Wat is bodemenergie en aardwarmte?

Bodemenergie/aardwarmte is een hernieuwbare energiebron die uit de ondergrond of diepere aardlagen (> 500 meter) kan worden gewonnen voor het verwarmen en koelen van gebouwen.

RVO.nl stimuleert het gebruik van ondiepe Bodemenergie en aardwarmte in opdracht van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat. Bodemenergie/aardwarmte is een onmisbare bron bij de transitie naar een duurzame energievoorziening. Het CBS houdt bij hoeveel Peta joule ondiepe bodemenergie en aardwarmte bijdraagt aan de energievoorziening.

Ondiepe bodemenergie (tot 500 meter diep)

Ondiepe bodemenergie is lage temperatuur warmte (15-20°C) en koude (6-10°C) uit de bodem. De warmte en koude worden gewonnen uit en opgeslagen in aquifers (een watervoerende laag in de ondergrond, bijvoorbeeld zand). De warmte is de bron voor een warmtepomp of kan ook direct gebruikt worden, bijvoorbeeld bij een luchtvoorverwarmer. De koude kan direct worden gebruikt of met een warmtepomp voor koeling van gebouwen of processen.

Er zijn verschillende uitvoeringsvormen van ondiepe bodemenergie, de belangrijkste hoofdverdeling is:

  • Open en gesloten systemen die ieder weer verschillende uitvoeringsvormen hebben, zoals doubletten, monobron, etc.
    De wet- en regelgeving voor open –en gesloten systemen verschilt.
  • Ondiepe bodemenergie wordt al vanaf circa 1990 in Nederland toegepast in de gebouwde omgeving, glastuinbouw, landbouwbedrijven en industrie. De warmte uit ondiepe bodemenergie is erkend als hernieuwbare energie in de Europese Richtlijn Hernieuwbare Energie. Koude uit ondiepe bodemenergie is nog niet erkend als vorm van hernieuwbare energie.

Aardwarmte (dieper dan 500 meter)

Aardwarmte (Geothermie) uit dieper gelegen aardlagen, wordt in Nederland gebruikt sinds 2007. De diepte van de putten varieert tussen de 3.000 - 5.000 meter. Men pompt hierbij heet water omhoog dat, afhankelijk van de diepte, tussen de 70-120°C is. Men boort twee putten: één pompt warm water omhoog en één pompt het afgekoelde water weer terug in de grond. Door de diepte van de putten zijn er meer risico’s dan bij ondiepe bodemenergie.

Geothermie heeft als voordelen: CO2-emissie vrij, 24 uur per dag beschikbaar, onafhankelijk van fluctuaties in de gasprijs en bovengronds gering zichtbaar. In het algemeen neemt de temperatuur toe met de diepte, zodat een diepere boring ook een hogere temperatuur oplevert. De temperatuur heeft weer invloed op de toepassingen voor geothermie. Er wordt onderscheid gemaakt tussen zeer diepe geothermie (dieper dan 4000 m), middeldiep (1500 tot 4000 m) en ondiepe geothermie (500 tot 1500 m).

Zeer diepe geothermie (dieper dan 4000 m)

Zeer diepe geothermie komt van dieper dan 4000 m en levert warmte van meer dan 120°C, zodat ook stoomproductie mogelijk is. Hiermee kunnen industriële processen (zoals papierproductie en chemie) voorzien worden. Er zijn in Nederland nog geen toepassingen van deze techniek. Wel wordt er actief onderzoek naar gedaan (zie bijvoorbeeld branchevereniging papier en karton).

Middeldiepe Geothermie (middeldiepte 1500-4000 m)

Aardwarmte van dieptes tussen 1500-4000 m wordt op dit moment het meest toegepast. Tot nu toe vooral voor het verwarmen van kassen. Ook de verwarming van woningen is mogelijk. De temperatuur is, afhankelijk van de lokale situatie, 70 tot 90°C.

Ondiepe geothermie (500-1500 m)

Ondiepe geothermie biedt kansen voor lage-temperatuurverwarming van woningen en kassen (ca. 40 C). Door de geringere diepte blijven de kosten lager.

Geologisch onderzoek

Voor een succesvol geothermie-project is een gedegen studie van de ondergrond essentieel. Ook het vergunningstraject in het kader van de Mijnbouwwet is relevant. Informatie over deze aspecten wordt in opdracht van de Nederlandse overheid bijeengebracht door TNO, Geologische Dienst Nederland.

Service menu right