OdyZee #Top 15 scholen Goes, Zeeland

Meer artikelen

Omschrijving

OdyZee is het eerste onderwijsgebouw in Nederland dat het Passief Bouwen Keurmerk (gebouwd, 2011) heeft ontvangen. 

Projectsamenvatting

OdyZee is een school voor speciaal onderwijs en speciaal voorgezet onderwijs voor kinderen met gedrags- en/of psychiatrische problemen. Het is de eerste school in Nederland die ontworpen en gebouwd is volgens het principe ‘passief bouwen’ en heeft het keurmerk van de Stichting Passief Bouwen ontvangen. Zowel in het plan als tijdens de bouw is erop gelet dat het gebouw thermisch in balans is en een zeer goede akoestiek heeft. Dit zou ervoor moeten zorgen dat het gebouw minder gehorig is en erin moeten voorzien dat de omgeving prikkelarm is, wat voor deze kinderen belangrijk is.

Ambities en maatregelen
De ambitie was om te bouwen volgens de principes van passief bouwen en om zoveel mogelijk te voldoen aan de kwaliteitseisen die horen bij de hoogste score (A) volgens het Programma van Eisen Frisse Scholen-label. Een passief gebouwde school is een school met een minimaal energieverlies. Daarbij hoort een energievraag voor ruimteverwarming van maximaal 15 kWh per m² bruto vloeroppervlak en het totale primaire energiegebruik mag maximaal 120 kWh per m² zijn. Bij OdyZee wordt dit bereikt door een zeer goede isolatie, extreme luchtdichtheid, balansventilatie met WTW, PV-panelen en zonneboiler op het dak, gebruik van energiezuinige apparaten, daglicht gestuurd HF-verlichting en goede voorlichting aan gebruikers.

Nieuwe buitenschil
Het schoolgebouw kreeg een buitenschil met een Rc-waarde van 10 m2W/K, en is volledig uitgevoerd in hout met FSC-keurmerk en driedubbele beglazing. Er is gestreefd naar een CO2-reductie van 85% door de toepassing van duurzame energie in de vorm van een warmtepomp, LTV, balansventilatie met WTW (warmtewiel), daglichtgestuurde HF-verlichting, een zonneboiler en zon-PV.

Een bijzondere financieringsconstructie
Stichting Emergis is eigenaar van de grond en het gebouw. De gemeente huurt het pand van Stichting Emergis en stelt het ter beschikking aan de school. De meerkosten van het passief bouwen concept zijn verwerkt in de huur. De school gebruikt het gebouw en draagt jaarlijks, uit de rijksvergoeding die zij ontvangen voor energiekosten, een bedrag af aan de gemeente als bijdrage in de meerinvestering (c.q. verhoogde huur voor de gemeente). Dit bedrag wordt gedurende de hele looptijd van de overeenkomst betaald (tot 1 juli 2051).

De energiekosten zijn voor rekening van OdyZee. In het huurcontract tussen Emergis en de gemeente is een berekening van het energiegebruik gemaakt met een bandbreedte van plus of min 10%. Omdat de school zelf de energierekening betaald, merken ze het vanzelf als het energiegebruik zich buiten deze bandbreedte begeeft. Als sprake is van verkeerd gebruik, dan is dat voor eigen rekening. Als de school ook bij goed gebruik meer kost dan berekend, wordt er overlegd.

Monitoring
Er is nog geen monitoring geweest van de installatieonderdelen en gebouwresultaten van onderwijsgebouw Odyzee. 

Succesfactoren en aanbevelingen
• Alles staat of valt met een goed programma van eisen en samenwerking met partners die luisteren en meedenken in het belang van de uiteindelijke gebruikers. Dit maakt het mogelijk om zonder concessies een gebouw te realiseren dat op de wensen en behoeften van de leerlingen is afgestemd.
• Zorg na afloop voor een gebruikersinstructie, om tot een optimale inregeling van installaties te komen. Zeker gezien de samenhang tussen bouw- en installatietechniek is uitgebreide nazorg noodzakelijk. Bijvoorbeeld een deur open laten staan, beïnvloedt het energiegebruik aanzienlijk. Bij OdyZee hebben de leerkrachten daarom een instructie gehad.
• Zorg voor een zekere mate van onafhankelijkheid op het gebied van financiering. Het concept van passief bouwen kon bij de bouw van OdyZee dankzij de financiële bijdrage van de school ook zonder subsidie overeind blijven.
 
