De Tredder # Top 15 scholen Westergeest, Friesland

Meer artikelen

Omschrijving

Het multifunctionele centrum (MFC) De Tredder is een energieleverend schoolgebouw. Het centrum is ontworpen volgens de BREEAM-methodiek en er zijn verschillende duurzame technieken toegepast.

Projectsamenvatting

De gemeente Kollumerland in Friesland heeft een energieneutraal Multifunctioneel Centrum (MFC) gerealiseerd. In het nieuwe centrum huist een school, een peuterspeelzaal, buitenschoolse opvang en een dorpshuis dat onderdak biedt aan diverse verenigingen. Van meet af aan was het doel om het MFC energieneutraal te realiseren met een ‘very good’-certificering volgens de BREEAM-methodiek. In kwantitatieve termen moest de EPC gelijk zijn aan nul, evenals de CO2-uitstoot. Daarnaast moest de ventilatie in het centrum voldoen aan klasse B van het Programma van Eisen Frisse Scholen.

Ontwerp en realisatie
Het ontwerp is gemaakt in overleg met een stuurgroep van gebruikers. Om kosten te minimaliseren en duurzaamheid te maximaliseren kwam er een zeer compact gebouw. De ruimtes zijn te gebruiken voor verschillende doeleinden en gebruikers. Een externe partij zorgde voor de bouw. Gedurende het gehele traject was er regelmatig overleg tussen uitvoerders en ontwerpteam.  

Maatregelen
Om het binnenklimaat op het punt van de ventilatie te laten voldoen aan klasse B van het Programma van Eisen Frisse Scholen is gekozen voor de volgende maatregelen/concepten:

·         compact bouwen met zeer hoge isolatie van de schil

·         goede luchtdichting, toepassen van drielaagsglas

·         zonwering

·         geoptimaliseerde daglichttoetreding met hoge vensters

·         daglichtkoepels

·         een lichtstraat en lichtplanken bij de ramen

·         energiezuinige verlichting (HF)

·         zonnecollectoren voor warm tapwater

·         gebalanceerde ventilatie met warmte terugwinning(WTW)

·         warmtepomp met gesloten bodemwarmtewisselaar

·         PV-panelen

·         houtskeletbouw met FSC-gecertificeerd hout

Financiering en andere afspraken
In aanvulling op de NESK-gelden hielpen vier financiële constructies de bouw van het complex te financieren. Ten eerste is het oude dorpshuis verkocht. De opbrengst is ingezet als dekkingsmiddel. Ten tweede bespaart de school jaarlijks 20.000 euro op reiskosten doordat de nieuwe gymzaal op het terrein van de school ligt. Ten derde besloot de gemeente woningen te bouwen op oude tennisvelden. Tot slot levert het centrum extra huurinkomsten op door multifunctioneel gebruik van de ruimten. Doordat de huizenmarkt stagneerde, kwam een deel van het benodigde budget pas later beschikbaar. Toch is het project volledig uitgevoerd, dankzij een strakke planning en strikt beheer door de gemeente.

Monitoring
Adviesbureau Enerdeco voerde in 2015 een monitoring uit. Hieruit bleek dat:

·         De doelstellingen voor de nieuwbouw van het MFC zijn gehaald. Het complex kreeg de BREEAM-score ‘very good’.

·         Het binnenklimaat voldoet op het punt van de ventilatie aan klasse B van het Programma van Eisen Frisse Scholen.

·         Het energieverbruik bleek zelfs lager dan op grond van de EPC-berekening was verwacht, doordat de gebruikers minder warm tapwater verbruiken dan was ingecalculeerd.

·         Een onderhoudspartij zorgt actief voor onderhoud en beheer aan de installatie.


Wel zijn er enkele verbeterpunten:

·         Het gasgebruik kan verminderd worden door de instellingen van het gebouwbeheersysteem aan te passen. De installatie zou dan minder snel overschakelen van de warmtepomp op de HR107-ketel bij het opwarmen van het gebouw.

·         Ook is momenteel de zonwering niet handmatig te bedienen bij harde wind. Lichtwering aan de binnenzijde van de ramen zou dit kunnen verhelpen.

Succesfactoren en aanbevelingen
• Bekijk welke innovatieve financieringsconstructies er mogelijk zijn om het benodigde budget voor de bouw te realiseren. In dit geval zijn financiële tegenvallers gecompenseerd door de inrichting van het gebouw pas in een latere fase uit te voeren.
• Maak op voorhand afspraken met de gebruikers over het gezamenlijk gebruik van ruimtes. Dankzij deze afspraken kunnen de ruimtes in het MFC efficiënt worden ingedeeld, met besparingen op bouwvolume en kosten.
• Om de PV-panelen optimaal te benutten, kunnen ze architectonisch in het dak verwerkt worden. Bij het MFC lopen de panelen schuin op van zuid naar noord. De ruimte die hierdoor boven de verdieping ontstond, is gebruikt om een extra bouwlaag te creëren tegen beperkte meerkosten.

NESK project
MFC De Tredder is een voorbeeldproject voor het
Unieke Kansen Programma 'Naar Energiezuinige Scholen en Kantoren' (UKP NESK), een subsidieregeling. Deze overheidssubsidie is in 2010 aan projecten gegeven die zich onderscheiden door energiezuinigheid, duurzaamheid en organisatorische innovaties in de bouwkolom. De projecten zijn bovendien een voorbeeld en inspiratiebron voor andere partijen in de markt.

