Service menu right

MVO in Indonesië

Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (MVO) betekent dat de bedrijfsvoering verantwoord is met betrekking tot People (mensen), Planet (milieu), en Prosperity (welvaart).

Verantwoord betekent dat de bedrijfsactiviteiten in ieder geval geen negatieve effecten hebben, en liefst positieve. De verantwoordelijkheid heeft betrekking op de activiteiten binnen het bedrijf en in de keten van toeleveranciers en afnemers. Maar zij geldt ook in de gemeenschap daarbuiten, voor zover terug te leiden naar het bedrijf.

De Nederlandse overheid verwacht dat Nederlandse bedrijven die internationaal gaan ondernemen dat doen in lijn met de richtlijnen voor multinationale ondernemingen (pdf) van de OESO (Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling). Dat geldt dus ook voor ondernemen in Indonesië.

Overheid en wetgeving

De Indonesische overheid heeft MVO verplicht gesteld door het instellen van nationale wetten.

State-owned enterprise law (2003)

Volgens artikel 88 van deze wet moeten Indonesische staatsbedrijven ten minste 2% van hun netto winst aan MVO besteden en assistentie bieden aan midden- en kleinbedrijf, coöperaties en de gemeenschap.

Investment law (2007)

Volgens deze wet heeft iedere investeerder de volgende MVO-verantwoordelijkheden:

  • milieubescherming
  • waarborging van de veiligheid, gezondheid, comfort en welzijn van werknemers
  • naleving van de wet

Wanneer bedrijven zich niet aan deze wet houden, kan hun bedrijfsvergunning worden ingetrokken. De wet kent nog geen implementatierichtlijnen, -principes en -standaarden.

Limited liability company law (2007)

De 'limited liability company law' en de meer recente en progressieve 'environmental law' (law no. 32/2009) komen voort uit de noodzaak om gebruik van natuurlijke hulpbronnen aan banden te leggen.
Volgens artikel 74 van de ‘limited liability company law’ moeten bedrijven die natuurlijke hulpbronnen gebruiken of actief zijn in een aanverwante sector:

  • sociale en milieurichtlijnen opstellen
  • sociale en milieurichtlijnen implementeren
  • budget hebben voor implementatie.

Wanneer bedrijven nalatig zijn in de implementatie volgt een sanctie.

Struikelblokken

Naast bovenstaande nationale wetgeving, hebben verschillende ministeries hun eigen regelgeving met betrekking tot MVO. Ook hebben overheden van districten en provincies vaak hun eigen beleid met betrekking tot MVO. Dit maakt het lastig voor bedrijven om te weten aan welke richtlijnen ze precies moeten voldoen.

Ook is er een gebrek aan capaciteit binnen de Indonesische autoriteiten om de wet- en regelgeving met betrekking tot MVO te handhaven. Daardoor ontbreekt een 'push factor' voor bedrijven om MVO ook echt te implementeren.

Duurzaamheidsrapportages

De Indonesische overheid stimuleert beursgenoteerde bedrijven om duurzaamheidsrapportages te publiceren, volgens de Global Reporting Initiative standaarden (GRI-standaarden). Verplicht is dit niet. Het National Centre for Sustainability Reporting (NCSR) maakt de GRI-standaarden bekend onder Indonesische bedrijven en assisteert hen met duurzaamheidsrapportages.

Mensenrechten

Mensenrechten krijgen steeds meer aandacht in Indonesië. Schendingen van mensenrechten van etnische en religieuze minderheden zijn een oud probleem in Indonesië, ondanks de nationale visie van 'eenheid in verscheidenheid'. Ook is er veel ophef over de mensenrechten van de LGBT-minderheid in Indonesië, met name door publieke uitingen van fundamentalistische moslimorganisaties. De Indonesische National Commission on Human Rights (Komnas HAM) is belast met de bescherming en promotie van mensenrechten.

Milieu

De Indonesische overheid is zich steeds meer bewust van de noodzaak om de activiteiten van bedrijven die natuurlijke hulpbronnen gebruiken aan banden te leggen. Dit doet zij onder andere vanwege druk van Indonesische en buitenlandse ngo's die zich inzetten voor het behoud van natuurlijke hulpbronnen.

