Jurythema 2022

Gepubliceerd op:
3 juni 2022

'Transparantie over impact van en op mensenrechten in het licht van mondiale uitdagingen' is het jurythema voor de Kristalprijs 2022. Relevante vragen hierbij zijn: besteden organisaties voldoende aandacht aan het effect van hun activiteiten op het respecteren van mensenrechten? Hoe ver reikt de verantwoordelijkheid van organisaties voor hun directe maar ook indirecte impact? Dat wil zeggen, ook verder weg in de waardeketen, verder in afstand en verder in tijd (gevolgen voor de leefomgeving op langere termijn). En in hoeverre zijn zij daar transparant over?

Doel van een jurythema voor de Kristalprijs is om organisaties te stimuleren en te inspireren om meer met specifieke duurzaamheidsthema’s te doen en daarover ook transparant te zijn. Voor een groot bereik zijn dit idealiter thema’s waarmee organisaties bekend zijn en/of waar organisaties al redelijk actief tegenover staan. Aangezien het gaat om het vaststellen van prijswinnaars moeten er goede voorbeelden bestaan, die tegelijkertijd inzicht in uitdagingen bieden rondom uitvoering en rapportage.

De impact op en van mensenrechten

De maatschappij vraagt steeds meer aandacht voor de rol en verantwoordelijkheid van bedrijven in relatie tot het thema mensenrechten; een wezenlijk onderdeel van Internationaal Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (IMVO). Dit ligt in lijn met al langer bestaande kaders, zoals de Universal Declaration of Human Rights (1948), de OESO-richtlijnen voor multinationale ondernemingen, de United Nations Guiding Principles on Business and Human Rights (UNGP) en de Fundamental Conventions van de International Labour Organiszation (ILO). Het lopende project ‘IMVO-maatregelen in perspectief’ van het ministerie van Buitenlandse Zaken onderschrijft het belang van de naleving hiervan.

Bij dit thema kan worden gedacht aan aspecten als gezondheid, veiligheid, privacy, gegevensbescherming, discriminatie, kinderarbeid, leefbaar loon en arbeidsrelaties (bijvoorbeeld arbeidsmigranten, schijn-zzp-ers en gedwongen arbeid), maar ook milieu-gerelateerde onderwerpen zoals grond-, lucht-, en watervervuiling met directe impact op mensen en hun rechten. Het onderwerp is hiermee niet los te koppelen van andere thema’s, zoals milieu, financiële en bredere sociale aangelegenheden. Dit geldt voor zowel de organisatie zelf, als in de rest van de keten. Hoe cruciaal het respect voor mensenrechten is (en hoe moeilijk dit kan zijn) blijkt ook uit de COVID-19-crisis: denk aan recht op gezondheid, solidariteit en individuele belangen (zoals werkomstandigheden en werkdruk).

Bewust wordt van bedrijven verwacht dat zij dit thema aanpakken vanuit dubbele materialiteit: impact van de organisatie op mensenrechten maar ook andersom. Dit aspect is niet meer weg te denken bij ESG-rapportages. Het gaat hierbij om risico- en kansenmanagement, uitkomsten van beleid, relatieve prestaties, actualiteit van doelstellingen en duiding van resultaten.

Mondiale uitdagingen

Gebrek aan klimaatactie en sociale crisis zijn wereldwijd de grootste risico’s volgens een recente survey van het World Economic Forum (Global Risk Landscape, januari 2022). De klimaatcrisis en de groeiende sociale breuklijnen zijn hierbij geïdentificeerd als de grootste potentiële impacts in 2022. Hier zijn de internationale spanningen en maatregelen door de Russische invasie in Oekraïne bovenop gekomen, met vergaande gevolgen voor prijzen en beschikbaarheid van met name landbouwproducten, olie en gas. Als we hier de onvoorspelbaarheid van het verdere verloop van de COVID-19-crisis en de oplopende inflatie bij optellen, is er sprake van een uitzonderlijke samenkomst van onzekerheidsfactoren. De gevolgen hiervan voor strategie, beleid en prestaties van organisaties kunnen niet anders dan verstrekkend zijn. Bij crisismanagement kunnen mensenrechten onder druk komen te staan en zal prioriteit geven aan mensenrechten een extra inspanning vragen.

Beoordeling Thema Mensenrechten

De reikwijdte van het onderwerp mensenrechten maakt het complex om dit in één wet of richtlijn te vatten. Dat uit zich dan ook in het zich ontwikkelende landschap van wet- en regelgeving. De beoordeling wordt daarom gedaan op basis van zowel reeds geldende als aankomende regelgeving. De verplichting om te rapporteren over mensenrechten als onderdeel van duurzaamheidsinformatie zal de komende jaren toenemen als gevolg van de Europese Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD). Dit geldt ook voor het in februari 2022 gepresenteerde voorstel voor een Corporate Sustainability Due Diligence Directive (CSDD), waarbinnen tevens de waardeketen wordt betrokken. Verder schrijft de EU taxonomie voor dat transparant moet worden gemaakt hoe het milieu (E van ESG) - naast sociaal-maatschappelijke aspecten en goed bestuur (S en G van ESG) - geen geweld wordt aangedaan: 'do no significant harm' en het treffen van ‘minimale waarborgen’. Onder de minimale waarborgen vallen expliciet de OESO-richtlijnen en de UN Guiding Principles on Business & Human Rights en de ILO (Labour Conventions) en daarmee zijn op grond van de taxonomie ook mensenrechten aan de orde. Gezamenlijk vormen deze richtlijnen de basis voor de beoordeling van het thema mensenrechten in de rapportages van bedrijven die meedoen aan het Kristal themaprijsjaar van 2022.          

Bent u tevreden over deze pagina?