Burgerwindpark Nijmegen-Betuwe Nijmegen, Gelderland

Meer artikelen

Omschrijving

coöperatief windproject
De vier windturbines van burgerwindpark Nijmegen-Betuwe staan langs de A15 ten noorden van Nijmegen op het bedrijventerrein De Grift. Ze draaien sinds december 2016. Het zijn de eerste op Nijmeegs grondgebied. Aan de vijfde molen wordt gewerkt. Het windpark is vrijwel volledig in handen van burgers van Nijmegen en omgeving.
 
Het windpark is een initiatief van de Gelderse Natuur- en milieufederatie, windontwikkelaar Izzy Projects die samenwerken in de aan de coöperatie gelieerde ontwikkelstichting Wiek-II, en de gemeente Nijmegen. De coöperatie WindpowerNijmegen is opgericht door de initiatiefnemers. 
Ze wilden het windpark Nijmegen-Betuwe in coöperatief eigendom behouden en de nodige expertise inbrengen om het project daadwerkelijk te kunnen ontwikkelen. "De combinatie van de coöperatie en de stichting is belangrijk geweest om de balans tussen de burgerbeweging en professionaliteit te waarborgen”, stelt een van de initiatiefnemers. 
 
Meer dan 1000 leden hebben windaandelen gekocht in het windpark en zijn nu samen mede-eigenaar. Ze zijn in het ontwikkeltraject betrokken. Met een omgevingsfonds en een energiefonds profiteren ook andere omwonenden van het windpark.
 
Inmiddels werken de initiatiefnemers aan de combinatie van wind met een groot zonnepark, opslag en mogelijk de omzetting van energie in warmte t.b.v. het warmtenet: Energielandschap de Grift.
 
Zie verder onder de tabbladen:
·         Ontwikkeling
·         Participatie
·         Structuur en financiering
·         Betrokken partijen
·         Links
 
coöperatief windproject
 
Kenmerken
 
Naam
Burgerwindpark Nijmegen-Betuwe
 
Locatie
Plaats en X- / Y-coördinaat
gemeente Nijmegen langs de snelweg A15, ter hoogte van het knooppunt Ressen op (beoogd) bedrijventerrein De Grift
X: 51.894124, Y: 5.846557
Aantal windmolens x vermogen
 
4 turbines (mogelijk 5), 10 MW (4x 2,5 MW)
 
(Verwachte) jaaropbrengst
 
24,9 miljoen kWh per jaar
(bij 5 molens: 28,8 miljoen kWh per jaar;
 
Oplevering
 
15 november 2016
 
Doorlooptijd project
 
4 jaar na start planprocedure
(een eerder initiatief op deze locatie van 2006 was gestrand in 2012).
 
Technische specificaties
 
Lagerwey  type L100, masthoogte 99 meter, rotordiameter 100 meter.
Eigendom windmolens
Windpark Nijmegen-Betuwe BV met aandeelhouders Coöperatie WindpowerNijmegen (95%) en Innovatie- en Energiefonds Gelderland (IEG) (5%), onderdeel van PPM  Oost.
 
Eigendom grond
Drie turbines: gemeente (via erfpachtvergoeding, recht van opstal).
Vierde turbine particulier eigendom – recht van opstal
Vijfde molen: nog te organiseren.
 
Financiering
 
Investering: 15,1 miljoen euro.
Financiering
Eigen vermogen: 2 miljoen euro coöperatie via participaties (13,5%);
Achtergestelde lening IEG €1.000.000 aandeel IEG (5%)
Eigen vermogen €100.000 IEG
Vreemd vermogen: € 12 miljoen (bank)
 
Participatiemodel
Participatieplan opgesteld voor inwoners.
Bewoners kunnen lid worden van de coöperatie.
Leden: inspraak ontwikkelfase en exploitatie (zeggenschap).
Leden: financiële participatie via windaandelen (certificaten).
Winst deels naar een energiefonds (omgevingsfonds is onderdeel van de operationele kosten).
Levering stroom via Huismerk Energie.
 
 

 
 

Mijlpalen

De eerste ideeën voor Nijmeegse windmolens stammen al uit de jaren negentig als de gemeente het nieuwe stadsdeel De Waalsprong van duurzame energie wil voorzien. In 2009 zijn er serieuze plannen maar dit proces loopt spaak in 2012. Het project maakt vervolgens een snelle doorstart. De gemeente Nijmegen, de Gelderse Natuur- en Milieufederatie (GNMF), ontwikkelaar Izzy Projects en bewoners slaan de handen ineen en werken een plan uit voor een burgerwindpark. 