Kenmerken

Aantal vloeroppervlakte

1524 m2

Projecttype

Onderwijs - nieuwbouw
Multifuntioneel - nieuwbouw

Energievoorziening

Individueel op woning- of gebouwniveau

Bouwkosten

€ 2.190,- per m2

Beschrijving concept

Bouwkundige kenmerken/schil
- luchtdichtheid (Qv;10 waarde): 0,19 dm³/s.m² (gemeten o.a. voor Breeam)
- U-waarde open geveldelen, inclusief kozijnen: 1,2
- U-waarde deuren : 0,8
- Gemiddelde Rc-waarde dichte geveldelen : 6 m².K/W
- Rc-waarde dak : 5,7 m².K/W
- Rc-waarde bg vloer: 6,5 m².K/W

Installatietechnische kenmerken
- Conversie/opwekking: warmtepomp met LTV
- Opslag/buffering: individueel gesloten bodemopslag
- Afgifte: door middel van vloerverwarming
- Regeling klimatisering: onbekend
- Duurzame energiebronnen: 780 m2 PV cellen
- Koeling: 12 MJ/m2, vrije koeling via WKO en te openen ramen
- Ventilatoren: 61 MJ/m2,gebalanceerde ventilatie
- Regeling ventilatie: CO2 gestuurd
- Verwarming: 67 MJ/m2
- Warm tapwater: 60 MJ/m2 ,stadsverwarming
- Verlichting: 124 MJ/m2
- Qprimair gebouwgebonden (volgens EPC) -135 MJ/jaar/m²

 

Overige energiemaatregelen:

- buitenzonwering handmatig bediend
- energiezuinige HF-verlichting
- zeer compact gebouwd
- hoge bezettingsgraad door de vele multifunctionle ruimtes
- openbare verlichting met aanwezigheidsdetectie
- straattegels met reflecterende steentjes waardoor minder verlichting nodig is
- energie zuil; pand als communicatiemiddel duurzaamheid

BENG indicatoren (ten opzichte van de conceptnorm vanaf 2020)
Energiebehoefte (kWh/m².jr): 38,5 (50)
Primair energiegebruik (kWh/m².jr): -26,3 (60)
Percentage hernieuwbare energie: 146% (50 %)

Opgewekte hernieuwbare energie (kWh/m²/jr): 83,3

Monitoring

In opdracht van RVO.nl heeft adviesbureau Enerdeco de NESK scholen gedurende minimaal vier seizoenen gemonitord. De resultaten zijn vervolgens vergeleken met de oorspronkelijke plannen en de verschillen daartussen zijn onderzocht. Ook is gekeken naar mogelijkheden om de scholen nog beter te laten presteren door kleine aanpassingen, beter beheer of onderhoud. De monitoringrapporten zijn hierdoor een belangrijke kennisbron voor een ieder die betrokken is bij de nieuwbouw en ingrijpende renovatie van scholen voor primair en voortgezet onderwijs. De samenvatting van het monitoringrapport van MFC de Tredder geeft daarvan een eerste indruk.
PDF-pictogram RVO_Samenvatting DeTredder.pdf

Volledige Rapport
PDF-pictogram 01 MFC De Tredder te Westergeest DEF.PDF

Geleerde lessen

Succesfactoren en leeraspecten
• De gemeente heeft vanaf de start een duidelijke ambitie gedefinieerd en hier stringent aan vastgehouden. Bovendien hebben zij de financiering gekoppeld aan het resultaat. Als het gebouw minder duurzaam zou zijn, zou er minder geld beschikbaar zijn.
• Er zijn innovatieve financieringsconstructies toegepast om het benodigde budget voor de bouw te realiseren. De oude panden en locaties van de verenigingen die gebruik maken van het MFC zijn aangewend, evenals de besparing op de vervoerskosten van deze organisaties. Financiele tegenvallers zijn gecompenseerd door de inrichting van het gebouw pas in een latere fase uit te voeren.
• Er zijn op voorhand afspraken met de gebruikers gemaakt over het gezamenlijk gebruik van ruimtes. Hierdoor konden de ruimtes efficiënt worden ingedeeld, waardoor kon worden bespaard op bouwvolume en kosten.
• De PV-panelen zijn architectonisch verwerkt in het dak. Om ze optimaal te benutten, lopen ze schuin op van zuid naar noord. De hierdoor ontstane ruimte boven de verdieping, is gebruikt om een extra bouwlaag te creëren, tegen beperkte meerkosten.
• Het project kent verschillende unieke technische aspecten: er is een overheaddeur van drielaags glas die wordt gebruikt om het toneel ook naar buiten toe te kunnen te gebruiken en de luchtdichting is zeer goed.
• Het duurzame karakter van het gebouw wordt actief uitgedragen. De grote hoeveelheid PV-panelen is aan de buitenzijde duidelijk zichtbaar en er is een mediazuil, die alle energiestromen toont.
• De BREEAM-methodiek is toegepast om een duurzaam en energieneutraal gebouw te realiseren. Hierdoor zijn de energieprestaties van het gebouw zeer goed meetbaar
UKP NESK project. UKP NESK is een afkorting van Unieke Kansen Programma 'Naar energieneutrale scholen en kantoren', een subsidieregeling. Deze subsidie van de overheid is in 2010 aan projecten gegeven die zich onderscheiden door energiezuinigheid, duurzaamheid en organisatorische innovaties in de bouwkolom. De projecten moeten bovendien een voorbeeld en inspiratiebron zijn voor andere partijen in de markt.

Energie:

BREAAM certificaat; score 47,42 %

Betrokkenen

Bouwer/projectontwikkelaar: Ballast Nedam
Opdrachtgever: Gemeente Kollumerland
Architect: Zijlstra Architecten
Installatietechnische en/of energetischadviseur: BenR (BREEAM), Technion (installaties) , CBS de Bining

 

Media




















 

Links

Service menu right