De Energieschool Jirnsum, Friesland

Meer artikelen

Omschrijving

De Energieschool is de eerste school waarbij het principe van passief bouwen is gecombineerd met het toepassen van een BaOpt-ventilatiesysteem.

Projectsamenvatting

In Jirnsum, onderdeel van de gemeente Leeuwarden, is een passieve school gerealiseerd. In het gebouw zijn twee basisscholen gehuisvest: basisschool St. Radboud en basisschool It Tredde Sté.  Het gebouw is compact gebouwd, georiënteerd op het zuiden en heeft een maximale kierdichting. De isolatiewaarden zijn zeer hoog, variërend van een Rc-waarde van 6,7 voor het dak tot 8,8 voor de vloer. Door de goede thermische schil wordt de warmtevraag tot een minimum beperkt. Er zijn daardoor geen radiatoren nodig, en ook vloerverwarming is overbodig.

Samenwerkingsproces
Onderwijsbureau Meppel trad namens de schoolbesturen Bisschop Möller Stichting en Stichting BoboB (Openbaar Onderwijs Boarnsterhim) op als gedelegeerd opdrachtgever. Het bouwen van een nieuwe school leidt vaak tot hogere energiekosten door hogere comforteisen.
Het passief bouwen principe beïnvloedde deze exploitatie positief. De schoolbesturen kregen al vroeg in het traject het advies om een passieve school te ontwikkelen. Ter inspiratie bezocht het schoolbestuur passieve scholen in Ede en Domburg. De EnergieSchool kreeg voor zowel het ontwerp als de uitvoering het certificaat PassiefBouwen. Daarmee is het de vierde school in Nederland die volgens dit principe is ontworpen en gerealiseerd.

Slimme klimaatsystemen
De temperatuur van de bodem wordt met een lange grondbuis gebruikt voor voorkoeling en –verwarming van de verse lucht. Door de constante grondtemperatuur van gemiddeld 12 graden wordt de verse lucht ’s zomers via de bodem gekoeld. ´s Winters verwarmt het systeem de lucht voor. Er zijn twee kleine ketels om de lucht zo nodig in de winter na te verwarmen. Koeling in de zomer gebeurt door middel van nachtventilatie. De luchtkwaliteit wordt per lokaal automatisch geregeld.

Door middel van een slim ventilatiesysteem wordt vraaggestuurd gekoeld, verwarmd en geventileerd met lucht. Dat is voor de scholen belangrijk omdat er met 30 leerlingen op ca. 50 m2 veel verse lucht nodig is. De toepassing van het BaOpt-ventilatiesysteem zorgt ervoor dat de lucht wordt gemengd en met een zeer lage luchtsnelheid kriskras door de ruimte wordt gestuurd. Overal heerst dezelfde temperatuur en dezelfde luchtkwaliteit; geen tocht of koude hoekjes dus. Het systeem speelt snel in op veranderend ruimtegebruik, bijvoorbeeld op het moment dat leerlingen het lokaal betreden of weggaan. Zowel leerlingen als leraren vinden dit systeem heel comfortabel. De school heeft een EPC waarde van 0,61.

Financiering
Met de bouwbudgetten van nu was de financiering van dit project destijds niet gered. De financiering is gerealiseerd met het gunstige bouwbudget van 2010. Het bouwbudget paste financieel binnen de reguliere normvergoedingen, waardoor het gebouw in 2012 kon worden aanbesteed. Het nieuwe schoolgebouw is in 2013 in gebruik genomen. Beide scholen beschikken over vier lokalen en delen de gemeenschapsruimte en de gymzaal. In principe is de investering voor passief bouwen groter, maar dat wordt in de exploitatie terugverdiend: de Energieschool zit qua exploitatie onder de norm van de materiële instandhouding voor wat betreft de verwarming. Als de scholen verstandig omspringen met de warmteregeling, betalen ze voor energie minder dan zij ontvangen.
Monitoring
Adviesbureau Enerdeco voerde in 2015 een monitoring uit. Hieruit bleek dat:
  • Het gebouw en de meeste installatie-onderdelen functioneren naar verwachting. Zo voldoet de school aan het ontwerpuitgangspunt voor luchtkwaliteit Frisse Scholen klasse B.
  • Het werkelijke energieverbruik viel in 2015 iets lager uit dan op grond van de EPC-berekening werd verwacht. Reden is het ontbreken van actieve koeling. Ook het aandeel verlichting en warm tapwaterverbruik bleek lager verwacht.
  • Het aandeel verwarming viel wel een stuk hoger uit: het thermisch comfort in de lokalen laat nog te vaak te wensen over.
  • Het gebouw was gedurende 2015 gemiddeld te warm. De vele naregel-units in het gebouw blijken door openstaande deuren en aanwezige kieren tegen elkaar in te werken. Dit leidt ook tot een hoger gasverbruik: deze is ongeveer 2,5 keer hoger dan verwacht op basis van de EPC berekening (138 vs. 47 MJ/m2/jaar).
NESK project
De Energieschool is een voorbeeldproject voor het Unieke Kansen Programma 'Naar Energiezuinige Scholen en Kantoren' (UKP NESK), een subsidieregeling. Deze overheidssubsidie is in 2010 aan projecten gegeven die zich onderscheiden door energiezuinigheid, duurzaamheid en organisatorische innovaties in de bouwkolom. De projecten moeten bovendien een voorbeeld en inspiratiebron zijn voor andere partijen in de markt.