Lees hieronder verder bij: Ontwikkelgeschiedenis.

 

Mijlpalen

1996  eerste windplannen bij de Waalsprong
2001 MER Waalsprong, Nuon wint energieconcessie
2005 Streekplan provincie, Gebiedsvisie
2009 College besluit start planprocedure met ontwikkelaar Evelop (later Eneco)
2011 College akkoord met bestemmingsplanwijziging
2012 (april) Raad van State vernietigt bestemmingsplan, Eneco trekt zich terug.
2012 (december) College geeft groen licht voor doorstart. Start planprocedure.
2013 (mei) Oprichting coöperatie WPN, stichting Wiek-II; Intentieovereenkomst tussen Wiek-II en  gemeente Nijmegen
2013 (december) Ontwerp Structuurvisie 2013 gemeente
2014 (oktober) Gemeenteraad akkoord met bestemmingsplanwijziging, Partiële herziening Structuurvisie Nijmegen 2013 en MER Windpark A15 Nijmegen/ Overbetuwe 2015 (mei). 37 stemmen voor, 2 tegen
2015 (mei) Bestemmingsplan onherroepelijk (na uitspraak Raad van State)
2015 Omgevingsvergunning verleend
2015 (mei) Oprichting vennootschap Windpark Nijmegen-Betuwe BV
2015 Start publiekscampagne ‘Steek energie in eigen molens’
2015 (juni) Participatiereglement aangenomen door ALV
2015 (augustus) Subsidie (SDE) verleend
2015 (zomer -september) succesvolle campagne participaties
2015 (december) financiering rond
2016 28 april start bouw

 

Ontwikkelgeschiedenis

 
Vroege plannen
De eerste ideeën voor Nijmeegse windmolens stammen al uit de jaren negentig. De gemeente wilde windturbines plaatsen om het nieuwe stadsdeel De Waalsprong van duurzame energie te voorzien. Dat was in principe mogelijk, zo bleek uit MER onderzoek in 2001. De locatie wordt als zoekgebied opgenomen in het provinciale Streekplan 2005. Nuon wind heeft in die tijd de energieconcessie voor de Waalsprong en heeft de eerste rechten om er een project van te maken.
In 2006 krijgen de plannen serieuze vorm als de firma Evelop (later Eneco) zich als potentiële ontwikkelaar meldt en het College besluit om planologische medewerking te verlenen. Het plan gaat uit van een lijnopstelling van vijf grotere of negen kleinere windturbines langs de A15. Naar aanleiding van de MER en overweging van impact op de omgeving is uiteindelijk voor 9 kleinere turbines gekozen: vier op grondgebied van de gemeente Overbetuwe (toekomstig bedrijventerrein Park15) en vijf op grondgebied van Nijmegen (de Grift).
In deze tijd gaan Nijmeegse burgers en de Gelderse Natuur- en milieufederatie in gesprek met Eneco over de mogelijkheid om burgers te laten participeren. Eneco staat daar voor open.
 
Het proces loopt spaak…
Het planproces strandt in 2012, als na protest van bewoners uit het buurtschap Reeth, gemeente Overbetuwe de Raad van State het bestemmingsplan nietig verklaart (van beide gemeenten) op basis van een vormfout in de MER-procedure. Eneco trekt zich vervolgens terug.
 
…en maakt een snelle doorstart: een burgerwindpark
Nijmegen laat het er niet bij zitten. Windenergie is hard nodig om ambitie te realiseren: een energie-neutrale stad in 2045. De stad zit inmiddels middenin het co-creatieproces Power2Nijmegen waarbij inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties zich samen met de gemeente buigen over de vraag hoe die ambitie vorm moet krijgen. Er is duidelijk animo om te participeren in het beoogde windpark. De Gelderse Natuur- en Milieufederatie en Izzy Projects nemen het voortouw en werken – onder de naam Wiek-II - aan een voorstel voor een burgerwindpark.
Ondertussen besluit de gemeente om zelf het initiatief te nemen om de ontwikkeling ruimtelijk te faciliteren door een bestemmingsplan met bijbehorende MER op te stellen. De gemeente wil daarbij uitdrukkelijk de mogelijkheid bieden tot burgerparticipatie, zo stelt wethouder Jan van der Meer.
 
