Aanlanding windenergie op zee (VAWOZ) in Zuid-Holland
Laatst gecontroleerd op: 3 juni 2026
Programma Verbindingen Aanlanding Wind Op Zee (VAWOZ) deed in meerdere regio’s onderzoek naar kabels en leidingen om windenergie van windparken op zee aan land te brengen (aanlandingen). Uit de resultaten van het onderzoek komen 5 kansrijke opties voor in het ontwerpprogramma. Op deze pagina leest u wat dit voor de regio Zuid-Holland betekent. En hoe u kunt reageren op het ontwerpprogramma met de mogelijke routes en aansluitlocaties.
Reageer op het ontwerpprogramma
U kunt een reactie (zienswijze) indienen over het ontwerpprogramma. Dat kan vanaf 22 mei tot en met 2 juli 2026. Tijdens deze 6 weken ligt het programma ter inzage. Het ontwerpprogramma en alle documenten die erbij horen zijn dan voor iedereen in te zien. Reageren kan via de VAWOZ-pagina.
U krijgt een antwoord op uw reactie. Dit antwoord vindt u later dit jaar terug in de Nota van Antwoord op de VAWOZ-pagina.
Bezoek de informatiebijeenkomsten
Tijdens de informatiebijeenkomsten in Zuid-Holland kunt u informatie krijgen en al uw vragen stellen over het Programma VAWOZ. U hoeft zich hiervoor niet aan te melden.
Hieronder leest u waar in uw regio een informatiebijeenkomst wordt georganiseerd:
- Dinsdag 9 juni van 18:30 uur tot 21:00 uur: Publiekscentrum Keringhuis, Maeslantkeringweg 139 te Hoek van Holland
Wilt u op de hoogte blijven? Meld u aan voor de nieuwsbrief van uw regio.
Kijk het webinar terug
In dit webinar hoort u meer over de plannen van Programma VAWOZ in de regio Zuid-Holland.
VAWOZ webinar Zuid-Holland (mei 2026)
Video details
Video details
Uitgeschreven tekst
Uitgeschreven tekst
1 00:00:05:00 00:00:07:00
Heel hartelijk welkom bij dit webinar...
2 00:00:07:03 00:00:10:19
over het programma Verbindingen
Aanlanding Wind op Zee, VAWOZ...
3 00:00:10:22 00:00:12:07
in Zuid-Holland.
4 00:00:12:10 00:00:14:21
Mijn naam is Erik Peekel en ik ben de host.
5 00:00:14:24 00:00:16:13
Dit webinar is georganiseerd...
6 00:00:16:16 00:00:19:12
door het ministerie
van Economische Zaken en Klimaat...
7 00:00:19:15 00:00:22:10
en dit webinar
gaat specifiek over Zuid-Holland.
8 00:00:22:13 00:00:25:21
Wilt u meer informatie over
het landelijke programma VAWOZ
9 00:00:25:24 00:00:29:09
Dan verwijs ik graag naar het webinar
wat we daarover hebben gemaakt.
10 00:00:29:12 00:00:34:08
Dat is te vinden op de VAWOZ-website
en die staat nu ook in beeld
11 00:00:34:11 00:00:39:01
rvo.nlprogramma-vawoz.
12 00:00:39:04 00:00:42:24
Wij gaan het dus hebben
over VAWOZ in Zuid-Holland...
13 00:00:43:02 00:00:46:13
en bij mij aan tafel zitten Niels Tijhuis
en Martijn de Gans.
14 00:00:46:16 00:00:51:08
Heel welkom. Fijn dat jullie er zijn.
We starten met korte introducties.
15 00:00:51:11 00:00:55:02
Martijn, jij bent bij het programma VAWOZ
projectleider Zuid-Holland.
16 00:00:55:05 00:00:59:02
Wat heb jij persoonlijk
met de provincie Zuid-Holland?
17 00:00:59:05 00:01:02:23
Ik ben geboren in Zuid-Holland en daar
ook opgegroeid in de buurt van Rotterdam.
18 00:01:03:01 00:01:06:11
En je ziet dat iedere regio
zo zijn eigen kenmerken heeft...
19 00:01:06:14 00:01:09:07
en opgaven en vragen die er leven.
20 00:01:09:10 00:01:12:09
Dat helpt wel om gevoel te hebben
bij wat belangrijk is voor de regio.
21 00:01:12:12 00:01:15:15
En vooral wat voor de mensen
belangrijk is die daar wonen.
