Service menu right

Energieprestatie indicatoren - BENG

Voor alle nieuwbouw, zowel woningbouw als utiliteitsbouw, geldt dat aanvragen van de omgevingsvergunning vanaf 1 januari 2021 moeten voldoen aan de eisen voor bijna energieneutrale gebouwen (BENG).

Voor nieuwe overheidsgebouwen geldt dat aanvragen van de omgevingsvergunning al vanaf 1 januari 2019 moesten voldoen aan de BENG-eisen. De overheid heeft namelijk een voorbeeldfunctie.

Eisen voor BENG

In Nederland leggen we vanaf 1 januari 2021 de energieprestatie voor bijna energieneutrale gebouwen vast aan de hand van 3 eisen:

  1. de maximale energiebehoefte in kWh per m2 gebruiksoppervlak per jaar
  2. het maximale primair fossiel energiegebruik, eveneens in kWh per m2 gebruiksoppervlak per jaar
  3. het minimale aandeel hernieuwbare energie in procenten

Deze eisen vervangen de EPC, de huidige eis voor nieuwbouw. BENG is gebaseerd op een driestappenstrategie om een energiezuinig ontwerp te maken, de Trias Energetica. De EPC voldoet niet meer. Je kunt bijvoorbeeld een grote glaswand in een gebouw zetten en de EPC-eis halen door deze energieverliezen bij glas te compenseren met zonnepanelen. De huidige nieuwbouweis houdt geen rekening met het energieverlies van de woning door de gebouwvorm.

Er is daardoor bij de huidige eis geen relatie met het energieverbruik per m2. De BENG-eisen houden hier wel rekening mee. Er geldt een aparte eis voor de buitenkant van een gebouw, de zogenoemde schil, om de energiebehoefte te beperken. Dit noemen we BENG 1. Ook moet de energievraag van een gebouw zo veel mogelijk uit hernieuwbare energie bestaan: de BENG 3-eis. En tenslotte moet de resterende energiebehoefte zo efficiënt mogelijk worden opgewekt: BENG 2. De hoogte van de eisen verschilt per type woning of gebruiksfunctie en is terug te vinden in het Bouwbesluit.

Hieronder staat een meer bouwfysische uitleg.

1. Energiebehoefte

Voor het bepalen van de energiebehoefte wordt de energiebehoefte voor verwarming en koeling opgeteld. Deze kijkt naar een optimale kwaliteit van de gebouwschil waarbij zowel de verhouding glas ten opzichte van dichte gevel, de mate van isolatie, de mate van kierdichting als de aanwezigheid van koudebruggen een rol speelt. Niet alleen isolatie, maar juist het samenspel van bovenstaande factoren, de vorm (geometrie) en de ligging van een gebouw zijn van belang om de energiebehoefte van een gebouw zo veel mogelijk te beperken. BENG 1 gaat over al deze factoren. Hierbij wordt gerekend met een vastgesteld ‘neutraal’ ventilatiesysteem. De energiebehoefte invullen kan met hernieuwbare of fossiele energie.

2. Primair fossiel energiegebruik

Het primair fossiel energiegebruik is een optelsom van het primair energiegebruik voor verwarming, koeling, warmtapwaterbereiding en ventilatoren. Voor utiliteitsgebouwen telt ook het primair energiegebruik voor verlichting en voor bevochtiging (indien aanwezig) mee. Voor zowel woningen en utiliteitsgebouwen geldt dat, als er PV-panelen of andere hernieuwbare energiebronnen aanwezig zijn, de opgewekte energie van het primair energiegebruik wordt afgetrokken.

3. Aandeel hernieuwbare energie

Het aandeel hernieuwbare energie wordt bepaald door de hoeveelheid hernieuwbare energie te delen door het totaal van hernieuwbare energie en primair fossiel energiegebruik. Hernieuwbare energie is afkomstig uit zon, biomassa, buitenlucht en bodem en vergroten het aandeel hernieuwbare energie.

Uitzonderingsmogelijkheid t.a.v. het minimumaandeel hernieuwbare energie bij woongebouwen

Er kan een bijzondere situatie bestaan waardoor door locatiegebonden omstandigheden het niet mogelijk is om aan de minimumeis voor het aandeel hernieuwbare energie te voldoen. In dat geval is er voor woongebouwen een uitzonderingsmogelijkheid om af te wijken van de voorgeschreven minimumwaarde. De voorschriften zijn specifieker toegelicht in de Leidraad afwijking eis aandeel hernieuwbare energie. Deze vindt u onder de downloads op de webpagina Kostenoptimalisatiesstudie BENG-eisen.

