezien was het een hackathon in de bredere zin van het woord, want computerhackers waren er niet. Wel waren er vertegenwoordigers van scholen, bedrijven en deelnemers zoals examenmakers en praktijkbegeleiders. Een mooie mix van expertise en ervaring. Qua aanpak had het wel alle kenmerken van een hackathon: iteratief, productgericht en met een vleugje unconference. Dat laatste betekent dat ook de deelnemers ruimte kregen om een deel van het programma in te vullen. 

100 ideeën en 4 prototypes

De hackathon leverde meer dan 100 nieuwe ideeën op en uiteindelijk 4 prototypes die verder uitgewerkt zijn. Die 100 ideeën laten zien dat er meer dan genoeg ideeën zijn om in het mbo werk te maken van ondernemerschapsonderwijs in tijden van onzekerheid. Ideeën die ik zelf aardig vind, zijn het openen van webshops door studenten met zelfgemaakte en lokale producten, of het maken van podcasts door studenten over hoe lokale ondernemers reageren op de onzekerheid die door de COVID-19-pandemie is ontstaan.

Naast deze actuele innovatieve ideeën, waren er ook veel ideeën waarvan het eigenlijk zorgelijk is dat ze nooit zijn opgepakt door het onderwijs. We zijn volgens mij heel goed in het genereren van ideeën, maar niet zo goed in het proces daarna. Het snel verfijnen, testen en evalueren van deze ideeën en het implementeren ervan. Toch zijn deze processen essentieel. Zoals een oud-collega mij ooit leerde, “Ideas are shit, execution is everything”.

In die zin ben ik wel nieuwsgierig hoe we in Nederland gaan scoren op creatief denken in PISA2022, want daar gaat het niet alleen om ideeën kunnen generen, maar ook om het kunnen evalueren en oppakken van ideeën. Zitten we op 15-16 jarige leeftijd al in die val, of zijn het juist de structuren waarmee we later in ons (werkende) leven geconfronteerd worden die het evalueren en uitproberen van ideeën zo traag en moeilijk maken? Daarom ben ik blij dat in de hackathon 4 ideeën zijn geprioriteerd en voorgelegd aan mogelijke gebruikers. Eén idee is die dag ook geadopteerd en wordt op dit moment verder ontwikkeld door het ROC van Twente. Het idee is zeker niet nieuw voor de wereld, en ook niet voor Nederland, maar wel nieuw voor mainstream mbo. 

Mbo niet ingesteld op leerverrassingen

Al bijna 2 decennia geleden stelde ondernemerschapsdeskundige Saras Sarasvathy dat ondernemen in onzekerheid een andere manier van logica en beslissingen nemen vraagt dan wanneer die onzekerheid er niet is. Het vertrekpunt is dan niet je doel, maar de eerste stap die je kunt nemen op basis van wat er is en wat je hebt. Als er één wetenschappelijke theorie populair is bij ondernemerschapsdocenten, dan is het wel haar werk rondom Effectuation. Als je dit idee echter gaat doordenken in termen van onderwijsontwerp, dan wordt het ingewikkeld, want zeker het mbo is juist helemaal ingericht op vooraf vastgestelde leerdoelen en niet op leerverrassingen.

Vakman-ondernemer en Effectuation

Het idee van ROC van Twente omarmt juist de onzekerheid van de Effectuation benadering en bouwt het in. Ze gaan dat doen in de bestaande kopopleiding vakman-ondernemer. Het zou fantastisch zijn als dit voorbeeld direct gekopieerd wordt door andere ROC’s in Nederland. Kopiëren betekent dat het werkt en dus potentie heeft om door te groeien. Misschien is het dan niet innovatief meer, maar het blijft ondernemend: authentieke leeromgevingen rechtstreeks de school inbrengen, zonder daarvoor allerlei ingewikkelde onderwijskundige vernieuwingsprocessen op te tuigen. Gewoon door te doen.

Lees ook de samenvatting van de uitkomsten van de hackathon.

Thomas Lans
Managing onderzoeker, ECBO
Thomas Lans
Bent u tevreden over deze pagina?