22 00:01:15:18 00:01:19:16
Nou vind ik dat je als overheid sowieso
altijd goed moet kunnen uitleggen...
23 00:01:19:19 00:01:21:22
wat er gebeurt en waarom dat gebeurt...
24 00:01:22:00 00:01:25:05
en dat je transparant bent
in de keuzes die gemaakt worden.
25 00:01:25:08 00:01:28:07
Maar die verbinding met de mensen,
dat is wel waar het om gaat.
26 00:01:28:10 00:01:32:08
Heel mooi. Niels, jij werkt bij het ministerie
van Economische Zaken en Klimaat.
27 00:01:32:11 00:01:36:08
Jij bent programmamanager
voor VAWOZ, het landelijke programma.
28 00:01:36:11 00:01:40:10
Inmiddels ligt het ontwerpprogramma
ter inzage.
29 00:01:40:13 00:01:44:13
Daar hebben heel veel mensen heel erg
naartoe geleefd, hard voor gewerkt.
30 00:01:44:16 00:01:47:20
Hoe heb jij die hele aanloop
persoonlijk ervaren?
31 00:01:47:23 00:01:51:10
Dat zeg je goed, Erik.
Het is echt een intensief proces geweest.
32 00:01:51:13 00:01:56:03
We hebben er keihard aan gewerkt
met elkaar om tot dit resultaat te komen.
33 00:01:56:06 00:02:00:15
Niet alleen bij de Rijksoverheid, maar ook
de onafhankelijk betrokken adviesbureaus...
34 00:02:00:18 00:02:02:22
die het onderzoek
voor ons verricht hebben...
35 00:02:03:00 00:02:08:21
maar ook de samenwerkingspartners TenneT,
Gasunie, Rijkswaterstaat, de provincies...
36 00:02:08:24 00:02:13:03
in de regio's ook de gemeenten,
waterschappen, havenbedrijven...
37 00:02:13:06 00:02:15:15
heel veel andere partijen
die meegedacht hebben...
38 00:02:15:18 00:02:18:20
die hun expertise en gebiedskennis
ingebracht hebben.
39 00:02:18:23 00:02:23:07
Dat is essentieel gebleken om tot deze set
van voorkeursalternatieven te komen.
40 00:02:23:10 00:02:27:11
Dus niet alleen op het resultaat zijn we trots,
maar ook de aanloop daar naartoe.
41 00:02:27:14 00:02:30:10
De gezamenlijkheid daarin,
daar ben ik zelf heel trots op.
42 00:02:30:13 00:02:33:09
Want het is een hele puzzel geweest
en dat is het ook nog steeds.
43 00:02:33:12 00:02:38:16
Maar veel antwoorden staan inmiddels
in het ontwerpprogramma zoals dat hier ligt.
44 00:02:38:19 00:02:41:18
Laten we nog even vertrekken
vanuit de volledige opgave...
45 00:02:41:21 00:02:43:10
dus het programma VAWOZ...
46 00:02:43:13 00:02:46:24
daarin zetten we de belangrijkste kenmerken
even kort op een rij...
47 00:02:47:02 00:02:49:11
in een animatiefilmpje.
48 00:05:25:02 00:05:29:11
In deze uitzending hebben we het dus
specifiek over de situatie in Zuid-Holland.
49 00:05:29:14 00:05:32:05
Maar VAWOZ is een landelijk programma.
50 00:05:32:08 00:05:38:19
Waarom is windenergie op zee
zo belangrijk voor Nederland?
51 00:05:38:22 00:05:43:14
Als land staan we echt voor
een ontzettend grote en urgente opgave.
52 00:05:43:17 00:05:45:19
Met alle spanningen
en onrust in de wereld...
53 00:05:45:22 00:05:49:16
denk ik dat we er de afgelopen tijd
nog meer bewust van zijn geworden...
54 00:05:49:19 00:05:51:22
dat we onze eigen broek
op moeten kunnen houden.
55 00:05:52:00 00:05:54:02
Dat geldt ook
voor onze energievoorziening.
56 00:05:54:05 00:05:57:00
Dat betekent dat je
je eigen energie moet opwekken.
57 00:05:57:03 00:05:59:23
Daarnaast hebben we ook klimaatdoelen
die we moeten halen.
58 00:06:00:01 00:06:03:18
Dat betekent dat de energie die je opwekt,
dat je dat zoveel mogelijk duurzaam doet.
