IKC Zeeburgereiland Amsterdam, Noord-Holland

Meer artikelen

Omschrijving

Het is mogelijk om zeer snel en duurzaam een flexibel en comfortabel gebouw te realiseren binnen de normbudgetten voor onderwijshuisvesting. Voor de realisatie van het Integraal Kind Centrum (IKC) is een DBMO-contract gesloten met de systeembouwer.

Projectsamenvatting

In een nieuwe woonwijk op Zeeburgereiland opende in augustus 2013 het IKC. Dit centrum bestaat uit een school, het Montessori Kind Centrum (MKC), een kinderopvang en een buitenschoolse opvang. Het IKC is een pilot in het kader van de behoefte van de gemeente Amsterdam om flexibeler in te kunnen spelen op de veranderende vraag naar huisvesting voor opvang en onderwijs aan kinderen tot 12 jaar. Deze wens is vertaald naar het uitgangspunt om te ´huisvesten naar vraag´.

Ambities en realisatie
Het gebouw werd opgeleverd aan de start van het schooljaar 2013/2014, na een bouwperiode van slechts zes maanden. Het is een ruim, comfortabel, gezond duurzaam en flexibel gebouw dat snel uitgebreid kan worden. Het gebouw heeft een EPC reductie van meer dan 65% en dat zal binnen 5 jaar 100% zijn. De GPR-score van het gebouw komt gemiddeld uit op bijna 8 waarbij de elementen energie, gezondheid en materialisatie goed scoren. Het gehele gebouw is opgezet vanuit het Programma van Eisen Frisse Scholen, aangevuld met specifieke Amsterdamse eisen ten aanzien van Frisse en Klimaatneutrale scholen. Dit resulteert in een minimaal kwaliteitsniveau klasse B waarbij op onderdelen klasse A wordt behaald.

Het uitgangspunt bij de bouw van het IKC was om zoveel mogelijk kennis uit de markt te benutten. Dat was mogelijk dankzij een geïntegreerde aanbesteding. Dit daagde de markt uit om een gezond en duurzaam gebouw te ontwikkelen. Het binnenklimaat van het gebouw is gezond, het gebouw zelf is klimaatneutraal en van duurzame kwaliteit, gedurende de geplande levensduur van 30 jaar.

Aanbestedingsproces
De aanbesteding is gedaan op basis van een prestatiebestek met functionele eisen en Design, Build Maintenance en Operate (DBMO). Dit bracht veel voordelen met zich mee. Zo stond de prijs met een bepaalde bandbreedte vast, waardoor het consortium op kwaliteit geselecteerd kon worden. Ook was het voor het winnende consortium mogelijk om de hele levenscyclus van materialen, installaties en ook de onderhoudsaspecten mee te nemen in het voorstel. Er is geen gebruik gemaakt van tijdelijke- of noodvoorzieningen; het snel in gebruik nemen van het duurzame gebouw leverde direct milieu- en kostenvoordelen op.
 
Bouw en ontzorgen
Het gebouw is gebouwd in een periode van slechts zes maanden. Met een sociaal en collectief hart dat ingezet kan worden voor onderwijsdoeleinden speelt het gebouw in op flexibel gebruik. Er zijn in het gebouw verschillende soorten indelingen te maken. Bij groei van het aantal leerlingen is het gebouw zodanig geconstrueerd dat het mogelijk is zes extra lokalen bovenop het gebouw te bouwen binnen de duur van een zomervakantie. Monitoring gedurende 10 jaar moet duidelijk maken of de gebruikerstevredenheid en prestatieafspraken, bijvoorbeeld op het gebied van energiegebruik en binnenklimaat, worden gerealiseerd. Om dit te meten is een model ontwikkeld in samenwerking met onder andere de TU Eindhoven en Ruimte OK.

Het consortium is voor 30 jaar aan het project verbonden en is verantwoordelijk voor de exploitatie. Gebruikers kunnen storingen en klachten digitaal melden. De ervaring is dat de opdrachtnemer storingen oplost binnen de gestelde termijnen per type storing. Deze werkwijze ontzorgt de gemeente.

