Aanlanding windenergie op zee (VAWOZ) in Noord-Brabant
Programma Verbindingen Aanlanding Wind Op Zee (VAWOZ) deed in meerdere regio’s onderzoek naar kabels en leidingen om windenergie van windparken op zee aan land te brengen (aanlandingen). Op deze pagina leest u wat dit voor de regio Noord-Brabant betekent. En hoe u kunt reageren op het ontwerpprogramma met de mogelijke routes en aansluitlocaties.
Hoe werkt de aanlanding van windenergie op zee?
Wilt u weten hoe de opgewekte elektriciteit van de windparken op zee naar het elektriciteitsnet en waterstofnetwerk op land gaat? Lees dan de pagina Aanlanding windenergie: van zee naar land.
Bekijk in 2 minuten wat Programma VAWOZ doet
Windenergie op zee is heel belangrijk voor de overstap naar duurzame energie.
Samen met andere duurzame energiebronnen kan ons land in de toekomst zo zelf voldoende energie opwekken. Dat maakt ons minder afhankelijk van andere landen.
Om de windenergie aan land te brengen, zijn verbindingen nodig. Denk aan kabels, leidingen en stations.
Die verbinden de windparken op zee met het energiesysteem op land.
Het aansluiten van kabels en leidingen op het elektriciteitsnet en het waterstofnetwerk noemen we ‘aanlanden’
In Programma VAWOZ onderzoekt het ministerie van Economische Zaken en Klimaat mogelijke routes en aansluitlocaties van stroomkabels en waterstofleidingen. Ook brengt het programma kansrijke locaties voor grootschalige elektrolyse in beeld, waarbij windenergie wordt omgezet in waterstof.
Hoewel de ontwikkeling van waterstofproductie op zee voorlopig met vijf jaar is gepauzeerd…
…zijn de mogelijke waterstofverbindingen al verkend voor latere uitwerking.
Het programma heeft onderzocht voor de regio’s Noord-Holland…
…Zuid-Holland,
…Zeeland,
…Noord-Brabant,
…en Noord-Nederland, welke locaties en routes het meest kansrijk zijn als aanlanding
We besteden in het programma veel aandacht aan onderzoeken naar gevolgen voor de omgeving, natuur, economie en het energiesysteem.
Vervolgens geeft de minister van Klimaat en Groene Groei aan welke routes en locaties het meest kansrijk zijn.
Ze neemt daarin de onderzoeksresultaten, maar ook verschillende adviezen van bijvoorbeeld de betrokken regio's mee.
Het ontwerpprogramma wordt in het 2e kwartaal van 2026 ter inzage gelegd zodat iedereen kan reageren.
Als het programma eenmaal vaststaat, eind 2026, dan worden de eerste verbindingen en aanlandlocaties verder onderzocht.
Daarna worden vergunningen aangevraagd en…
…kan de aanleg beginnen.
Meer weten? Kijk op rvo.nl/programma-vawoz. Vragen? Mail ons gerust via vawoz@minezk.nl.
Wat onderzochten wij in Noord-Brabant?
Programma VAWOZ onderzocht in Noord-Brabant een locatie voor het aan land brengen van windenergie van de windparken op zee. We keken naar 2 mogelijke aanlandingen voor elektriciteit op en/of rond het haven- en industrieterrein Moerdijk.
Project Nederwiek 3 onderzocht al eerder mogelijke routes van ondergrondse kabelverbindingen naar het 380 kV-station. Deze routes zijn ook het vertrekpunt voor Programma VAWOZ.

Locaties voor converterstations
We bepaalden de locatie van de converterstations. Converterstations op land zetten gelijkstroom om in wisselstroom, en brengen het op de juiste spanning voor het hoogspanningsnet.
Het bepalen van de locatie van deze stations deden we in overleg met de 'ontwerptafel' Powerport Moerdijk. De ontwerptafel adviseert wat wel of niet past in de Powerport regio Moerdijk. En onder welke voorwaarden dat kan. Ook werkten we samen voor de ontwikkeling van het 380kV-station Port of Moerdijk.
Locaties voor het maken van waterstof
Verder onderzocht Programma VAWOZ ruimte om op grote schaal waterstof te kunnen maken met windenergie van windparken op zee. Dit onderzochten we op 2 plekken:
- op het haven- en industrieterrein Moerdijk
- rond het hoogspanningsstation in Geertruidenberg
Locaties om windenergie verderop in het land aan te sluiten
In Noord-Brabant en Limburg onderzocht Programma VAWOZ eerst ook locaties voor 'diepe aanlandingen' van windenergie van windparken op zee. Dit zijn aanlandingen die niet aan de kust, maar verderop in het land komen. We onderzochten aansluiting op de 380kV-hoogspanningsstations in:
- Tilburg
- Maasbracht
- Graetheide
Om deze diepe aanlandingen mogelijk te maken, zouden de gelijkstroomkabels in de gereserveerde ondergrondse buisleidingstrook komen. Het project Delta Rhine Corridor (DRC) zou onderzoeken of dit mogelijk was. Maar de minister van Klimaat en Groene Groei (KGG) besloot in december 2024 dat de aanleg van kabels voor de diepe aanlandingen niet langer deel zijn van het project DRC. U vindt uitleg hierover in de brief aan de Tweede Kamer van 5 december 2024.
Door dit besluit verviel een belangrijke voorwaarde voor het aanleggen van kabels en leidingen voor diepe aanlandingen naar Tilburg, Maasbracht en Graetheide in Programma VAWOZ. Daarom nemen wij de locaties niet verder mee binnen Programma VAWOZ.