59 00:06:03:21 00:06:07:20
Dus met hernieuwbare energie.
En windenergie op zee is daarin cruciaal.
60 00:06:07:23 00:06:11:08
We kunnen grote hoeveelheden duurzame
energie opwekken op de Noordzee...
61 00:06:11:11 00:06:14:15
maar die moeten ook naar de eindgebruiker
op land gebracht worden.
62 00:06:14:18 00:06:18:24
Met programma VAWOZ hebben we onderzocht
hoe en waar we dat het beste kunnen doen.
63 00:06:19:02 00:06:23:11
Wat maakt het nou zo complex om die
windenergie van zee aan land te brengen?
64 00:06:23:14 00:06:25:19
Er komt veel bij kijken.
65 00:06:25:22 00:06:29:22
Als we beginnen bij het windpark op zee,
dan wordt voor een elektrische verbinding...
66 00:06:30:00 00:06:31:14
vanaf het platform op zee...
67 00:06:31:17 00:06:35:10
een kabelsysteem naar land getrokken
in de zeebodem.
68 00:06:35:13 00:06:38:20
En eenmaal aan land worden die kabels
ondergronds doorgetrokken...
69 00:06:38:23 00:06:41:10
naar het hoogspanningsstation op land.
70 00:06:41:13 00:06:44:12
Voordat je daar de energie
op het hoogspanningsnet in kunt voeden...
71 00:06:44:15 00:06:47:21
moet deze ook omgezet worden
van gelijkstroom naar wisselstroom...
72 00:06:47:24 00:06:50:18
en op het juiste spanningsniveau
gebracht worden.
73 00:06:50:21 00:06:52:15
Dat gebeurt in een converterstation.
74 00:06:52:18 00:06:56:12
De inpassing van dit soort
grote energie-infrastructuur...
75 00:06:56:15 00:06:57:23
is best een complexe puzzel...
76 00:06:58:01 00:07:00:08
omdat je daarbij heel veel
andere belangen tegenkomt,
77 00:07:00:11 00:07:02:18
van andere grote ruimtevragers.
78 00:07:02:21 00:07:08:07
Dat betekent dat we echt breed onderzocht
hebben hoe je dat het beste kunt doen...
79 00:07:08:10 00:07:10:21
en ook wat de effecten zijn
op de directe omgeving...
80 00:07:10:24 00:07:13:16
op het energiesysteem en andere gebruikers.
81 00:07:13:19 00:07:18:12
En op die manier kom je er dus achter wat
de meest kansrijke locaties en routes zijn.
82 00:07:18:15 00:07:22:17
Martijn, jij bent daarvoor verantwoordelijk
in deze provincie, in Zuid-Holland.
83 00:07:22:20 00:07:25:23
Wat maakt deze regio bijzonder?
84 00:07:26:01 00:07:29:22
Zuid-Holland is een hele drukke
en intensief gebruikte provincie.
85 00:07:30:00 00:07:33:17
Ieder stukje ruimte heeft wel een functie
en vaak ook wel meer dan één.
86 00:07:33:20 00:07:37:09
Tegelijkertijd is deze regio ook heel
belangrijk voor de levering van energie...
87 00:07:37:12 00:07:38:24
ook naar de rest van Nederland.
88 00:07:39:02 00:07:43:00
Je hebt de Rotterdamse haven, waar een
aantal grote energiegebruikers zitten...
89 00:07:43:03 00:07:45:21
maar waar ook veel toekomstige
ontwikkelingen plaatsvinden.
90 00:07:45:24 00:07:50:17
Als je denkt aan het elektrificeren van
de industrie of de productie van waterstof.
91 00:07:51:17 00:07:55:24
Zo zijn we in Zuid-Holland begonnen, overigens
in alle regio's van programma VAWOZ...
92 00:07:56:02 00:07:59:02
om te kijken waar kunnen de aanlandingen
van wind op zee aansluiten...
93 00:07:59:05 00:08:00:20
op een hoogspanningsstation
94 00:08:00:23 00:08:04:01
En in Zuid-Holland zijn dat er vier
die we hebben onderzocht.
95 00:08:04:04 00:08:08:10
Station Bleiswijk, Wateringen,
Simonshaven en station Europoort.
96 00:08:08:13 00:08:11:05
Dat laatste station, Europoort,
dat wordt nog gebouwd.