Verschil tussen energiebehoefte en het primair fossiel energiegebruik

Bij primair fossiel energiegebruik worden de systeemverliezen (zoals leidingverliezen bij verwarming), hulpenergie (zoals pompen) en het rendement van de opwekkers (zoals de cv-ketel) meegenomen. Bij energiebehoefte is dat niet het geval.

Termen en aanduidingen energieprestatie

Voor alle nieuwbouw geldt dat de vergunningaanvraag moet voldoen aan de BENG-eisen. Deze geven de hoogte van de score aan, aan de hand van 3 individueel te behalen eisen. Hiervoor gebruiken we onderstaande termen en aanduidingen:

Termen en aanduidingen nieuwbouweisen

TermAanduiding
Nieuwbouweisen voor de maximum energiebehoefte in kWh per m² gebruiksoppervlakte per jaar (kWh/m².jr)BENG 1
Nieuwbouweisen voor het maximum primair fossiel energiegebruik in kWh per m² gebruiksoppervlakte per jaar (kWh/m².jr)BENG 2
Nieuwbouweisen voor het minimum aandeel hernieuwbare energie in procenten (%)BENG 3

 

Bij het berekenen van de energieprestatie indicatoren gebruiken we de volgende termen in de regelgeving en daarnaast worden er informele aanduidingen gebruikt:

Termen en aanduidingen berekening energieprestatie

TermAanduiding
Energiebehoefte in kWh per m² gebruiksoppervlakte per jaar (kWh/m².jr)EP1
Primair fossiel energiegebruik in kWh per m² gebruiksoppervlakte per jaar (kWh/m².jr)EP2
Aandeel hernieuwbare energie in procenten (%)EP3

 

Bij gebiedsgebonden maatregelen is er een verbijzondering van EP2:

Termen en aanduidingen verbijzondering van EP2

TermAanduiding
Primair fossiel energiegebruik met energiemaatregelen op gebiedsniveau forfaitair, in kWh per m² gebruiksoppervlakte per jaar (kWh/m².jr)EP2; EMGf
Primair fossiel energiegebruik met energiemaatregelen op gebiedsniveau kwaliteitsverklaringen, in kWh per m² gebruiksoppervlakte per jaar (kWh/m².jr)EP2

Gezond binnenklimaat en TOjuli

Betere isolatie en betere luchtdichtheid zijn consequenties van de eisen. Hierdoor wordt het realiseren van een gezond binnenklimaat in hogere mate afhankelijk van de voorzieningen voor de luchtverversing in de gebouwen. Bij de verdere ontwikkeling van bijna-energieneutrale concepten is dit een belangrijk aandachtspunt. Van belang is dat ontwerpers van gebouwen in hun ontwerp rekening houden met de circulatiestromen van koude lucht in een gebouw. Bij de verdere ontwikkeling van bijna-energieneutrale concepten is dit een belangrijk aandachtspunt.

In het rapport Comfortbeleving in goed geïsoleerde woningen worden meer handvaten hiervoor gegeven. En vanuit praktijkervaringen met BENG zijn er praktische tips voor de uitwerking gegeven.

Beperken risico op oververhitting nieuwbouw woningen: TOjuli

We worden geconfronteerd met steeds warmere zomers. Hiermee neemt de noodzaak toe om maatregelen te treffen om het risico op oververhitting bij nieuwbouw woningen te beperken. Nieuwe woningen worden zo energiezuinig mogelijk gebouwd, en houden daardoor hun warmte beter vast. Directe zonintreding heeft een grote invloed op oververhitting bij nieuwbouwwoningen wat in de zomer problemen kan opleveren. Hogere binnentemperaturen leiden tot gezondheidsrisico’s en overlast.

Er is een indicator voor verlaging van het risico op oververhitting genaamd: TOjuli (TOjuli). De grenswaarde per 1 januari 2021 voor de TOjuli-indicator is: 1,20. Deze waarde is een indicatiegetal waarmee per oriëntatie van het gebouw inzicht wordt gegeven in het risico op temperatuuroverschrijding in het gebouw. De TOjuli volgt automatisch uit de software van de Energieprestatieberekening volgens de NTA 8800. Woningen met een actieve koeling voldoen automatisch aan de TOjuli-eis.

Een berekening van temperatuuroverschrijding met een dynamisch simulatieprogramma kan specifieker voorspellen wat het risico op zo'n overschrijding is. Indien de TOjuli de grenswaarde van 1,20 overstijgt mag aan de hand van het dynamisch simulatieprogramma Gewogen Temperatuuroverschrijding (GTO) alsnog aangetoond worden dat het risico op oververhitting acceptabel blijft. De grenswaarde voor de GTO is vastgesteld op 450 uur volgens de uitgangspunten van de berekening.

