Duitsland: feiten en cijfers

De bovenstaande informatie is afkomstig uit onze Factsheet Duitsland, deze wordt geautomatiseerd samengesteld uit verschillende gevalideerde bronnen.

Duitsland heeft - net als Nederland - een open economie. Dat houdt in dat het land naast de thuismarkt, ook afhankelijk is van internationale handelsstromen. Door haar open economie heeft Duitsland de afgelopen jaren kunnen profiteren van de aantrekkende economische situatie in de wereld.

De cijfers weerspiegelen dat beeld. Ten opzichte van 2018 is het bruto binnenlands product in 2019 met zo'n 3,7% gegroeid. Ook de koopkracht van de Duitser is omhoog gegaan: van gemiddeld € 40.341 in 2018 naar € 41,460 in 2019 (+2,8%).

Economie Duitsland en de coronacrisis

Voor 2020 zijn de cijfers voor de Duitse economie tot dusverre somber. Volgens het nationale Duitse statistiekbureau kromp de economie van Duitsland in het tweede kwartaal van 2020 met 10,1%. Niet eerder sinds het begin van de metingen is de Duitse economie zo sterk gedaald. Door deze negatieve cijfers bevindt Duitsland zich net als veel andere Europese landen officieel in een recessie.

De economische krimp in het tweede kwartaal van 2020 is bijna volledig veroorzaakt door de gevolgen van de coronavirus-uitbraak. Duitse deelstaten hebben op het hoogtepunt van de uitbraak verschillende vergaande maatregelen genomen, waaronder lockdowns. Dat heeft gevolgen gehad voor de binnenlandse bestedingen. Daarnaast wordt de exportgerichte economie van Duitsland hard geraakt door internationale handels- en reisbeperkingen.

Duitse handel met Nederland

Wilt u meer weten over de handel tussen Nederland en Duitsland? Informatie over de totale handel en welke producten tot de belangrijkste import- en exportproducten horen, is terug te vinden op onze pagina Handel Nederland - Duitsland.

Duitsland scoort doorgaans goed op de verschillende indexen. Meestal staat het land in de top 10, vaak achter economische grootmachten als de Verenigde Staten en China. De afgelopen jaren is de positie van Duitsland op de verschillende lijsten vrij stabiel gebleven.

Alleen op de Ease of Doing Business heeft Duitsland een relatief lage positie. Het land behoort meestal tot de top 20 (hoger is beter), maar is inmiddels afgezakt tot plaats 22. Dat is wel een verbetering ten opzichte van 2019 toen Duitsland op plek 24 stond. Onze oosterburen scoren vooral slecht op het punt 'starten van een bedrijf' (plaats 125) en registreren van eigendom (plaatst 76). De hele score is terug te vinden op de Ease of Doing Business pagina over Duitsland.

Net als die van veel andere landen, is de Duitse economie hard getroffen door de coronacrisis. Dat is terug te zien in de economische voorspellingen. De cijfers voor de Duitse industrie waren in de eerste weken van 2020 nog positief. Door de ingrijpende maatregelen rondom het coronavirus is er van dat mogelijke herstel weinig meer over. In het eerste kwartaal van 2020 kromp de Duitse economie met 2,2%. Daardoor is Duitsland nu in een (technische) recessie beland.

Voor heel 2020 voorspelt de Europese Commissie een krimp van 6,5% van de Duitse economie.  Dat is – onder meer door de omvangrijke Duitse steunmaatregelen voor bedrijven en werknemers – een minder heftige daling, vergeleken met andere grote Europese economieën. Zo krimpt de Franse economie naar verwachting met 10,6% en de Italiaanse economie met 11,2%. Voor Nederland voorspelt de Commissie een economische krimp van 6,8%. Toch blijft het ook voor Duitsland de grootste economische teruggang sinds de Tweede Wereldoorlog.

Voor 2021 verwacht de Commissie een sterk economisch herstel met een groeipercentage van +5,3%. Dit is wel afhankelijk van veel factoren die op dit moment nog niet goed te voorspellen zijn. Zo kan het uitblijven van een vaccin of een tweede uitbraak van het coronavirus gevolgen hebben, die ook in 2021 nog effect hebben op de Duitse economie. Daarnaast heeft Duitsland – net als Nederland – een open, exportgerichte economie. Het land is daarom gevoelig voor dalingen in het wereldwijde handelsvolume en de economische situatie in andere landen.

In vergelijking met de Europese Commissie voorspelt het Internationaal Monetair Fonds (IMF) een sterkere krimp en een minder krachtig herstel voor Duitsland. De verschillen hebben onder meer te maken met de publicatiedatum, onderzoeksmethoden en modellen die de organisaties gebruiken om hun voorspellingen te maken. De cijfers van het IMF zijn negatiever dan de voorspelling in april 2020. 

Ook voor de voorspellingen van het IMF geldt dat er sprake is van een hoge mate van onzekerheid. Dit heeft alles te maken met het feit dat het coronavirus zich in veel landen nog steeds snel verspreidt. Dit heeft gevolgen voor de wereldeconomie én voor de economie van Duitsland. Lees het hele rapport over ontwikkelingen in de wereldeconomie op de site van het IMF.

Eind 2018 maakte Bondeskanselier Merkel bekend dat zij zich niet meer verkiesbaar zal stellen voor het leiderschap van haar partij (CDU). Op termijn zal zij ook het kanselierschap neerleggen. Wanneer dit precies gebeurt, is nog onduidelijk. Als de huidige coalitie van het christendemocratische CDU/CSU en de sociaaldemocratische SPD standhoudt, zou Merkel nog tot 2021 kunnen aanblijven als kanselier.

Gedurende de coronacrisis is de populariteit van Merkel sterk gestegen. Dit heeft geruchten gevoed dat zij aan zou blijven na 2021. Zelf heeft Merkel dit echter altijd uitgesloten.

Verhoudingen in de Bundestag: 'GroKo' houdt haar meerderheid, AfD rukt op

De laatste parlementsverkiezingen in Duitsland waren in 2017. De CDU/CSU kwamen ondanks verliezen opnieuw als grootste partij in het parlement. Ook coalitiepartner SPD verloor zetels. De partij staat nu op een historisch dieptepunt. De zeer rechtse Alternative für Deutsland (AfD) won sterk en deed voor het eerst haar intrede in de Bundestag. De partij werd na afloop van de verkiezingen door andere partijen echter uitgesloten van coalitiegesprekken.

Als grootste partij mocht de CDU/CSU proberen een coalitie te vormen. Lange gesprekken leidden uiteindelijk niet tot een coalitie van de Groenen, de liberale FDP en CDU/CSU (de zogenaamde 'Jamaica'-coalitie). Daardoor kwam de SPD opnieuw als partner in beeld. Ondanks haar aankondiging in de oppositie te gaan, ging de SPD onder grote druk toch overstag om een nieuwe coalitie te vormen. Deze nieuwe 'grote coalitie' (große Koalition, Groko) trad in maart 2018 aan.

Bundestagverdeling na verkiezingen van september 2017

*Huidige regeringspartijen

Meer informatie over de verhoudingen in de Bundestag, plenaire debatten en de functies van de verschillende subcommissies is terug te vinden op de website van het Duitse parlement.

• Duitsland-pagina van het Internationaal Monetair Fonds
• Wereldbank: Feiten en cijfers over Duitsland
• Nieuws over Duitsland van het World Economic Forum