Nieuw onderzoek naar locaties
Voor Nederland blijven diepe aanlandingen voor aansluitingen van windenergie van zee op het elektriciteitsnet belangrijk. Op die manier voorkomen we verdere overbelasting van het elektriciteitsnet (netcongestie) aan de kust. Daarom is het ministerie van Klimaat en Groene Groei een nieuw onderzoek gestart voor mogelijke diepe aanlanding van windenergie op zee. Het ministerie werkt daarbij samen met TenneT en Rijkswaterstaat.
Wij onderzoeken welke locaties en kabelroutes geschikt zijn om verder te onderzoeken. Dat doen we in een voorverkenning naar diepe aanlandingen. Deze voorverkenning vindt plaats in 2025 en een deel van 2026. Uit de voorverkenning blijkt hoe we verder onderzoek gaan doen naar diepe aanlandingen.
Daarom vinden er vanuit Programma VAWOZ geen informatiebijeenkomsten meer plaats voor de diepe aanlandingen. De resultaten van het onderzoek uit Programma VAWOZ hebben we doorgegeven aan de voorverkenning naar diepe aanlandingen.
Daarom vinden er vanuit Programma VAWOZ geen participatiebijeenkomsten meer plaats voor de diepe aanlandingen. De onderzoeksresultaten uit het Programma VAWOZ hebben we doorgegeven aan de nieuwe voorverkenning.
Meedenken in uw regio
We hebben overlegd met provincies, waterschappen, gemeenten, omwonenden, (haven)bedrijven, organisaties en natuurgroepen. We bespraken mogelijke routes (van kabels en leidingen) en aansluitlocaties. Uw mening is belangrijk voor onze beslissingen.
U kon op deze manieren meedenken:
- Webinars
Dit zijn online bijeenkomsten over de onderzoeken. We vertelden over de inhoud, voortgang en stappen. Hier kon u ook vragen stellen. Tijdens de periode waarin u het ontwerpprogramma kunt bekijken, zijn er weer nieuwe webinars. - Informatiebijeenkomsten
Bijeenkomsten in uw buurt waar we officiële stappen bespraken. Bijvoorbeeld het onderzoeksplan (concept-NRD) en het ontwerpprogramma. Deze bijeenkomsten zijn voor omwonenden, grondeigenaren en andere geïnteresseerden. Ook hier kon u vragen stellen. Tijdens de periode dat u het ontwerpprogramma kunt bekijken, zijn er nieuwe informatiebijeenkomsten. - Werksessies en gesprekken met belangengroepen
We hebben gesprekken gevoerd met belangengroepen. Ook hebben we werksessies gehouden. Daarin bespraken we de planning en resultaten van het onderzoek. Samen keken we welke elementen uit het onderzoek extra aandacht nodig hebben. Deze belangengroepen zijn bijvoorbeeld de Land- en Tuinbouw Organisatie Nederland (LTO), de Zuidelijke Land- en Tuinbouworganisatie (ZLTO), Natuur & Milieu, en dorps- en wijkraden. - Overleg met ambtenaren en bestuurders
Ambtenaren en bestuurders van gemeenten, de provincies en havenbedrijven doen mee aan het programma. Zij hebben een regioadvies opgesteld.
Hebben de plannen gevolgen voor u? En bent u nog niet betrokken bij de plannen? Neem dan contact op via: vawoz@minezk.nl.
Reageer op het ontwerpprogramma
In het 2e kwartaal van 2026 kunt u 6 weken uw mening geven over het ontwerpprogramma. U dient dan een zienswijze in. De precieze datum is nog niet bekend.
Bekijk het ontwerpprogramma en geef uw mening
In het 2e kwartaal van 2026 maakt de minister van Klimaat en Groene Groei het ontwerpprogramma bekend. Hierin staat welke locaties en routes we na dit programma gaan uitwerken voor het aan land brengen van windenergie op zee. U kunt het ontwerpprogramma dan bekijken en reageren op de VAWOZ-pagina. Dat heet terinzagelegging. U kunt dan 6 weken lang reageren. U doet dat door uw mening (zienswijze) in te dienen. Zodra de precieze datum bekend is, vind u die op de VAWOZ-pagina.
U krijgt een antwoord op uw reactie. Dit antwoord vindt u later terug in de Nota van Antwoord op de VAWOZ-pagina.
Volg het webinar
Tijdens de terinzagelegging geven we een online bijeenkomst om u te informeren over het ontwerpprogramma. Zodra de datum bekend is, vindt u die op de VAWOZ-pagina. U kunt zich dan ook aanmelden. Heeft u vragen tijdens het webinar? Mail dan uw vragen naar vawoz@minezk.nl. Of stel uw vragen tijdens een informatiebijeenkomst in uw regio.
Bezoek onze informatiebijeenkomsten
Rond de terinzagelegging houden we informatiebijeenkomsten in de regio. Daar kunt u vragen stellen. Zodra er data bekend zijn, vindt u die op deze pagina. U hoeft zich niet aan te melden. Wij informeren u ook via verschillende media over de bijeenkomsten. Bijvoorbeeld via huis-aan-huisbladen en via de VAWOZ-nieuwsbrief van uw regio.
Wilt u op de hoogte blijven? Meld u aan voor de nieuwsbrief van uw regio.
Meer weten?
Neem contact op met Bureau Energie Projecten via: 088 042 47 47 of bureauenergieprojecten@minezk.nl.
- Ministerie van Economische Zaken en Klimaat

