Gemeentehuis Hardenberg Hardenberg, Overijssel

Meer artikelen

Omschrijving

Het gemeentehuis in Hardenberg wordt vooral gekenmerkt door de integrale aanpak, waar duurzaamheid en het energiegebruik vanaf de ontwerpfase centraal staan in het proces.

Projectsamenvatting

Het nieuwe gemeentehuis in Hardenberg moet bij oplevering (eind 2011) het meest duurzame gemeentehuis van Nederland zijn. Het is niet bij woorden gebleven, want het in 2012 gerealiseerde nieuwe gemeentehuis in Hardenberg is zeer duurzaam geworden.

Proces
Vanaf de start van het project hebben duurzaamheid en energiegebruik een centrale plek in het proces ingenomen. Ontwerp, gebruik en techniek zijn hier onlosmakelijk met elkaar verbonden en daardoor in samenspraak met elkaar ontwikkeld tot een totaalconcept.

Vorm en energiebesparing
Verschillende esthetische aspecten van het ontwerp hebben een duidelijk positief effect op de energievraag van het gebouw. Het markante ontwerp van het gebouw fungeert bijvoorbeeld niet alleen als een icoon in de omgeving, maar levert door de compacte vorm ook een energiebesparing op. De ramen geven enerzijds een interessant en kenmerkend patroon aan het gemeentehuis, maar zorgen daarnaast ook voor een gereduceerde vraag naar kunstlicht.

Installaties en bouwkundige aspecten
De gemeente Hardenberg beoogt een vernieuwende en uitdagende uitstraling te hebben. Het is niet bij woorden gebleven, want het in 2012 gerealiseerde nieuwe gemeentehuis in Hardenberg is zeer duurzaam geworden.  De gemeente is dan ook zeer tevreden over het eindresultaat dat vooral ook bereikt is door aan te besteden via Design Build en Maintain.

Binnen zo hoog mogelijke GPR score kiezen voor WKO
Met een GPR van 8,6 (op energie zelfs 9,6) heeft de gemeente Hardenberg het ontwerp, bouw en onderhoud gegund aan Volker Wessels. De hoge score op het thema ‘energie’ is gerealiseerd via de ronde vorm van het gebouw, het toepassen van zonnecellen en een warmtekoudeopslagsysteem, in combinatie met betonkernactivering. Warmte uit ICT-ruimtes wordt afgevangen en gebuikt voor het opwarmen van het douchewater. Genius-lamellen reflecteren in de zomer de zon, zodat het gebouw niet te erg opwarmt. De lamellen maar laten tegelijkertijd nog wel zoveel licht binnen zodat de vraag naar kunstlicht minimaal blijft. Warmte uit de ventilatiekanalen in de parkeergarage wordt gebruikt om bevriezing van het parkeerdek te voorkomen. Het gebouw heeft een A+ label.

WKO

De gerealiseerde warmte-/koudeopslaginstallatie functioneert goed, volgens Henk Reints, vakspecialist A Gebouwen en Gronden van de gemeente Hardenberg.  “Het comfort in de zomer en winter wordt als comfortabel ervaren. Wel zijn er wat klachten als gevolg van een  te droge lucht. Een binnenkort te installeren luchtbevochtigingsinstallatie moet hiervoor de oplossing voor bieden en draagt hiermee indirect bij aan verbetering van de warmte-koudebalans. Die balans is overigens tot op heden binnen de hiervoor gestelde marges gebleven.
 
WKO breed toepasbaar concept
Henk Reints: mits je de warmte en koudevraag goed in kaart brengt en in balans houdt, beschouw ik een warmte-/koudeopslagsysteem zeker als breed toepasbaar concept.  Zelf gaat de gemeente Hardenberg ook in het nieuw te bouwen zwembad een warmte-koudeopslaginstallatie aanbrengen, waarbij ook gebruikt wordt gemaakt van restwarmte van het naastgelegen WAVIN-terrein. 
 
Wennen aan nieuwe verhoudingen ten aanzien van beheer en onderhoud
Het beheer een onderhoud is in handen van de installatietak van het bedrijf dat ook het ontwerp en de bouw van het gemeentehuis heeft gerealiseerd. Henk Reints: “ alle partijen moesten wennen aan de andere manier van werken als gevolg van het ook uitbesteden van het beheer en onderhoud. Heel veel dingen waren strak vastgelegd, andere weer niet. Het installatiebedrijf moet nu aantoonbaar voldoen aan formeel vastgelegde prestatie-indicatoren op het gebied van storingen en communicatie. Ze mogen ook niet meer over de vloer mogen komen wanneer hun dat uitkomt”. Volgens de heer Reints is de gewenningsperiode voorbij en zijn alle partijen nu tevreden over de organisatie en uitvoering van het beheer. De leerervaringen worden weer meegenomen bij de bouw van het nieuwe zwembad in de gemeente.
 