Naast wetgeving('push factor') ontwikkelde het ministerie van Milieu en Bosbouw een 'pull factor' voor bedrijven. Die komt in de vorm van een publiek waarderingssyteem voor de prestaties op het gebied van milieuverantwoordelijkheid. Dit is onderdeel van het 'PROPER' (pollution control, evaluation & rating)-programma.

Grote bedrijven vaak strenger milieubeleid

Veel grote Indonesische bedrijven die agrogrondstoffen, zoals palmolie en papierpulp, produceren, verwerken of verhandelen, gaan verder met hun MVO-milieubeleid dan de wettelijke vereisten. Dit doen ze vanwege het risico op reputatieschade en om hun internationale marktpositie te beschermen. Middelgrote en kleine bedrijven in deze sectoren zijn veel minder actief op het gebied van MVO, aangezien ze over het algemeen alleen aan binnenlandse afnemers leveren en dus minder zichtbaar zijn. De agrogrondstoffen-ketens zijn vaak lang en complex, waardoor het lastig is om 100% verantwoorde eindproducten te krijgen.

Landrechten

Een belangrijk onderwerp waar mensen- en milieubelangen spelen zijn landrechten. De vaststelling van landrechten in Indonesië is onoverzichtelijk en de handhaving van landrechten laat veel te wensen over. Er zijn daardoor tal van conflicten tussen bedrijven en lokale gemeenschappen op het gebied van landrechten.

Arbeidsomstandigheden

Indonesië heeft alle 8 fundamentele arbeidsverdragen en 2 van de 4 'governance' arbeidsverdragen van de International Labour Organization (ILO) geratificeerd. Naleving van deze verdragen laat in de praktijk vaak te wensen over.

In het kader van het tripartite overleg kent Indonesië de volgende partijen:

  • Ministerie van Arbeid en Transmigratie;
  • Indonesische Werkgevers Organisatie (Apindo);
  • Vakbond 'All Indonesian Workers Union Confederation' (KSPSI);
  • Vakbond Confederation of Indonesian Prosperity Labour Union' (KSBSI);
  • Vakbond 'Indonesian Trade Union Confederation' (KSPI).

De discussies gaan vaak over het minimumloon, dat per regio en per sector verschilt. Andere arbeidsrechten krijgen tegenwoordig steeds meer aandacht.

Leveranciers en gemeenschappen

Behalve met de eigen werknemers, hebben bedrijven in Indonesië ook veel te maken met leveranciers en de lokale gemeenschappen waarin ze opereren. Het aantal Indonesische bedrijven met een duidelijk MVO-beleid ten aanzien van hun leveranciers en de lokale gemeenschap is beperkt. Vaak blijft het bij liefdadigheidsprojecten.

Lokale gemeenschappen

Een makkelijke en efficiënte manier om bij te dragen aan grotere ontwikkelingsdoelen is samen te werken met lokale gemeenschappen. Uw onderneming kan vaak met geringe inspanningen iets bijdragen aan de lokale omgeving. Het kan gaan om het tot stand brengen van speelvoorzieningen voor de buurtkinderen tot het steunen van de lokale gezondheidzorg. Blijf hierbij zo dicht mogelijk bij uw kernactiviteiten. De kracht van uw bedrijf ligt immers in uw kernactiviteit. Stel dat u een logistiek bedrijf heeft. U kunt dan een lokale ngo helpen bij de logistieke kanten van een informatiemarkt die zij willen organiseren. Of u kunt bijvoorbeeld een ziekenhuis helpen met de interne of externe logistiek. Door een open dag te organiseren kunt u de mensen uit de omgeving laten kennismaken met uw onderneming. Op een open dag kunt u uw bedrijf profileren voor groepen die voor uw bedrijfsactiviteiten van belang zijn.

Onderwijs

Het is niet voor alle kinderen in Indonesië vanzelfsprekend om naar school te gaan. Vooral op het platteland moeten kinderen vaak werken, waardoor zij geen onderwijs kunnen volgen. Misschien kunt u een project ondersteunen dat ernaar streeft kinderen te helpen om naar school te gaan in plaats van hen te laten werken. Technologische en bedrijfseconomische kennis is ook over te dragen door samen te werken met scholen of universiteiten, bijvoorbeeld gericht op uitwisseling van studenten. Neem eens kennis van de initiatieven van andere ondernemingen. Het is mogelijk dat zij voor u een voorbeeld zijn voor het opzetten van een eigen MBO-initiatief.