In de Factsheets koudetechnieken staat een verzameling factsheets met de opties voor koeling. Per factsheet is aangegeven hoe duurzaam de techniek is, hoe het gebruikt wordt, de stand van de techniek, de rol van de gebruikers en waar het geschikt is.

Bekijk onderstaande downloads voor meer informatie.

Rekenmethode

Het toetsen van de BENG-eisen gebeurt per 1 januari 2021 met de NTA 8800. De EPC komt te vervallen. Bezoek de website van NEN voor meer informatie en het gratis downloaden van de NTA 8800. Vergunningsaanvragen voor niet-overheidsgebouwen tot 31 december 2020 vallen nog onder de EPC-regelgeving.

Lees meer over de bepalingsmethode BENG.

Gebruik NTA 8800 rekensoftware

Vanaf 1 januari 2021 wordt de NTA 8800 de bepalingsmethode voor de energieprestatie van alle gebouwen (woningen en utiliteit, bestaand en nieuw). Deze energieprestatie wordt berekend op basis van gebouweigenschappen, installaties en standaard gebruikersgedrag. Voor het uitrekenen van de energieprestatie volgens de NTA 8800 zijn vanaf 1 juli 2020 verschillende geattesteerde softwareprogramma’s beschikbaar. Deze (voor)versies mogen tot uiterlijk 1 juli 2021 gebruikt worden voor het maken van een nieuwbouwberekening.  Deze geattesteerde (voor)versies zijn bedoeld om de markt te kunnen laten wennen in de aanloop naar 1 januari 2021 voor het berekenen van de energieprestatie volgens NTA 8800.

Bij de registratie van een nieuwbouwberekening volgens de NTA 8800 (mogelijk per 1 januari 2021) moet men de dan actuele geattesteerde softwareversie gebruiken. Dat is de software volgens de eisen in de BRL 9500. Wijst een berekening op grond van de definitieve geattesteerde software uit dat niet aan BENG-eisen en/of aan de eis t.a.v. TOjuli wordt voldaan? En was dat wel het geval met de geattesteerde (voor)versie? Dan volstaat bij de vergunningaanvraag de (onderbouwing) berekening op grond van de (voor)versie. Er moeten dan dus in dat geval 2 berekeningen worden gemaakt. Uitgangspunt hierbij is dat de invoergegevens bij beide berekeningen gelijk zijn. Op deze manier kan men aantonen dat men wél aan de BENG-eisen en TOjuli (in geval van nieuwbouwwoningen) voldoet. Men moet dit ook aangeven bij de registratie.

Meer informatie over het gebruik van de software is de vinden in de Regeling Bouwbesluit 2012 en de toelichting hierbij.

Wet- en regelgeving

De Nederlandse wet- en regelgeving voor de energieprestatie van gebouwen is gebaseerd op de Europese Energy Performance of Buildings Directive (EPBD). De wijzigingen ten aanzien van de BENG-eisen komen in het Bouwbesluit. Andere regelgeving die voortkomt uit de EPBD, staat onder andere in het Besluit energieprestatie gebouwen (BEG) en de Regeling energieprestatie gebouwen (REG).

Lees meer over de wettelijke eisen BENG.

Minister Ollongren van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) informeerde de Tweede Kamer begin 2019 in een Kamerbrief over de voortgang van diverse onderwerpen op het terrein van energiebesparing in de gebouwde omgeving. Het gaat daarbij onder andere om energiezuinige nieuwbouw en de eisen hiervoor. Naar aanleiding van de internetconsultatie en diverse moties, stuurde minister Ollongren een brief naar de Tweede Kamer met de definitieve BENG-eisen. Die zijn eind 2019 gepubliceerd in het Staatsblad.

Bent u tevreden over deze pagina?

Verplichte velden zijn gemarkeerd met een *
U kunt via dit formulier geen vragen aan ons stellen. Heeft u een vraag? Ga dan naar www.rvo.nl/contact en neem contact met ons op via telefoon, e-mail of social media.
Als wij vragen hebben over uw toelichting, mogen wij dan contact met u opnemen?
Mogen wij u benaderen voor een gebruikersonderzoek?
De komende tijd zoeken wij testers voor het nieuwe ontwerp van onze website. Wij zijn benieuwd naar uw mening en gaan graag met u in gesprek. Een online interview duurt maximaal 45 minuten.