97 00:08:11:08 00:08:13:23
Uit het onderzoek is gebleken
dat dat de voorkeurslocatie is.
98 00:08:14:01 00:08:17:01
Binnen het programma noemen we dat
het voorkeursalternatief.
99 00:08:17:04 00:08:19:22
Hoe zijn jullie tot die keuze
voor Europoort gekomen?
100 00:08:20:00 00:08:24:06
Hoe loopt dan zo'n proces
hier in Zuid-Holland?
101 00:08:24:09 00:08:27:15
We hebben dus kansrijke
routes en locaties onderzocht.
102 00:08:27:18 00:08:31:24
En bij routes moet je denken aan de
kabelverbinding van zo'n windpark op zee...
103 00:08:32:02 00:08:36:05
eerst ergens aan land komen en dan moeten
aansluiten op een hoogspanningsstation.
104 00:08:36:08 00:08:40:15
En bij locaties gaat het over een plek
waar zo'n converterstation kan komen.
105 00:08:40:18 00:08:43:22
Zo'n converterstation dat nodig is
om uiteindelijk de stroom van zee...
106 00:08:44:00 00:08:47:07
aan te kunnen sluiten
op ons hoogspanningsnetwerk.
107 00:08:47:10 00:08:49:21
Dat hebben we
op een heel aantal aspecten onderzocht.
108 00:08:49:24 00:08:54:16
We hebben gekeken naar de technische
haalbaarheid en de mogelijke kosten.
109 00:08:54:19 00:08:56:16
We hebben het gehad
over toekomstvastheid...
110 00:08:56:19 00:08:59:23
dus van het netwerk,
maar ook van het gebied.
111 00:09:00:01 00:09:01:20
We hebben gekeken naar systeemintegratie.
112 00:09:01:23 00:09:05:12
Dat gaat over hoe je zo'n aanlanding
kunt inpassen op het stroomnetwerk...
113 00:09:05:15 00:09:08:07
en wat voor ingrepen daarvoor nodig zijn.
114 00:09:08:10 00:09:12:11
We hebben gekeken naar de milieueffecten
die dat mogelijk met zich meebrengt...
115 00:09:12:14 00:09:16:10
en naar brede welvaart,
dat is wat het gebied ook brengt.
116 00:09:16:13 00:09:19:16
En eigenlijk tijdens dat onderzoek,
maar ook ervoor en erna...
117 00:09:19:19 00:09:23:14
zijn we altijd intensief in contact geweest
en hebben we samengewerkt met de regio.
118 00:09:23:17 00:09:27:09
Bij de regio moet je denken aan
de provincie, gemeenten, waterschappen...
119 00:09:27:12 00:09:30:20
en ook regionale partijen
zoals belangenorganisaties.
120 00:09:30:23 00:09:34:02
En eigenlijk in al die gesprekken
kwam naar voren...
121 00:09:34:05 00:09:36:24
dat het logisch is
om nieuwe energie-infrastructuur...
122 00:09:37:02 00:09:42:18
zoveel mogelijk te concentreren binnen
het bestaande haven- en industriegebied...
123 00:09:42:21 00:09:45:04
om zo ook andere kwetsbare gebieden
in de regio...
124 00:09:45:07 00:09:49:15
denk aan natuur en open landschap
en gebieden voor recreatie...
125 00:09:49:18 00:09:51:10
om die zoveel mogelijk te ontzien.
126 00:09:51:13 00:09:56:11
En op die manier komt dan Europoort
naar boven als voorkeursalternatief.
127 00:09:56:14 00:10:02:12
Wat maakt juist Europoort zo geschikt
voor het aan land brengen van de energie?
128 00:10:02:15 00:10:05:20
Dat heeft een aantal redenen.
Dus zo'n converterstation dat nodig is...
129 00:10:05:23 00:10:08:24
om die stroom van zee aan te sluiten
op het hoogspanningsnetwerk.
130 00:10:09:02 00:10:13:00
Dat past heel erg bij het industriële
karakter van het havengebied.
131 00:10:13:03 00:10:15:09
Daarmee heb je ook
een logische koppeling...
132 00:10:15:12 00:10:19:19
tussen zo'n aanlanding en de grote
energiegebruikers die in die haven zitten...
133 00:10:19:22 00:10:23:14
en ook de toekomstige ontwikkelingen
die daar allemaal gaan plaatsvinden.
134 00:10:23:17 00:10:28:14
Daarmee ontzie je dus ook andere gebieden
met andere functies in de regio.