Monitoring
Adviesbureau Enerdeco voerde in 2014 een monitoring uit. Hieruit bleek dat:
  • Het gebouw en de meeste installatieonderdelen functioneren naar verwachting. Met uitzondering van het thermisch comfort, voldoet IKC Zeeburgereiland aan de ontwerpuitgangspunten voor Frisse Scholen klasse B.
  • De hoeveelheid energie die de zonnepanelen opwekken valt lager uit dan verwacht maar het energieverbruik juist iets hoger, met name voor verwarming en ventilatie.
  • De kloktijden voor ventilatie en verwarming bleken te ruim ingesteld en het is erg warm in de school. Dit wordt mede veroorzaakt door een te hoge instelling van de stooklijnen.
  • De warmtepomp was gedurende de monitoring in storing. Hierdoor was in het gebouw geen koeling aanwezig. In de lente van 2016 is de warmtepomp weer opgestart.
Succesfactoren en aanbevelingen
• Optimaliseer waar mogelijk. In het IKC konden de kloktijden van de luchtbehandelingkasten en verwarming worden verkort en de stooklijnen worden verlaagd.
• Verzorg een adequate energiemonitoring. In dit geval konden de reeds aanwezige energietussenmeters eenvoudig aangesloten worden op het gebouwbeheersysteem.
• De betrokken partijen vinden de pilot zeer geslaagd en de ervaringen zijn positief. Het ziet ernaar uit dat het concept van ´huisvesten naar vraag´ navolging krijgt in andere gebieden van Amsterdam.

NESK project
IKC Zeeburgereiland is een voorbeeldproject voor het Unieke Kansen Programma 'Naar Energiezuinige Scholen en Kantoren' (UKP NESK), een subsidieregeling. Deze overheidssubsidie is in 2010 aan projecten gegeven die zich onderscheiden door energiezuinigheid, duurzaamheid en organisatorische innovaties in de bouwkolom. De projecten moeten bovendien een voorbeeld en inspiratiebron zijn voor andere partijen in de markt.

Kenmerken

Aantal m2 vloeroppervlak in project

2400

Projecttype

Onderwijs - nieuwbouw
Multifuntioneel - nieuwbouw

Energievoorziening

Individueel op woning- of gebouwniveau

Beschrijving concept

Bouwkundige kenmerken/schil
- U-waarde open geveldelen: <1,3
- Gemiddelde Rc-waarde dichte geveldelen : 5-8 m².K/W
- Rc-waarde dak : 5-8 m².K/W
- Rc-waarde bg vloer: 5-8 m².K/W

Installatietechnische kenmerken
- ruimteverwarming en warm tapwater: afval- energiecentrale
- PV panelen
- type ventilatie: ventilatie met WTW
- koeling: via warmte-koudeopslag en nachtventilatie

Overige energiemaatregelen:
- lichtplanken die het natuurlijk licht in de school geleid
- verlichting met aanwezigheidsdetectie
- green screen weergeeft energieverbruik en creeert bewustwording

Energie:

Frisse School klasse B, GPR score gemiddeld 8

Monitoring

In opdracht van RVO.nl heeft adviesbureau Enerdeco de NESK scholen gedurende minimaal vier seizoenen gemonitord. De resultaten zijn vervolgens vergeleken met de oorspronkelijke plannen en de verschillen daartussen zijn onderzocht. Ook is gekeken naar mogelijkheden om de scholen nog beter te laten presteren door kleine aanpassingen, beter beheer of onderhoud. De monitoringrapporten zijn hierdoor een belangrijke kennisbron voor een ieder die betrokken is bij de nieuwbouw en ingrijpende renovatie van scholen voor primair en voortgezet onderwijs. De samenvatting van het monitoringrapport van IKC Zeeburgereiland geeft daarvan een eerste indruk.

PDF-pictogram 08 Samenvatting Zeeburgereiland.pdf

Volledige rapportage

PDF-pictogram 08 MKC Zeeburgeiland te Amsterdam.pdf

Resultaten
Uit de monitoring die Enerdeco in 2014 heeft uitgevoerd is gebleken dat het gebouw en de meeste installatieonderdelen naar verwachting functioneren. Met uitzondering van het thermisch comfort voldoet MKC Zeeburgereiland aan de ontwerpuitgangspunten voor Frisse Scholen klasse B. De opwekking van de zonnepanelen valt lager uit dan verwacht.
Op de volgende onderdelen is nog verbetering mogelijk:
• De warmtepomp heeft gedurende de monitoring in storing gelegen. Hierdoor was in het gebouw geen koeling aanwezig.
Medio lente 2016 zal de warmtepomp weer worden opgestart.
• Door de afwezigheid van koeling is het erg warm in de school. Ook de te hoog ingestelde stooklijnen dragen bij aan de hoge
binnentemperatuur. Deze stooklijnen kunnen worden verlaagd.
• De kloktijden van de luchtbehandelingkasten en verwarming kunnen worden verkort.
• De reeds aanwezige energietussenmeters kunnen eenvoudig worden aangesloten op het gebouwbeheersysteem,
zodat adequate energiemonitoring kan plaatsvinden.

Betrokkenen

Bouwer/projectontwikkelaar: Verlaat Uden
Opdrachtgever: Stadsdeel Oost Amsterdam
Architect: Studioninedots
Installatietechnische en/of energetischadviseur: DWA

Media

Links

Service menu right