In nauwe samenwerking met de gemeente
Op 6 december 2012 presenteren GNMF en Izzy Projects hun plan van aanpak aan de gemeente: WindpowerNijmegen: groene stroom van hier. Dit wordt positief ontvangen en leidt op 22 mei 2013 tot ondertekenen van een intentieovereenkomst over samenwerking. De initiatiefnemers richten de Stichting Wiek-II (GNMF en Izzy Projects) en de coöperatie WindpowerNijmegen (WPN) op en werken het ontwikkelplan, participatie- en communicatieplan verder uit. Ze zetten een publiekscampagne op.
 
De procedures opnieuw doorlopen…
De nieuwe planprocedure wordt in gang gezet, inclusief een meetcampagne om zeker te stellen dat de windturbines genoeg opbrengen op deze locatie. De gemeente werkt aan een nieuwe Ontwerp Structuurvisie (2013). In oktober 2014 gaat de gemeenteraad akkoord met de bestemmingsplanwijziging, een partiële herziening van de structuurvisie en de MER studie. Een aantal bewoners stapt daarop naar de Raad van State. Deze verklaart het bestemmingsplan in mei 2015 onherroepelijk waarmee alle seinen op groen staan.
 
Een succesvolle crowdfundingactie
In 2015 is het zover dat mensen uit de Nijmegen en omgeving zich kunnen inschrijven voor windaandelen. Binnen drie maanden is het project overschreven: mensen hebben voor meer dan drie miljoen euro toegezegd, terwijl er is maar twee miljoen nodig is. Via een verdelingssleutel worden de windaandelen verdeeld.
 
Start van de bouw

Als ook de subsidie (SDE), de vergunning en de rest van de financiering rond is, gaat de bouw van start in april 2016. Eind november 2016 levert het windpark elektriciteit. Burgers kunnen de stroom kopen via het Nijmeegse energiebedrijf Huismerk Energie.

Participatie

Windpark Nijmegen-Betuwe is vanaf het begin ontwikkeld als burgerwindpark.

Dit is als volgt ingevuld:

  1. Burgers en bedrijven zijn actief betrokken bij de ontwikkeling van het project.
  2. Burgers en bedrijven kunnen lid worden van de coöperatie.
  3. Leden van de coöperatie zijn betrokken bij de planvorming en ontwikkeling, ze beslissen mee over strategisch beleid, bestemming van de winst (zeggenschap).
  4. Leden van de coöperatie kunnen financieel participeren.
  5. Een deel van de opbrengsten is bestemd voor een omgevingsfonds (deel van de operationele kosten).
  6. Een deel van het rendement is bestemd voor nieuwe energieprojecten (energiefonds).
  7. De eigen stroom wordt lokaal geleverd.
Participatie
Burgers konden - als lid van de coöperatie - invloed uitoefenen op het ontwikkelproces (planparticipatie).
Daarnaast zijn andere bewoners in het gebied actief betrokken bij het proces. Daarvoor is een intensieve publiek- en ledenwerf campagne opgezet: ‘Steek energie in eigen molens’. Vervolgens konden burgers financieel participeren door windaandelen te kopen. Zie verder bij financiering.
 
Lokaal profijt
De omgeving profiteert op meerdere manieren: 
  • Veel leden van de coöperatie wonen in de omgeving; zij profiteren van het rendement op hun inleg.
  • Omwonenden hebben voordeel van een omgevingsfonds. Dit kan ingezet worden voor collectieve voorzieningen in de omliggende wijken en buurtschappen. De gelden voor het omgevingsfonds zijn opgenomen als operationele kosten; er is ten minste 1 euro per geproduceerde megawattuur per jaar gereserveerd.  De coöperatie is nog in gesprek met de bewoners hoe ze precies vorm geven aan het omgevingsfonds. 
  • Omwonenden hebben voordeel van een Energiefonds voor investeringen in nieuwe energieprojecten. Dit wordt gevuld met een deel van de winst (indien voldoende). 
  • De lokale economie profiteert in de bouwfase van het windpark (werkgelegenheid).
  • Een lokale energievoorziening is minder kwetsbaar voor extrene marktinvloeden (zoals prijsstijgingen).  

Lokale stroomlevering

Bewoners kunnen windstroom inkopen via de energieleverancier Huismerk Energie, een Nijmeegs energiebedrijf.

 

coöperatief windproject

Ontwikkelaar Pim De Ridder van Izzy Projects: “Het lokale karakter van het project is een heel belangrijk bij het windpark Nijmegen-Betuwe. Door het zo lokaal mogelijk te maken, hebben we een goed verhaal, en dat helpt om draagvlak te ontwikkelen. Onze leden gingen bijvoorbeeld mee naar raadsvergaderingen om het plan te ondersteunen…. We hebben drie jaar lang geïnvesteerd in communicatie over ons project.”

