Meer over mest - waterspecial | RVO.nl | Rijksdienst

Service menu right

Meer over mest - waterspecial

04-02-2021

Wij informeren u graag over het mestbeleid. Daarom leest u hier achtergronden en extra uitleg over mest.

Werken aan waterkwaliteit: de nitraatrapportage

Elke 4 jaar maken de landen van de Europese Unie een nitraatrapportage. Zo zien ze of ze goed op weg zijn om de doelen uit de Nitraatrichtlijn te halen. In 2020 kwam het nieuwste Nederlandse rapport uit. Wat staat erin, wie maakt de rapportage en voor wie doen ze dat?

Wat staat er in de rapportage?

In de rapportage staat hoe de kwaliteit van grond- en oppervlaktewater zich ontwikkelt. De makers laten bijvoorbeeld zien hoe de landbouw verandert door de mestregels. Ze tonen ook resultaten van metingen in water onder landbouwgrond. Met deze gegevens zien wij of wij het belangrijkste doel uit de Nitraatrichtlijn halen. Een nog betere waterkwaliteit voor mens, dier en de biodiversiteit.

De volledige naam van het rapport is Landbouwpraktijk en Waterkwaliteit in Nederland; toestand (2016-2019) en trend (1992-2019). Vaak spreken wij over de Nitraatrapportage, maar het rapport gaat niet alleen over nitraat. Er staat ook informatie in over andere stoffen in ons grond- en oppervlaktewater, zoals fosfaat.

De makers

Er werken veel organisaties mee aan de nitraatrapportage. In de infographic hieronder ziet u welke dat zijn. Al deze organisaties leveren informatie die belangrijk is voor de rapportage. Bijvoorbeeld over nieuwe ontwikkelingen van het mestbeleid. En over de hoeveelheid nitraat die gemeten wordt in het uitspoelingswater uit de wortelzone. Of de kwaliteit van het kustwater.

Wie gebruikt de informatie?

Met de nitraatrapportage laten alle landen zien welke gevolgen mestgebruik in de landbouw heeft op de waterkwaliteit. De Europese Commissie (EC) gebruikt de rapportages om te bekijken of de landen zich aan de afspraken houden. Daarnaast maakt de EC van al die landelijke rapportages één groot Europees rapport.

Wij maken de nitraatrapportage niet alleen voor de EC, maar ook voor onszelf. De ministeries van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV) en Infrastructuur en Waterstaat (I&W) kijken of de waterkwaliteit verbetert. Wordt het slechter? Dan moeten er extra maatregelen komen. Zo voorkomen wij dat te veel schadelijke stoffen uit de landbouw in het grond- en oppervlaktewater terechtkomen.

Meer weten?

U vindt uitgebreide informatie, infographics en de complete rapportage op de website Rivm.nl. Daar bekijkt u ook een duidelijke video over de nitraatrapportage 2020.

Advies en subsidie op maat van het waterschap

Droogte en de kwaliteit van grond- en oppervlaktewater spelen een grote rol in de agrarische sector. Waterschap Vechtstromen geeft advies aan landbouwers over hoe om te gaan met water. Bram Kuiper is een van de adviseurs bij wie landbouwers terechtkunnen.

Landbouw op peil door samenwerking

‘Agrariërs hebben verstand van hun vak, maar als waterschap weten we ook veel. Bijvoorbeeld over bodemstructuur, bodemleven en water’, vertelt Kuiper. 'Door kennis te combineren helpen wij de landbouw en de natuur vooruit. Dit geeft ons het voordeel dat we ons gebied duurzamer kunnen inrichten. En wij vergroten de biodiversiteit en verbeteren de waterkwaliteit. Dit doen we met het project Landbouw op peil Vechtstromen. Dit project is ook aangemeld bij het Deltaplan Agrarisch Waterbeheer (DAW).’

