Een energieneutrale school

In januari 2015 zijn de eisen voor de energieprestatiecoëfficiënt (EPC) voor de bouw onderwijsgebouwen met bijna 50% ten opzichte van 2009. Voor onderwijsfuncties is in januari 2015 de EPC-eis aangescherpt van 1,3 naar 0,7. In 2020 zullen energieprestatie-eisen verder worden verlaagd naar bijna energieneutraal. Overheidsgebouwen moeten dat al vanaf 2018.

Recente voorbeelden uit de praktijk laten zien dat onderwijsgebouwen met een zeer lage EPC technisch goed haalbaar is. Dit komt vaak door een combinatie van maatregelen:

  • compact bouwen
  • goede warmte-isolatie
  • kierdichting
  • zonwering
  • efficiënte verwarming
  • vraaggestuurde ventilatie
  • (passieve) koeling
  • en goed geregelde verlichting

BENG vervangt EPC in 2021

Vanaf 1 januari 2021 moeten alle nieuwe gebouwen in Nederland bijna energieneutrale gebouwen (BENG) zijn. De BENG-eisen vervangen de EPC als maat voor de energieprestatie.

Leren van koplopers

Afgelopen jaren zijn er al diverse scholen gebouwd met een EPC lager dan 0,4. Van de ervaringen van deze koplopers is veel te leren. Uit gerealiseerde projecten, atelierbijeenkomsten en uit monitoring blijkt onder andere dat:

  • Verlichting de grootste energiepost is; daarna volgen ventilatie en verwarming
  • Innovatieve technieken beperkt worden toegepast, zoals gebruik van glas/kasconstructie, biomassa, warmte-koude-opslag (WKO’s) en nieuwe ventilatiesystemen
  • Meerkosten voor de bouw van energiezuinige scholen redelijk beperkt zijn; de proceskosten zijn vooralsnog hoger
  • Innovatieve contracten en financiering nog beperkt worden toegepast (voorbeelden zijn: Total Costs of Ownership benadering, voorfinanciering door de markt, werken met geïntegreerde contracten (DBFMO of delen hiervan), werken met prestatiecontracten)
  • Bij de oplevering een goede controle nodig is (is alles aanwezig en werkt alles naar behoren?)
  • In de gebruiksfase - zeker als er meer en ingewikkelde installaties zijn toegepast - meer aandacht nodig is voor de gebruikers en voor beheer, onderhoud en contractbeheer
  • In de gebruiksfase meer aandacht is nog voor het controleren van energiegebruik en energierekeningen (energiemonitoring) en voor optimaliseren en her-inregelen.
     

Succesfactoren

  • Goede samenwerking tussen gemeente en schoolbestuur
  • Goed opdrachtgeverschap, dit kan ook worden ingehuurd
  • Goede samenwerking met marktpartijen
  • Werken in een integraal bouwteam
  • Flexibel ontwerpen
  • Ambities helder formuleren, zorgen voor draagvlak bij alle partijen en dit borgen in het gehele bouwproces

8 zeer energiezuinige scholen

Acht ‘bijna energieneutrale scholen’ zijn een jaar lang gemonitord. Het gaat om vijf NESK-scholen, plus drie andere bijzondere zeer energiezuinige nieuwbouwscholen. Eind 2016 zijn de resultaten van de 8 scholen geanalyseerd.

Belangrijkste conclusies

Zeer energiezuinige scholen bouwen is technisch haalbaar. De acht scholen besparen gemiddeld 80% ten opzichte van de norm op het moment dat zij de bouwvergunning kregen. Eén school is energieneutraal, en één zelfs energieleverend. Verder blijkt ook dat er meer aandacht nodig is voor goede oplevering, inregeling, gebruik, beheer en onderhoud om te garanderen dat de scholen daadwerkelijk zo energiezuinig en fris zijn als is beoogd, ook gedurende de exploitatieperiode.
 

6 bijzondere frisse scholen

In 2008 schreef het toenmalige ministerie van VROM de tender ‘Naar Energiezuinige Scholen en Kantoren’ (NESK) uit. Dit leidde tot de ontwikkeling en bouw van 6 bijzondere frisse scholen: scholen met een goed binnenklimaat en een energieprestatie die anticipeert op toekomstige eisen.

In opdracht van RVO.nl monitorde Enerdeco deze scholen gedurende minimaal 4 seizoenen. De resultaten zijn vervolgens vergeleken met de oorspronkelijke plannen en de verschillen daartussen zijn onderzocht. Ook is gekeken naar mogelijkheden om de scholen nog beter te laten presteren door kleine aanpassingen, beter beheer of onderhoud. Alle informatie over deze bijzondere frisse scholen vindt u in de Database Energiezuinig Gebouwd.

Service menu right