Ontzorgd, zekerheid over kosten en kwaliteit
Het aanbesteden op basis van DBM is de gemeente goed bevallen. Henk Reints: “de gemeente heeft zekerheid over kwaliteit en kosten en wordt meer dan in de oude situatie ontzorgd. Ik ben dan ook een groot voorstander van dit soort contracten”.  Berekend is dat het nieuwe gebouw per jaar ca. 710.000 kWh aan elektriciteit gebruikt. Het werkelijke verbruik klopt volgens de heer Reints aardig.
 
Tips
Warmte-/koudeopslag functioneert hier goed zegt Henk Reints. Het is belangrijk om afspraken zo helder mogelijk vast te leggen en er op toe te zien dat deze nagekomen worden. Samen met het installatiebedrijf wordt jaarlijks geëvalueerd en verantwoording naar de provincie afgelegd. Ook het direct betrekken van de voor beheer en onderhoud verantwoordelijken c.q. het beheers- en onderhoudsplan leidt tot betere voorstellen en uiteindelijk beter functionerende installaties.”

Overig

Zonwering
Genius-lamellen reflecteren in de zomer de zon, zodat het gebouw niet te erg opwarmt, maar laten tegelijkertijd nog wel zoveel licht binnen zodat de vraag naar kunstlicht minimaal blijft. De warmte die afgestoten wordt door centraal geplaatste computers, wordt gebruikt om bijvoorbeeld het tapwater op te warmen.

Sedumdak
Verder vangt het sedumdak water op, dat vervolgens gebruikt wordt om uitdroging van het parkeerdek tegen te gaan. En de warmte uit de ventilatiekanalen in de parkeergarage wordt gebruikt om bevriezing van het parkeerdek te voorkomen

Meest duurzame gemeentehuis
Al met al een complexe samenhang van esthetiek, gebruik en energiebesparing, die met strenge EPC maatstaven zal moeten leiden tot het meest duurzame gemeentehuis van Nederland.

Kenmerken

Vloeroppervlak BVO

7500 m2

Projecttype

Nieuwbouw utiliteitsbouw

Beschrijving concept

Bouwkundige kenmerken/schil
- luchtdichtheid (Qv;10 waarde): 0,2 dm³/s.m²
- U-waarde open geveldelen, inclusief kozijnen: 2,0 W/m2.K
- Gemiddelde Rc-waarde dichte geveldelen : 3,5 m².K/W
- Rc-waarde dak : 4,0 m².K/W
- Rc-waarde bg vloer: 4,0 m².K/W

Installatietechnische kenmerken
- Conversie/opwekking: el. warmtepomp met LTV
- Opslag/buffering: bodemopslag, open bron
- Afgifte: betonkernactivering en lucht naverwarmers op vertrekniveau
- Regeling klimatisering: seizoensafhankelijke stooklijn, intelligent GBS
- PV: 107 m2 145 Wp
- Koeling: vrije koeling via WKO
- type ventilatie: gebalanceerd
- regeling ventilatie: luchtkwaliteitmeting
- Qprimair gebouwgebonden (volgens EPC) 275 MJ/jaar/m²

Overige energiemaatregelen:
- zonwerend glas: ZTA 0,30

Bouworganistatie

DBM

Geleerde lessen

Duurzaam ontwerpen is, mits integraal onderdeel van het proces, financieel haalbaar. Essentieel is dat alle partijen, architect, installateurs en gebruikers in een vroeg stadium alle wensen en systemen op elkaar afstemmen. (De gemeente Hardenberg laat de EPC herberekenen door Search om onder meer te kijken of de duurzaamheidsmaatregelen kunnen worden uitgebreid.)

Energie:

GPR 8,6 (op het onderdeel energie is de GPR score zelfs 9,6). EPC 0,66 (norm was 1,00 en 2,00)

WKO:

Types systeem: open, doublet opslag, 2 bronnen
Debiet: 60m3 per uur
Brontemperatuur: Koud 9ºC warm 16 ºC, Δ T 7 ºC
COP Coefficient of Performance WP: 4,7

Betrokkenen

Bouwer/projectontwikkelaar: Volker Wessels met Koenen bouwmaatschappij
Opdrachtgever: Gemeente Hardenberg
Architect: De Architekten Cie, IAA architecten
Installatietechnische en/of energetischadviseur: Linssen Installatieadvies (installatie-adviseur), DGMR (Bouwfysisch adviseur), ABT (constructie adviseur)

Media

Links

Service menu right