Advies op maat

‘Als er een groep is die iets doet aan waterberging, dan is het wel de agrarische sector. Er doen al zo’n 250 boeren mee met ons project. Ik geef ze altijd persoonlijk advies’, zegt Kuiper. ‘Dat moet ook wel, want geen perceel is hetzelfde. Maar dat zie je niet aan de bovenkant. Daarom bekijk ik altijd waarvoor iemand het perceel gebruikt en om wat voor grond het gaat. Sommige percelen hebben bijvoorbeeld een leem- of kleilaag. Andere zijn weer zandige gronden.’

‘Vaak helpen kleine aanpassingen al om water vast te houden. Een stuw is daar een mooi voorbeeld van. Die is simpel te maken en te plaatsen door lokale ondernemers. En het scheelt de landbouwer veel geld die hij anders kwijt was aan het beregenen van percelen.’

Financiële steun van het waterschap

‘Wij adviseren over waterkwaliteit en -kwantiteit. Daarvoor bieden wij ook financiële steun en andere maatregelen’, zegt Kuiper. ‘Landbouwers kunnen bij ons terecht voor advies van een bodemkundige. Of voor maatregelen, zoals toekomstbestendige wasplaatsen maken. Door compost te kopen, verhogen ze het organisch stofgehalte van percelen. En aanpassingen op het erf voorkomen afspoeling. Al deze manieren verbeteren de waterkwaliteit en -kwantiteit op en rond hun bedrijven.’

Heeft u een vraag voor het waterschap?

‘Bij het waterschap willen we samenwerken met de boeren aan een betere waterkwaliteit en -kwantiteit. Daarom bent u als agrarisch ondernemer altijd welkom met vragen en suggesties. Wij nemen elke vraag serieus en bekijken graag wat wij voor u kunnen betekenen.’ Informatie over het project en het aanmeldformulier vindt u op de website Vechtstromen.nl. U bekijkt Landbouw op peil en andere projecten op de Overzichtskaart met DAW-projecten op de website Agrarischwaterbeheer.nl.

Goede waterkwaliteit door beter bodembeheer

Een gezonde bodem met voldoende voedingsstoffen voor gewassen is belangrijk voor landbouwers. Maar te veel voedingsstoffen in de bodem is weer slecht voor het grond- en oppervlaktewater. Om de kwaliteit van grond en daarmee van water te verbeteren, onderzocht Beter bodemheer de bodem en bodemprocessen.

Wat is Beter bodembeheer?

Beter bodembeheer is een onderzoeksprogramma van het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV). Het ministerie werkt samen met partijen uit de sector, zoals de brancheorganisatie akkerbouw. Beter bodembeheer wil nog meer kennis krijgen over de bodem en bodemprocessen. Als het kan willen ze met die kennis de productie verhogen en de uitstoot van schadelijke stoffen verlagen.

Onderzoek naar voedingsstoffen, mest en bodem

Beter bodembeheer doet onderzoek naar de voedingsstoffen in de bodem. En hoe we ervoor zorgen dat die stoffen op het goede moment beschikbaar zijn voor gewassen. De planten nemen dan meer voeding op, waardoor er minder schadelijke stoffen in het grond- en oppervlaktewater komen.

De mest die wordt uitgereden zorgt voor voedingsstoffen in de bodem. Daarom kijken de onderzoekers onder andere naar de kwaliteit van mest en naar de manier waarop het land bemest wordt. Bemesten op de juiste plaats en tijd voorkomt dat voedingsstoffen wegspoelen naar grond- en oppervlaktewater.

Naast bodemprocessen en mest staat ook de structuur van de bodem centraal. Een goede structuur zorgt ervoor dat de grond meer water opneemt en vasthoudt. Water zakt dan bij harde neerslag sneller in de bodem en wordt daar ook vastgehouden. Zo droogt de bodem minder snel uit. Daar hebben de gewassen plezier van.

Wat biedt Beter bodembeheer u?

Op de website Beterbodembeheer.nl staat informatie over grond, mest en onderwerpen die daarmee te maken hebben. U vindt er bijvoorbeeld artikelen, rapporten en video’s. Heeft u een andere vraag? Dan stelt u deze gemakkelijk aan een bodemonderzoeker via de website.