135 00:10:29:09 00:10:33:11
We hebben ook gekeken naar de route
die dus aanlandt bij Hoek van Holland...
136 00:10:33:14 00:10:37:11
en die uiteindelijk loopt
naar het station Europoort.
137 00:10:37:14 00:10:41:15
De technische haalbaarheid daarvan..
138 00:10:41:18 00:10:43:11
we hebben gezien dat dit een relatief korte
route is die veel minder...
139 00:10:43:14 00:10:46:09
ingrepen vraagt dan andere routes
die we hebben onderzocht in Zuid-Holland.
140 00:10:46:12 00:10:50:04
Want je vertelde net al over
die andere locaties die zijn onderzocht.
141 00:10:50:07 00:10:52:07
Zullen we die één voor één langslopen
142 00:10:52:10 00:10:57:20
Waarom zijn die juist niet
als voorkeurslocatie gekozen?
143 00:10:57:23 00:11:01:16
We hebben ook gekeken naar Bleiswijk,
naar Wateringen, naar Simonshaven...
144 00:11:01:19 00:11:06:04
en die vallen in het programma
onder de categorie overige alternatieven.
145 00:11:06:07 00:11:08:22
En ten opzichte
van het voorkeursalternatief...
146 00:11:09:00 00:11:11:07
hebben die alternatieven
veel meer aandachtspunten...
147 00:11:11:10 00:11:15:23
op het gebied van technische haalbaarheid,
ruimtelijke inpassing of van milieueffecten.
148 00:11:17:04 00:11:21:08
Als je kijkt naar Wateringen, daar moet
die route door dichtbebouwd gebied...
149 00:11:21:11 00:11:23:14
en door de vele glastuinbouw daar is er...
150 00:11:23:17 00:11:27:12
nu geen ruimte beschikbaar
voor zo'n converterstation.
151 00:11:27:15 00:11:29:14
Dat is ook in Bleiswijk het geval.
152 00:11:29:17 00:11:33:00
Daar moeten die routes heel veel
bestaande infrastructuur kruisen...
153 00:11:33:03 00:11:35:17
en ook de toekomstige uitbreiding
mogelijk daarvan.
154 00:11:35:20 00:11:38:14
En rondom Simonshaven
spelen veel aandachtspunten...
155 00:11:38:17 00:11:41:07
als het gaat om natuur en om landbouw.
156 00:11:41:24 00:11:46:14
Ik noemde al even
de systeemtechnische inpassing daarvan...
157 00:11:46:17 00:11:51:10
dus zo'n aanlanding, kun je dat inpassen
op het stroomnetwerk in Nederland?
158 00:11:51:13 00:11:55:16
Het landelijk onderzoek leert ons dat je
in ieder geval moet spreiden over de regio's.
159 00:11:55:19 00:11:58:10
Maar het onderzoek toont ook aan
dat er op dit moment...
160 00:11:58:13 00:12:02:06
maar één toekomstige aanlanding
mogelijk is in de regio Zuid-Holland.
161 00:12:02:09 00:12:05:05
En ook dat maakt dat we nu zijn
bij het voorkeursalternatief...
162 00:12:05:08 00:12:07:07
Hoek van Holland, Europoort.
163 00:12:07:10 00:12:12:03
Wat gebeurt er dan nu met die overige
alternatieven die zijn onderzocht...
164 00:12:12:06 00:12:15:05
zijn die dan voorlopig buiten beeld?
165 00:12:15:08 00:12:17:17
Misschien goed om in de toelichting
te beginnen...
166 00:12:17:20 00:12:20:00
met de alternatieven
die we in beeld hebben.
167 00:12:20:03 00:12:23:14
Dus de voorkeursalternatieven.
Dat zijn er in totaal vijf.
168 00:12:23:17 00:12:25:20
We hebben twee verbindingen
in Noord-Holland...
169 00:12:25:23 00:12:29:24
één in Zuid-Holland, Europoort,
eentje in Noord-Brabant, Moerdijk...
170 00:12:30:02 00:12:32:12
en één in Zeeland in Zeeuws-Vlaanderen.
171 00:12:32:15 00:12:37:23
Vier van deze voorkeursalternatieven kunnen
gerealiseerd worden als je rekening houdt...
172 00:12:38:01 00:12:41:23
met de inpassing van kernenergie
op het net.
