Invasieve exoten

Een exoot is een plant, dier of ander organisme dat van nature niet in Nederland voorkomt. Als een soort schadelijk is voor de natuur noemen we ze invasieve exoten. Met ingang van 3 augustus 2016 is er een Europees verbod op bezit, handel, kweek, transport en import van schadelijke exotische planten en dieren.

Voor bepaalde doeleinden mag u nog wel een invasieve exoot gebruiken. U heeft daarvoor een ontheffing nodig.

Unielijst

Invasieve exoten komen door, bewust of onbewust, menselijk handelen in ons land terecht. Sommige exoten voelen zich prima thuis in hun nieuwe omgeving. Ze vestigen zich in onze natuur en kunnen zich snel vermeerderen.

De schade die invasieve exoten veroorzaken, is een Europees probleem. Om dit probleem zo effectief mogelijk aan te pakken is een Europese verordening ontwikkeld. Hierin staan een aantal ge- en verboden om schade in de Europese Unie zoveel mogelijk te voorkomen. Onderdeel van de verordening is de Unielijst. Hierop staan soorten die al in delen van de Europese Unie voorkomen en schade toebrengen of dit in de toekomst waarschijnlijk gaan doen. Soorten op deze lijst mag u niet:

  • houden
  • kweken, telen of laten voortplanten
  • verhandelen
  • gebruiken
  • invoeren, uitvoeren of doorvoeren
  • vrijlaten

U vindt de Unielijst op de website van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA).

Nieuwe soorten op Unielijst

Met ingang van 2 augustus 2017 heeft de Europese Unie 12 nieuwe soorten toegevoegd aan de Unielijst. Welke soorten dit zijn leest u op de website van de NVWA. Voor deze soorten gelden vanaf 2 augustus 2017 dezelfde verboden en overgangsregelingen voor niet-commerciële en commerciële houders als voor de andere soorten van de Unielijst.

Ontheffing

Om schade aan de natuur te voorkomen en te beheersen mag u alleen voor bepaalde doeleinden een soort van de Unielijst houden. Gebruikt u een invasieve exoot voor één van de volgende doeleinden?

  • wetenschappelijk onderzoek
  • ex situ bewaren (het bewaren van levensvatbare bestanddelen van de soorten van de lijst buiten hun natuurlijke leefomgeving, bijvoorbeeld een zaadbank)
  • productie voor de medische wetenschap

Dan heeft u een ontheffing nodig. U kunt een ontheffing aanvragen via mijn.rvo.nl.
De ontheffing heeft een looptijd van maximaal 5 jaar en kost € 100.

Voorwaarden

Om een ontheffing te krijgen, voldoet u aan de volgende voorwaarden:

  • U houdt en behandelt de soorten in een gesloten omgeving.
  • Personeel met de vereiste kwalificaties voert de activiteiten uit.
  • U zorgt ervoor dat de invasieve exoten niet kunnen ontsnappen.
  • Dieren zijn gemarkeerd of op een andere wijze te identificeren.
  • U zorgt voor een continu surveillancesysteem.
  • U heeft een noodplan voor het geval dat er exemplaren ontsnappen. Hier hoort ook een uitroeiingsplan bij.

Overgangsregeling niet-commerciële houders

Bent u een niet-commerciële houder en houdt u diersoorten die op de lijst staan als gezelschapsdier? Dan mag u ze houden totdat ze doodgaan. Hiervoor heeft u geen ontheffing nodig. U mag ze niet laten voortplanten of er in handelen. Ook zorgt u ervoor dat ze niet kunnen ontsnappen.

Komen er plantensoorten van de lijst voor in uw tuin? Dan mag u die laten staan. U heeft hiervoor geen ontheffing nodig. U mag ze niet laten voortplanten of er in handelen. Ook mogen de planten zich niet verspreiden in de natuur.

Overgangsregeling commerciële houders

Beschikt u over een commerciële voorraad die u al had voordat de soort(en) op de lijst kwam(en)? Dan put u deze voorraad uit binnen 2 jaar nadat de soort is opgenomen op de Unielijst. Dit doet u op de volgende manieren:

  • Planten of dieren mag u binnen 1 jaar nadat de soort op de lijst is opgenomen nog verkopen aan niet-commerciële houders. Dit mag via de reguliere verkoopkanalen zoals veilingen, dierenwinkels en tuincentra. U let erop dat de soort zich niet kan voortplanten of kan ontsnappen.
  • U exporteert de dieren of planten naar landen buiten de Europese Unie. U zorgt ervoor dat ze onderweg niet ontsnappen.
  • U stelt de planten of dieren ter beschikking voor andere doeleinden, zolang dat op geen enkele manier gevaar oplevert voor de natuur. Planten kunnen bijvoorbeeld gebruikt worden voor de productie van biogas.

Zijn bovenstaande opties niet mogelijk? Dan kunt u dieren ook op humane wijze (laten) doden. Planten kunt u (laten) vernietigen.

Opvang

Om invasieve exoten op te vangen gelden strenge regels. Daarom heeft een opvangcentrum een ontheffing nodig. Wilt u weten aan welke regels een opvangcentrum moet voldoen en hoe u een ontheffing aanvraagt? Dit leest u op de pagina Opvangcentrum voor zeezoogdieren, uitheemse soorten en invasieve exoten.

Vrijstelling krabben en kreeften

Op de Unielijst staan een aantal soorten uitheemse krabben en rivierkreeften. Vissers vangen deze soorten voor handel en consumptie. Vervoeren en verhandelen van invasieve exoten mag volgens de Verordening IUS niet. Hierdoor mogen vissers niet meer op deze krabben en kreeften vissen. Maar in Nederland geldt een vrijstelling voor het vissen op krabben en kreeften. Hiermee wordt verdere verspreiding van deze schadelijk populatie zo veel mogelijk voorkomen. Dit betekent dat deze vrijstelling een beheersmaatregel is. Hierdoor mag bevissing, transport en handel voor consumptie wel.

De vrijstelling geldt voor de volgende soorten:

  • Chinese wolhandkrab (Eriocheir sinensis)
  • Gevlekte Amerikaanse rivierkreeft (Orconectus Limosus)
  • Geknobbelde Amerikaanse rivierkreeft (Orconectes virilis)
  • Californische rivierkreeft (Pacifastacus leniusculus)
  • Rode Amerikaanse rivierkreeft (Procambarus Clarkia)
  • Marmerkreeft (Procambarus fallax forma virginalis)

Voorwaarden

U houdt zich aan de volgende voorwaarden:

  • Dieren kunnen zich niet voortplanten en/of verspreiden en kunnen niet ontsnappen.
  • Onbevoegden hebben geen toegang tot de dieren.

Gaat u dieren exporteren? Informeer dan vooraf welke regels er gelden in het land waar u naar exporteert. Daar kunnen namelijk strengere nationale regels gelden waardoor exporteren niet mogelijk is.

Overtreding en handhaving

De Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO.nl) handhaaft bestuursrechtelijk de Wet natuurbescherming en de Verordening invasieve uitheemse soorten. Hoe wij handhaven en wat er gebeurt na een overtreding, leest u op de pagina Overtreding en handhaving.

Service menu right