Van bestaande school naar frisse school

Een overzicht van methoden, tools, adviezen en contractvormen die kunnen helpen om een bestaande school te transformeren tot een frisse school.

Duurzaam meerjarenonderhoud

Een duurzaam huisvestingsplan (DHP) en/of een duurzaam meerjarenonderhoudsplan (DMOP) biedt uitstekende mogelijkheden om tot gezonde, duurzame en betaalbare scholen te komen.

Kenmerkend voor een DHP of een DMOP is dat het ook verbetermaatregelen bevat voor het binnenmilieu en de energieprestatie. En dat deze maatregelen op natuurlijke momenten worden getroffen. Bijvoorbeeld als de dakbedekking wordt vervangen ook dakisolatie toepassen, of als kozijnen worden vervangen meteen HR-glas plaatsen. Daarnaast zijn er maatregelen gericht op de technische en functionele instandhouding van het gebouw.

Het maken van een duurzaam huisvestingsplan en/of een duurzaam meerjarenonderhoudsplan lijkt vanzelfsprekend, maar is het nog niet. Het integreren van duurzame aspecten in het meerjarenonderhoudsplan resulteert niet alleen in een duurzamer gebouw, maar bespaart ook geld. Niet alleen op investerings- en onderhoudskosten, maar ook op de exploitatie.

Onder Tools voor Frisse Scholen vindt u handige hulpmiddelen:

  • Leidraad Verduurzamen van basisscholen
  • Programma van Eisen Frisse Scholen
  • Erkende Maatregelen Wet Milieubeheer (infographic)
  • Verduurzamingsmaatregelen
  • EBA Leidraad Uitbesteden
  • Energielabel voor scholen

In de Database Energiezuinig Gebouwd vindt u voorbeelden van scholen die maatregelen hebben genomen om tot een gezonder en duurzamer gebouw te komen.

Beheer en onderhoud van ventilatiesystemen

Er gaat veel mis bij gebalanceerde ventilatie in bestaande scholen. Zowel bij de aanleg als bij het gebruik, beheer en onderhoud. En dat leidt tot ontevredenheid, een te hoog CO2-gehalte, comfortklachten, en hoge onderhouds- en energiekosten. Uit een evaluatie van 2012 onder 40 scholen komt naar voren dat er klachten zijn over een onjuiste aanleg van de kanalen, verkeerde inregeling, te veel storingen, laag comfort, onduidelijkheid over het gebruik en onverwacht hoge kosten. Ook zijn er veel slechte ervaringen met installateurs. Hoe kan het beter?

Adviezen voor scholen

  • Zorg voor voldoende kennis en expertise, in huis of ingehuurd. Investeer in goed opdrachtgeverschap.
  • Zorg voor goede afstemming tussen bestuur, schooldirectie en gebruikers.
  • Kies een oplossing op maat, die past bij de school en de gebruikers.
  • Kies bij voorkeur een systeem met warmteterugwinning (WTW) en CO2-sturing, en monitoring en beheer op afstand.
  • Denk bij de afweging van kosten in niet alleen aan de aanschafkosten. Een installatie gaat 15 jaar mee. De onderhouds- en energiekosten over 15 jaar zijn vaak groter dan de aanschafkosten.
  • Zoek een installatiebedrijf met ervaring in schoolgebouwen en met gebalanceerde ventilatiesystemen.
  • Zorg dat de installateur ook minimaal een jaar (liever 5 jaar) verantwoordelijk blijft voor het functioneren en het beheer en onderhoud. Leg prestatie-eisen vast in het contract.
  • Zorg voor aanwezigheid en controle op het werk en schakel een onafhankelijke deskundige in voor de oplevering.
  • Hou een deel van de aanschafkosten achter en betaal dit pas als de installatie goed werkt en de beloofde prestaties levert.
  • Hou er rekening mee dat een ventilatiesysteem goed beheer en onderhoud nodig heeft. Dit kost per lokaal rond de 80 euro per jaar. Het belangrijkste is het tweejaarlijks vervangen van de filters.
  • Kies een onderhoudsbureau dat ervaring heeft met ventilatiesystemen, want (her)inregelen en onderhoud van ventilatie en luchtbehandelingstechnieken is echt andere materie en complexer dan onderhoud van CV- en lichtinstallaties.

Adviezen voor installateurs

  • Hou er rekening mee dat schoolbesturen niet altijd deskundig zijn, geef extra informatie, betrek de gebruikers en wees servicegericht.
  • Doe aan verwachtingenmanagement: gebalanceerde ventilatie is GEEN airco; de kosten voor beheer en onderhoud zijn meestal hoger dan die van de aanschaf; ventileren kost energie; jaarlijks herinregelen en goed beheer en onderhoud zijn nodig; een luchtbehandelingskast op het dak staat misschien niet zo mooi maar zorgt wel voor een gezonde school.
  • Hou bij de keuze van het systeem rekening met de doelgroep, zowel voor de techniek als voor de kosten en beheer en onderhoud.
  • Zorg dat alles op de juiste manier is aangelegd, aangesloten en ingeregeld.
  • Geef garanties af en bied aan om minimaal een jaar lang verantwoordelijk te blijven voor het functioneren en de beloofde prestaties.
  • Geef duidelijke instructies aan de gebruikers en beheerder.

Meer weten?

Werken met Energieprestatiecontracten

Als het schoolbestuur het beheer en onderhoud uitbesteedt, is het handig om te kiezen voor prestatie-eisen in plaats van voorschriften, en om ook energiebesparing mee te nemen. Uitbesteden betekent dat een schoolbestuur werk uit handen kan geven (ontzorgen) en expertise van deskundigen kan inhuren. Het vastleggen van gegarandeerde energiebesparing gebeurt in een energieprestatiecontract. Het is één van de manieren om tot energiebesparing te komen.

ESCo

Een dergelijk energieprestatiecontract beschrijft energiediensten die de uitvoerende partij op zich gaat nemen. De uitvoerende partij heet ook wel Energy Service Company of ESCo. Energiediensten kunnen bestaan uit het overnemen van de aanleg en het onderhoud en beheer van de (klimaat-)installaties van gebouwen. Ook de monitoring van prestaties is daarbij belangrijk. Met het afsluiten van een prestatiecontract worden afspraken over energiebesparing vastgelegd.

Voorfinanciering via ESCo

Soms kan de ESCo ook zelf voorfinancieren of de (voor)financiering regelen. De financiering van energiemaatregelen in schoolgebouwen gebeurt in feite vanuit het exploitatiebudget. Er is dan wel voorfinanciering nodig. Dat gebeurt in sommige gevallen door de gebouweigenaar zelf, soms door de ESCo-marktpartij (als het gaat om kleinere projecten, zoals ESCo’s voor PV of een WKO of voor LED verlichting) en soms via de bank. In een meerjarig contract moet goed worden vastgelegd hoe wordt omgegaan met wijzigingen, zoals aanpassing van het gebruik of van functies van een gebouw. Verder zijn goede samenwerking en een goede onderlinge verstandhouding met de uitvoerende partij van belang.

Lees meer over ESCo's en energieprestatiecontracten:

 

Service menu right