Kenmerken

Aantal m2 vloeroppervlak in project

1557

Projecttype

Onderwijs - nieuwbouw
Multifuntioneel - nieuwbouw

Energievoorziening

Individueel op woning- of gebouwniveau

Beschrijving concept

Bouwkundige kenmerken/schil
- luchtdichtheid (Qv;10 waarde): 0,15 dm³/s.m² (passiefhuis meting)
- U-waarde open geveldelen, inclusief kozijnen: 1,1 en 1,3
- U-waarde deuren : 1,3
- Gemiddelde Rc-waarde dichte geveldelen : 8 m².K/W
- Rc-waarde dak : 6,7 m².K/W
- Rc-waarde bg vloer: 8,8 m².K/W

Installatietechnische kenmerken
- ruimteverwarming en warm tapwater: HR107 ketel
- afgifte dmv lucht
- type ventilatie: BAOPT systeem
- regeling ventilatie: gebalanceerde ventilatie met BAOPT systeem
- koeling: luchtbodemwarmtewisselaar
- Qprimair gebouwgebonden (volgens EPC) 327 MJ/jaar/m²

Overige energiemaatregelen:
- compact gebouw, oriëntatie op het zuiden met bouwkundige overstekken (waardoor hier geen zonwering nodig is)
- mos-sedum dakbedekking dempt de invloed van de zon

Monitoring

In opdracht van RVO.nl heeft adviesbureau Enerdeco de NESK scholen gedurende minimaal vier seizoenen gemonitord. De resultaten zijn vervolgens vergeleken met de oorspronkelijke plannen en de verschillen daartussen zijn onderzocht. Ook is gekeken naar mogelijkheden om de scholen nog beter te laten presteren door kleine aanpassingen, beter beheer of onderhoud. De monitoringrapporten zijn hierdoor een belangrijke kennisbron voor een ieder die betrokken is bij de nieuwbouw en ingrijpende renovatie van scholen voor primair en voortgezet onderwijs. De samenvatting van het monitoringrapport van De Energieschool geeft daarvan een eerste indruk.

PDF-pictogram Samenvatting De EnergieSchool te Jirnsum.pdf

Volledige rapportage

PDF-pictogram NESK Rapportage Jirnsum - 2016 Compleet.pdf

Aantal conclusies uit de monitoring

Enerdeco heeft de volgende aandachtspunten geconstateerd:
• Er is in verhouding veel gas voor de verwarming verbruikt.
• Het binnenklimaat is lastig in te regelen. Het was vaak of te warm of te koud.
• In de lokalen zijn er klachten over te koude inblaaslucht.
• Bij de uitwerking van het gebouwontwerp zijn keuzes gemaakt die een
negatief effect hebben op het functioneren van het ventilatiesysteem.

Bouwsom

Bouwsom incl installatie € 1.850.000 excl. btw
Bouwsom excl installatie € 1.413.400 excl. btw

Berekend energieverbruik
Informatie uit artikel Schooldomein oktober 2013 met oude EPC berekening
• Bruto vloeroppervlak: 1.650 m2
• Bruto gebouwinhoud: 8.550 m3
• Gasverbruik: 5.600 m3/jaar
• Elektraverbruik: 36.500 kWh/jaar
• Energiekosten: ca. € 6,70 per m2 bvo
• Ruimteverwarming: ≤ 15 kWh/m2
• EPC: 0,61

Energie:

Passieve school (gecertificeerd) PassiefBouwenkeur

Betrokkenen

Bouwer/projectontwikkelaar: Bouwmaatschappij Hendriks Assen
Opdrachtgever: Schoolbesturen Bisschop Möller Stichting , Stichting BoboB, Onderwijsbureau Meppel
Architect: Van Hoogevest Architecten
Installatietechnische en/of energetischadviseur: Nieman Groep

Media

Links

Service menu right