Uien met droge voeten groeien beter

Hoe voorkom je kwaliteitsproblemen in de uienteelt bij wateroverlast? Dit vroegen de broers en uientelers Rudi en Gerwin Luimes zich af. Op eigen initiatief gingen ze aan de slag met dit probleem. Zo ontdekten ze dat uien veel beter groeien op een verhoogd bed.

Soppende uien op natte klei

Tot 2017 teelden Rudi en Gerwin hun uien gewoon vlakvelds. Maar bij wateroverlast kregen de uien snel kwaliteitsproblemen, zoals rotting. Bij één perceel met wateroverlast werd dat snel duidelijk. Rudi: ’Op dat perceel lagen onze uien al gauw te soppen. Wij vonden: dat moet beter kunnen!’. Biologische boeren planten hun uien echt op ruggen, maar dan krijg je wel minder opbrengst. Dus wij dachten, we gaan ertussenin. Geen ruggen, geen vlak veld, maar een verhoogd bed. Vergelijkbaar met een tulpenbed.’

Leuke uitdaging werd een verhoogd bed

Hoewel de boeren een beetje technisch aangelegd zijn, was het ook een leuke uitdaging. Rudi vertelt: ‘Met een tweedehands kopeg hebben we van alles geprobeerd.’ Dit bleken uiteindelijk verhoogde bedden te worden. Toen hebben de broers zelf geïnvesteerd in een nieuwe machine. Ze werken samen met 3 andere boeren. In 2018 voerden ze het experiment voor het eerst uit op 4 hectare. In 2019 was dit al 25 hectare. En nu telen ze op alle 55 hectare de uien op bedden. 

Het kan altijd nog beter

‘Uiteindelijk willen boeren het altijd zelf zien’, zegt Rudi. ‘We hebben alles zelf uitgezocht en er zijn allerlei details die nog net iets beter kunnen. Zo is het rooien iets lastiger, omdat we de grond dieper bewerken.’ Maar het nieuwe systeem is nu al een succes: de opbrengst is beter. Zelfs in droge jaren.

Voordeliger investeren in duurzaamheid

Veel agrarisch ondernemers investeren in middelen om beter om te gaan met water en mest. Door de regelingen Milieu-investeringsaftrek en Willekeurige Afschrijving Milieu-investeringen (MIA\Vamil) kan dat met belastingvoordeel.

Belastingvoordeel via MIA/Vamil

U kunt misschien gebruik maken van MIA\Vamil als u wilt verduurzamen. De overheid maakt elk jaar een milieulijst voor deze regelingen waarop ruim 300 producten en technieken staan. Koopt u een product dat op de lijst staat? Dan kunt u belastingvoordeel krijgen. Zo investeert u voordeliger in een duurzaam bedrijf.

Welke middelen voor agrariërs?

Op de milieulijst staan verschillende middelen om beter om te gaan met water en mest. Zo staat er bijvoorbeeld een autonome mestrobot op, maar ook producten om water ondergronds op te slaan. U vindt ook middelen op de lijst om duurzame stallen te maken en minder gewasbeschermingsmiddelen te gebruiken.

Wilt u weten of er producten en technieken op de lijst staan voor uw bedrijf? Dat bekijkt u gemakkelijk met onze zoektool voor de Milieu- en energielijst 2021. Daar staat ook een link naar de complete Milieulijst. Meer informatie over MIA\Vamil leest u op Agrarisch en MIA\Vamil.

Gekochte middelen eerst melden

Als u gebruik wilt maken van MIA\Vamil, meldt u uw aankoop eerst bij ons. Wanneer en hoe u dit doet, leest u op MIA\Vamil melden.

Belangrijke datums

Wat zijn de belangrijke datums voor mest de komende tijd? U ziet het in de kalender op onze website.

Bekijk de kalender

Bent u tevreden over deze pagina?

Verplichte velden zijn gemarkeerd met een *
Mogen wij u benaderen voor een gebruikersonderzoek?
De komende tijd zoeken wij testers voor het nieuwe ontwerp van onze website. Wij zijn benieuwd naar uw mening en gaan graag met u in gesprek. Een online interview duurt maximaal 45 minuten.