173 00:12:42:01 00:12:48:09
Die vier zijn ook heel hard nodig om de
doelstelling van 30 gigawatt te halen rond 2040.
174 00:12:48:12 00:12:50:13
Dus 30 gigawatt is het totaal.
175 00:12:50:16 00:12:55:02
Dus samen met de projecten die al
gerealiseerd zijn of nog in ontwikkeling zijn.
176 00:12:55:05 00:12:57:02
Dat is een enorme hoeveelheid energie.
177 00:12:57:05 00:12:59:20
Maar dat hebben we ook
echt nodig in Nederland.
178 00:12:59:23 00:13:01:22
De verwachting is
dat de vraag naar energie...
179 00:13:02:00 00:13:04:14
in de toekomst alleen
nog maar verder gaat toenemen.
180 00:13:04:17 00:13:07:17
Het kabinet heeft een ambitie van 40 gigawatt.
181 00:13:07:20 00:13:10:09
Dus als je die hogere ambitie
waar wil maken...
182 00:13:10:12 00:13:12:16
dan zijn er meer verbindingen nodig.
183 00:13:12:19 00:13:16:03
En daarvoor zou op termijn ook weer
naar deze overige alternatieven...
184 00:13:16:06 00:13:18:19
die categorie 2-alternatieven,
gekeken kunnen worden.
185 00:13:18:22 00:13:22:20
Dus op basis van programma VAWOZ
concluderen we dat die nu niet kansrijk zijn..
186 00:13:22:23 00:13:25:16
maar dat betekent niet dat
wellicht in de verdere toekomst...
187 00:13:25:19 00:13:28:23
één of enkele nog eens tegen het licht
gehouden kunnen worden.
188 00:13:29:01 00:13:32:08
Martijn, jij noemde eerder het regioadvies.
Wat is dat precies?
189 00:13:32:11 00:13:35:07
En kun je aangeven
hoe dat dan een plek heeft gekregen...
190 00:13:35:10 00:13:38:10
in het ontwerpprogramma
zoals dat nu voorligt?
191 00:13:38:13 00:13:42:09
De regio heeft steeds een belangrijke rol
gespeeld binnen het programma VAWOZ.
192 00:13:42:12 00:13:46:15
En ongeveer drie jaar geleden
zijn we al gestart met allerlei sessies...
193 00:13:46:18 00:13:49:03
waarin we geschetst hebben
op welke plekken...
194 00:13:49:06 00:13:52:03
zou dat allemaal kunnen gaan komen
en kunnen gaan gebeuren.
195 00:13:52:06 00:13:55:12
We hebben de regio ook veel gesproken
rondom de onderzoeken...
196 00:13:55:15 00:13:57:08
en de onderzoeksresultaten.
197 00:13:57:11 00:14:02:04
Uiteindelijk, toen die onderzoeksresultaten
in de zomer van 2025 beschikbaar kwamen...
198 00:14:02:07 00:14:03:20
hebben we aan de regio gevraagd...
199 00:14:03:23 00:14:08:04
regio, provincie, gemeenten,
waterschappen en andere partijen
200 00:14:08:07 00:14:11:10
geef ons een regioadvies
waarin jullie aangeven...
201 00:14:11:13 00:14:13:23
wat vanuit regionaal perspectief
de voorkeur heeft...
202 00:14:14:01 00:14:18:00
qua locaties voor die routes
en voor locaties voor die converterstations.
203 00:14:18:03 00:14:22:15
En geef ons dan vooral ook aandachtspunten
mee voor het vervolgproces.
204 00:14:22:18 00:14:27:09
En dat sloot eigenlijk heel goed aan op
de gesprekken die we al langer voerden...
205 00:14:27:12 00:14:29:06
en ook op de onderzoeksresultaten.
206 00:14:29:09 00:14:33:08
En dat het logisch is
om die nieuwe energie-infrastructuur...
207 00:14:33:11 00:14:36:03
te concentreren
binnen het bestaande havengebied...
208 00:14:36:06 00:14:38:04
en een logische koppeling te realiseren...
209 00:14:38:07 00:14:41:21
maar ook andere gebieden
met andere functies te ontzien.
210 00:14:41:24 00:14:45:24
Op die manier hebben we dat regioadvies
dus een belangrijke plek gegeven...
211 00:14:46:02 00:14:48:07
in de afweging voor Europoort.
212 00:14:48:10 00:14:50:02
Dus het is een gedragen advies.