 

Organisatie, financiering

Projectorganisatie

De projectorganisatie bestaat uit:
  1. Windpark Nijmegen-Betuwe BV (eigendom en beheer)
  2. Coöperatie WindpowerNijmegen u.a. 
De coöperatie is voor 95% eigenaar van het windpark. Innovatie- en Energiefonds Gelderland (IEG, een fonds van PPM Oost) participeert voor 5% met gelden uit een provinciaal investeringsfonds. Over vijf jaar zal de inleg van IEG met rente worden terugbetaald en wordt de coöperatie 100% eigenaar. Stichting Wiek-II, is de projectontwikkelorganisatie en heeft feitelijk geen rol in het beheer.
 

Financiering

De financiering is opgebracht door de coöperatie (met ledenkapitaal), een provinciaal investeringsfonds en de Rabobank.
 
 
 
Investering
15,1 miljoen euro
 
Voorfinanciering (tot financial close)
Gemeente: 80.000 euro lening aan Wiek-II,
400.000 euro voor onderzoek- en plankosten, inzet van eigen uren
GNMF en Izzy Projects: inzet eigen uren, middelen
Bijdrage turbinefabrikant Lagerwey: onbekend
 
Financiering (EV: eigen vermogen):
 
Coöperatie Windpower Nijmegen: 2 miljoen euro (aandelen)
Innovatie- en Energiefonds Gelderland: 1 miljoen euro en 100.000 euro (eigen vermogen, participatie aandelen).
 
Financiering (VV: vreemd vermogen):
 
Rabobank: 12 miljoen euro (lening)
 
Subsidieregeling
SDE+
 
 
Voorfinanciering van projectontwikkeling:
De ontwikkelkosten zijn voorgefinancierd door meerdere partijen (en na financial close terugbetaald).
-          De gemeente: onderzoek- en plankosten, lening aan Wiek-II, inzet uren.
-          Gelderse Natuur en Milieufederatie: eigen budget en inzet uren. 
-          Ontwikkelaar Izzy projects: inzet uren. 
-          Turbinefabrikant Lagerwey (later in het traject)
-          Provincie Gelderland: prijsvraag, subsidie, GelderseMaat
 
Daarnaast is er zeer veel gratis werk verricht door de bestuurders en leden van WPN en door de medewerkers van GNMF (aan extra uren), vertelt de voorzitter van de coöperatie.
 
WindpowerNijmegen: “Het is cruciaal dat de gemeente het risico op zich heeft genomen in de planfase. Een coöperatie is nu eenmaal geen grote onderneming die tonnen kan voorfinancieren”.
 
Coöperatieve financiering
Leden van de coöperatie participeren door aanschaf van ‘windaandelen’ van 250 euro per stuk. Deze geven recht op een evenredig deel van het rendement. Dit zijn ledencertificaten ‘aandelen in de vorm van participatie’ (formeel: overdraagbare vorderingsrechten op naam). De coöperatie is de uitgevende instelling en heeft het kapitaal ingebracht in de BV.
Anders dan bij obligaties – die gebruikelijker zijn bij windcoöperaties – krijgen de leden geen vaste rente uitgekeerd en krijgen hun inleg niet aan het einde van de looptijd terug. Ze verdienen hun inleg terug door de jaarlijkse variabele rendementsuitkering.
De inschrijving voor de windaandelen was een groot succes. Bij sluiting van de inschrijving op 15 september 2015 hadden 1013 leden samen voor ruim 3,2 miljoen euro aan windaandelen aangevraagd. “Een fantastische eindstand”, aldus de toenmalige voorzitter. “Er waren zelfs meer inschrijvingen dan nodig, twee miljoen euro was al voldoende”.  De aandelen zijn met een verdeelsleutel over de leden verdeeld. Er zijn nu uiteindelijk maximaal 19 aandelen per lid uitgegeven. Uitgangspunt was dat de participaties over een zo groot mogelijk aantal leden zou worden verdeeld.
 