NESK project
OdyZee is een voorbeeldproject voor het Unieke Kansen Programma 'Naar Energiezuinige Scholen en Kantoren' (UKP NESK), een subsidieregeling. Deze overheidssubsidie is in 2010 aan projecten gegeven die zich onderscheiden door energiezuinigheid, duurzaamheid en organisatorische innovaties in de bouwkolom. De projecten zijn bovendien een voorbeeld en inspiratiebron voor andere partijen in de markt.

Kenmerken

Aantal vloeroppervlakte

2137 m2

Projecttype

Onderwijs - nieuwbouw
Multifuntioneel - nieuwbouw

Energievoorziening

Individueel op woning- of gebouwniveau

Beschrijving concept

Bouwkundige kenmerken/schil
- luchtdichtheid (Qv;10 waarde): 0,1 dm³/s.m² (bij oplevering)
- U-waarde open geveldelen, inclusief kozijnen: 0,71
- U-waarde deuren : 3
- Gemiddelde Rc-waarde dichte geveldelen : 10 m².K/W
- Rc-waarde dak : 8 m².K/W
- Rc-waarde bg vloer: 8 m².K/W
 
Installatietechnische kenmerken
- Conversie/opwekking: onbekend
- Opslag/buffering: onbekend
- Afgifte: door middel van luchtverwarming
- Regeling klimatisering: gebalanceerde ventilatie
- Duurzame energiebronnen: 499 m2 PV cellen
- Koeling: 22 MJ/m2, zomernacht ventilatie en te openen ramen
- Ventilatoren: 122 MJ/m2
- Regeling ventilatie: CO2 gestuurd
- Verwarming: 26 MJ/m2 ,lucht warmtepomp met LTV
- Warm tapwater: 13 MJ/m2
- Verlichting: 123 MJ/m2
- Qprimair gebouwgebonden (volgens EPC) 117 MJ/jaar/m²
 
Overige energiemaatregelen:
- zonwerendglas met verticale lamellen
- daglichtgestuurde HF-verlichting
 
BENG indicatoren (ten opzichte van de conceptnorm vanaf 2020)
Energiebehoefte (kWh/m².jr): 23,3 (50)
Primair energiegebruik (kWh/m².jr): 13,9 (60)
Percentage hernieuwbare energie: 71% (50 %)
Opgewekte hernieuwbare energie (kWh/m²/jr):33,6

Monitoring

Monitoring NESK door AgNL.

Geleerde lessen

Leerervaringen
Volgens Tonia de Groene staat of valt alles met een goed programma van eisen en samenwerking met partners die luisteren en meedenkenin het belang van de uiteindelijke gebruikers. Met name voor de leerlingen van het OdyZee was het nu mogelijk om zonder concessies een gebouw te realiseren wat echt helemaal op hun wensen en behoeften is afgestemd en waarin de kwaliteit zich terugvertaald in zichtbaar betere leerprestaties.

Gezien de samenhang tussen bouw- en installatietechniek is een uitgebreide nazorg noodzakelijk. Tonia de Groene geeft aan dat het eerste jaar na oplevering nog gebruikt wordt om tot een optimale inregeling van installaties te komen. Daarbij is volgens haar ook een gebruikersinstructie erg belangrijk. Een deur open laten staan of op de heetste of koudste uren van de dag het raam open laten staan, beïnvloedt het energiegebruik aanzienlijk. Bij het OdyZee hebben de leerkrachten daarom ook een instructie gehad.

Koert Vahlkamp stelt tot slot vast dat het OdyZee een uitstekend voorbeeld voor andere scholen is. Het concept van passief bouwen kan dankzij de financiële bijdrage van de school, ook zonder subsidie overeind blijven. De zonneboilers en zonnepanelen hadden er dan weliswaar niet gekomen, maar er was toch een school gebouwd met een kwaliteit die dicht tegen de nu gerealiseerde kwaliteit aan ligt.

UKP NESK project. UKP NESK is een afkorting van Unieke Kansen Programma 'Naar energieneutrale scholen en kantoren', een subsidieregeling. Deze subsidie van de overheid is in 2010 aan projecten gegeven die zich onderscheiden door energiezuinigheid, duurzaamheid en organisatorische innovaties in de bouwkolom. De projecten moeten bovendien een voorbeeld en inspiratiebron zijn voor andere partijen in de markt.

Energie:

Passieve school (gecertificieerd) Frisse Scholen klasse A

Betrokkenen

Bouwer/projectontwikkelaar: Stichting Emergis
Opdrachtgever: Gemeente Goes
Architect: Rothuizen Architecten (RDH)
Installatietechnische en/of energetischadviseur: Trecodome, KV Project BV

Media

Links

Service menu right