Warmte-koudeopslag (WKO)

Uw gebouw duurzaam verwarmen en koelen met lage exploitatielasten? Dat kan met warmte-koudeopslag (WKO) in combinatie met een warmtepomp. WKO is een betrouwbare energiebron, duurzaam, zuinig en comfortabel.

Wat is warmte-koudeopslag?

Een WKO-systeem slaat energie uit het gebouw en/of de omgeving op in de bodem. Aan bijna alle WKO’s wordt een warmtepomp gekoppeld, om de juiste temperatuur voor het gebouw te produceren. Door het gebruik van de warmtepomp en passieve koeling bespaart u met een WKO-systeem tot wel 60 procent aan verwarmingsenergie en 80 procent koelingsenergie. Andere voordelen zijn:

  • Gunstige rentabiliteit: met terugverdientijden tussen de 5 en 15 jaar.
  • Duurzaam: de techniek maakt gebruik van warmte en koude uit de bodem. Deze bron is continu beschikbaar, dag en nacht.
  • Toekomstbestendig: met een WKO kiest u voor de zuinigste energieopwekking, hiermee heeft u een zeer goede basis voor energieneutraliteit.
  • Emissieloos: WKO is een goede keuze voor een all-electric gebouw zonder emissies.
  • WKO is te koppelen aan een bestaand cv-systeem, zonder overlast voor uw organisatie.

Open systemen

Open systemen voor warmte-koudeopslag onttrekken water uit een geschikte grondwaterlaag en injecteren dat vervolgens weer. In de winter wordt het gebouw verwarmd met een warmtepomp die warmte onttrekt aan het opgepompte grondwater uit de warme bron. Het grondwater koelt af en wordt weer teruggepompt in de koude bron. In de zomer wordt dit afgekoelde water weer opgepompt en gebruikt als passieve koeling. Het daardoor opgewarmde water wordt weer teruggebracht in de warme bron. De cyclus is daarmee doorlopen.

Gesloten systemen

Gesloten systemen werken in grote lijnen hetzelfde als open systemen (warmte-koudeopslag). Alleen wordt hierbij geen grondwater verpompt. In plaats daarvan wordt water met een niet-giftig antivriesmiddel door bodemlussen gepompt om warmte of koude aan de bodem te onttrekken.

Uw WKO-systeem aanmelden

Voor de inzet van WKO geldt een vergunningplicht en een rapportageplicht bij uw provincie.

Voor welke gebouwen?

teeds meer vierkante meters gebouw worden in Nederland verwarmd en gekoeld via een WKO. WKO kent vele toepassingsvormen en kan onder andere gebruikt worden in:

  • (Grotere) Utiliteitsgebouwen of winkelcomplexen met doubletten
  • Glastuinbouw
  • Kleinere projecten met een recirculatiebron
  • Nieuwbouwprojecten
  • Renovatieprojecten, afhankelijk van de locatie en situatie
  • Gebouwen die op verontreinigde grond staan (WKO kan gecombineerd worden met het tegengaan van grondverontreiniging)
  • Datacenters

WKO voor bestaande bouw

Ook in de bestaande bouw is WKO mogelijk. Met name in combinatie met de bestaande cv-ketel, waardoor het een bivalent of hybride systeem wordt. Het voordeel is dat het bestaande afgiftesysteem kan worden gebruikt, zolang dit het gebouw voldoende verwarmt. Worden de buitentemperaturen te laag, dan wordt er overgeschakeld op de cv-ketel. Het nadeel daarvan is dat de gasbesparing minder is.

Renovatiemomenten bieden ook de mogelijkheid om een WKO in te zetten. Door de gebouwschil en de installaties op ‘nieuwbouw-niveau’ te brengen met lage temperatuurverwarming (50/40°C of lager) en Hoge Temperatuur Koeling (bijvoorbeeld 10/20°C) zal het WKO-systeem een hoog energierendement kunnen halen.

WKO voor koude vragers

Voor gebouwen met een grote koudevraag kan WKO ook interessant zijn, indien er in de directe omgeving warmtevragers zijn zoals woningen. Door een ringsysteem te maken kunnen gebouwen aan elkaar gekoppeld worden. De WKO voorziet dan een heel gebied van warmte en koude en wordt gebruikt voor opslag en vereffening.

Onderhoud en monitoring

Onderhoud

Een WKO-systeem is anders dan traditionele klimaatsystemen. De eindgebruiker of beheerder moet verstand van zaken hebben voor een zo hoog mogelijke prestatie en een goed comfort. Daarom is er een wettelijk verplicht beheer- en onderhoudscertificaat nodig om aan een WKO-systeem te mogen werken. Het is belangrijk om al tijdens het ontwerptraject een goede (BRL-gecertificeerde) adviseur in te schakelen en na te denken over hoe het onderhoud te regelen.

Monitoring

Voor een goed functionerend systeem is het belangrijk dat er een goede oplevering (controle door onafhankelijke partij m.b.v ISSO 107) plaatsvindt en dat de installatie continu gemonitord wordt. Ieder jaar moet bij de provincie een rapportage over het functioneren van het WKO-systeem worden ingediend. Op basis van de resultaten kan een bevoegd gezag maatregelen eisen om de werking van het systeem te verbeteren.

Om de werking en optimale inzet van een WKO-systeem te leren, kan er gebruik worden gemaakt van simulatieprogramma’s. Op basis van monitoringsresultaten kan er een simulatie worden gemaakt van de toekomstige warmte- en koudebehoefte en de gevolgen daarvan voor de WKO balans. Dit is zeer zinvol om tijdig bij te kunnen sturen. WKO is een seizoensopslagtechniek, het kost dus tijd om onbalans in de bodem te herstellen. Simulatie maakt inzichtelijk waar er problemen kunnen ontstaan en wat het effect van bijsturing is. Maak bij de analyse van de monitoringsresultaten ook een financieel overzicht.

Prestatiecontracten

Een goed beheer vergt veel aandacht. Gelukkig kunt u dit ook uitbesteden. Kies echter wel voor BRL-gecertificeerde partijen voor zowel advies, aanleg als beheer. Zorg bovendien alsnog voor voldoende kennis in huis over de installaties, want de eigenaar blijft verantwoordelijk. Bij uitbesteding van het beheer en onderhoud aan derden dient u een prestatiecontract af te sluiten.

> Prestatiecontracten

Service menu right