De Chinese minderheid

Als u een onderneming opzet in Indonesië, kan het een voordeel zijn om een Chinese relatie te hebben. De Chinezen in Indonesië zijn nog altijd erg belangrijk in de economie. Commerciële samenwerking met de Chinese minderheid verloopt vaak efficiënter dan zakendoen met de inheemse bevolking (pribumi). De Chinese minderheid heeft het niet altijd gemakkelijk gehad in Indonesië. Veel Chinezen hebben Indonesische namen aangenomen om te ontkomen aan discriminatie binnen de Indonesische samenleving. De scheiding tussen de Chinese minderheid en de pribumi bestaat al sinds de koloniale tijd. De Nederlanders kenden indertijd een hogere maatschappelijke positie toe aan de Chinezen dan aan de pribumi. Onder Soeharto ontwikkelde zich het zogenaamde tjukong-systeem. Tjukong is Chinees voor meester of heer. Chinezen waren meester van het kapitaal en de Indonesiërs, meestal militairen, meester van de politiek.

Consumenten

Consumentenbescherming is in Indonesië sinds 1999 wettelijk vastgelegd. Bedrijven moeten waarborgen dat de goederen of diensten die zij leveren voldoen aan alle afgesproken of wettelijk verplichte kwaliteitseisen. Ook moeten zij zich houden aan de normen voor veiligheid en gezondheid van consumenten, inclusief voorschriften voor gezondheidswaarschuwingen, productveiligheid en informatie op etiketten. Verder moeten zij juiste en duidelijke informatie geven over samenstelling, gebruiksveiligheid, onderhoud, opslag en verwijdering.
Desondanks voldoen nog veel producten van lokale makelij niet aan de wettelijke standaarden. De westerse voedingsmiddelenindustrie hanteert zeer strenge kwaliteitsnormen (zoals GlobalGap/HACCP). Voor Indonesiërs is het soms moeilijk te begrijpen dat bepaalde partijen van hun product niet geschikt zijn voor de export, terwijl ze van uitstekende kwaliteit zijn voor de lokale markt.

Er moeten procedures worden gehanteerd voor de behandeling van klachten van consumenten, en de privacy van de consument moet worden gerespecteerd. YLKI (Yayasan Lembaga Konsumen Indonesia) is de eerste en grootste consumentenorganisatie van Indonesië. YLKI is vooral actief op het gebied van afhandeling van consumentenklachten, onderzoek en onderwijs. Ook geeft zij informatie over diverse onderwerpen zoals voedselveiligheid, wetgeving, consumentenbescherming en duurzame consumptie. Sommige producten kunnen onder specifieke lokale, regionale of nationale regelgeving vallen. Voor de afzet van voedingsmiddelen op islamitische markten gelden bijvoorbeeld aanvullende religieuze normen (halal). De
National Board for Consumer Protection (BPKN) behartigt de belangen van consumenten. Dankzij de oprichting van de Consumer Dispute Settlement Board (BPSK) hebben consumenten de mogelijkheid zich bij een conflict te wenden tot een onafhankelijke geschillenbeslechter. Uitspraken van de BPSK zijn bindend voor beide partijen en er kan geen beroep of bezwaar worden aangetekend.

Tips

Samenwerking

Samenwerken met andere partijen in de keten biedt ondernemingen mogelijkheden om MVO te bevorderen.

Eén producent kan de reputatie van al zijn collega’s beschadigen, bijvoorbeeld door het niet zo nauw nemen met arbeidsomstandigheden of milieurichtlijnen. Om te voorkomen dat de keten hierdoor schade oploopt is afstemming en samenwerking met concurrenten en bedrijven in de gehele keten van groot belang.

CSR Asia

De non-profitorganisatie CSR-Asia geeft informatie aan bedrijven over de laatste MVO-ontwikkelingen in Azië. Zij wil maatschappelijk verantwoord ondernemen in Azië stimuleren. CSR Asia verzorgt MVO-bedrijfstrainingen en verstrekt ook informatie over MVO-voorbeelden bij andere bedrijven.

De website van CSR Indonesia verstrekt alleen informatie in het Bahasa Indonesia.

Links