De coöperatie en hun partners hebben een tijd gediscussieerd over de vorm van de participatie, vertelt een van de bestuursleden.
“Het bestuur heeft ervoor gekozen om een voorstel met daarin 2 fasen voor te leggen aan de Algemene Ledenvergadering. De ALV heeft dit voorstel goedgekeurd. Dit betekende dat in de eerste fase ledencertificaten zouden worden aangeboden aan de leden. Wanneer daarmee onvoldoende kapitaal bijeengebracht zou zijn, zou een tweede fase worden opgestart. In de tweede fase zouden obligaties worden aangeboden. De voorkeur ging uit naar ledencertificaten in verband met het gevoel van eigenaarschap en het feit dat met de ledencertificaten ook mee profiteren van de positieve resultaten van het windpark (anders dan alleen het vaste rendement zoals bij obligaties het geval is). De tweede fase werd als optionele fase in de plannen opgenomen als waarborg indien onvoldoende geld bijeengebracht zou zijn”
 
Innovatie- en Energiefonds Gelderland
Het IEG participeert direct in het windpark en is 5% eigenaar. Daarnaast is een achtergestelde lening verstrekt van 1 miljoen euro.
 
Vreemd vermogen bancair: de Rabobank
De Rabobank Rijk van Nijmegen brengt vreemd vermogen in.

Partijen

coöperatief windproject
 
De belangrijkste partijen zijn:
 

Stichting WIEK-II

Stichting WIEK-II is de initiatiefnemer en ontwikkelorganisatie van het windpark. Het is een samenwerkingsverband van de Gelderse Natuur- en Milieufederatie en projectontwikkelaar Izzy Projects.Het windpark is ontwikkeld door Wiek-II die nauw samenwerkte met de burgercoöperatie.
 

Coöperatie

De coöperatie WindpowerNijmegen is opgericht door de initiatiefnemers om burgerparticipatie mogelijk te maken.
De leden zijn geworven vanaf de oprichting in mei 2013 tot en met de publiekscampagne in 2015. In korte tijd is het ledenaantal opgelopen tot 1500 leden. Driekwart van de eerste leden heeft uiteindelijk ook financieel geparticipeerd en is nog steeds lid. De anderen zijn donateur geworden (of hebben hun lidmaatschap niet verlengd). De coöperatie heeft 1013 leden en ruim 300 donateurs.
De coöperatie is meerderheidsaandeelhouder in de vennootschap, samen met het Innovatie- en Energiefonds Gelderland (5%). De leden hebben stemrecht in de coöperatie en beslissen mee over zaken van strategisch belang (zeggenschap), dus over de winstuitkering (rendement) en – bestemming, nieuwe projecten en investeringen.
 

Gemeente

De gemeente Nijmegen is vanuit verschillende rollen betrokken: als beleidsmaker, bevoegd gezag, financier en grondeigenaar.
  • Het beleid van de gemeente Nijmegen stelt als doel: een energieneutrale stad in 2045. Windenergie is daarvoor nodig. Dit is meermalen door het College en de gemeenteraad bekrachtigd en is actief uitgedragen door de wethouder duurzaamheid.
  • De gemeente is bevoegd gezag. Ze heeft zelf het initiatief genomen om de planprocedures in gang te zetten. Mocht het onverhoopt niet lukken met de coöperatie dan is er geen man over boord, zo redeneerde de gemeente. Want met een succesvol doorlopen planologische procedure is een andere marktpartij gemakkelijk te vinden. Burgerparticipatie is als randvoorwaarde op te nemen bij de aanbesteding.
  • De gemeente heeft een deel van kosten voorgefinancierd. Deze plankosten zijn uiteindelijk op het project verhaald.
  • De gemeente is grondeigenaar van drie van de vijf molens. 

Grondeigenaren

De grond waarop drie turbines staan is van de gemeente, de vierde is van een particuliere grondeigenaar. De grond voor de vijfde molen is op dit moment nog van een agrariër.
 

Marktpartijen

Projectontwikkelaar Izzy Projects, windturbinefabrikant Lagerwey.
 

Financiers

De coöperatie, Rabobank Rijk van Nijmegen Innovatie- en Energiefonds Gelderland (IEG).
 

 

Links

Artikel ODE decentraal WindNieuws, Windpark Nijmegen-Betuwe, burgerwind aan de Waal, nr44: september 2016. 
Artikel in Energie+, Nijmegen steekt energie in eigen molens, nr4: december 2015.
 
Belangrijke documenten gemeente:
  • Coalitieakkoord april 2010, Duurzaamheidsagenda 2011-2015
  • Nota Duurzaamheid in uitvoering met Routekaart Power2Nijmegen april 2013
  • Coalitieakkoord 2014-2018 Samen voor Nijmegen: sociaal, duurzaam en ondernemend.
  • Structuurvisie 2013, partiële herziening oktober 2014.
  • Collegevoorstel 7 mei 2013, Burgerwindpark A15.
  • Intentieovereenkomst, 2013.

Service menu right