213 00:14:50:05 00:14:54:04
Heel grote betrokkenheid van veel
verschillende partijen in de provincie...
214 00:14:54:07 00:14:56:08
en de provincie zelf ook aan zet.
215 00:14:56:11 00:15:01:10
Niels, wat gebeurt er nu met dit
voorkeursalternatief, hoe nu verder?
216 00:15:01:13 00:15:04:07
Het voorkeursalternatief
is met andere voorkeursalternatieven...
217 00:15:04:10 00:15:06:24
opgenomen in dat ontwerpprogramma.
218 00:15:07:02 00:15:11:17
Dat ontwerpprogramma ligt van 22 mei
tot en met donderdag 2 juli ter inzage.
219 00:15:11:20 00:15:14:07
Dat betekent
dat het programma zelf openbaar is...
220 00:15:14:10 00:15:17:08
maar ook de achterliggende stukken.
Dus daar kan iedereen bij.
221 00:15:17:11 00:15:21:03
Maar vooral is er ook ruimte voor
een ieder om daar dan op te reageren.
222 00:15:21:06 00:15:26:05
Dat noemen we een zienswijze indienen.
-En waar kun je dan precies op reageren?
223 00:15:26:08 00:15:28:05
Het kan echt van alles zijn.
224 00:15:28:08 00:15:31:05
Misschien hebben mensen nog
een suggestie voor het vervolgonderzoek.
225 00:15:31:08 00:15:34:16
Zaken waarvan ze zeggen dat behoeft
wat ons betreft nog meer aandacht.
226 00:15:34:19 00:15:37:12
Maar het mogen ook
ruimtelijke suggesties zijn.
227 00:15:37:15 00:15:39:22
Kijk nog eens naar dit stukje
van het deelgebied.
228 00:15:40:00 00:15:44:13
Of suggesties voor het participatieproces,
hoe men in het vervolgtraject betrokken wordt.
229 00:15:44:16 00:15:46:06
En hoe kun je reageren?
230 00:15:46:09 00:15:50:14
Dat kan op verschillende manieren.
Het kan digitaal via de website.
231 00:15:50:17 00:15:54:11
Daar is ook verder uitgelegd
hoe een zienswijze ingediend kan worden.
232 00:15:54:14 00:15:59:05
Het kan per post, het kan ook telefonisch,
dus mondeling indienen van een zienswijze.
233 00:15:59:08 00:16:03:07
Daarnaast organiseren we ook
tijdens de terinzagelegging inloopavonden.
234 00:16:03:10 00:16:05:23
Dat doen we
rondom alle voorkeursalternatieven.
235 00:16:06:01 00:16:08:18
In Zuid-Holland is dat een inloopavond
in Hoek van Holland.
236 00:16:08:21 00:16:12:03
En op de avond zelf
kunnen omwonenden alles te horen krijgen...
237 00:16:12:06 00:16:16:10
over dit voorkeursalternatief,
kunnen ze vragen stellen...
238 00:16:16:13 00:16:19:18
kunnen ze in gesprek gaan met mensen
betrokken bij programma VAWOZ.
239 00:16:19:21 00:16:22:12
Er is dus één inloopavond
in de regio Zuid-Holland...
240 00:16:22:15 00:16:24:07
omdat daar één voorkeursalternatief is.
241 00:16:24:10 00:16:28:04
En op de avond zelf wordt ook toegelicht
hoe een zienswijze ingediend kan worden...
242 00:16:28:07 00:16:30:24
en het kan ook
op de avond zelf gedaan worden.
243 00:16:31:02 00:16:34:20
Wat gebeurt er verder met die zienswijze
Wat is dan de volgende stap?
244 00:16:34:23 00:16:38:13
Die worden van reactie voorzien,
dus die gaan we allemaal doornemen.
245 00:16:38:16 00:16:43:10
Dan gaan we daarop reageren
en dat wordt eind dit jaar ook gepubliceerd...
246 00:16:43:13 00:16:45:12
door middel van een nota van antwoord.
247 00:16:45:15 00:16:47:19
En uiteraard worden
de reacties meegewogen...
248 00:16:47:22 00:16:50:01
voordat we definitief
het programma vaststellen...
249 00:16:50:04 00:16:52:18
wat ook eind 2026 voorzien is.
250 00:16:52:21 00:16:55:16
Martijn, ligt al exact vast op dit moment...
251 00:16:55:19 00:16:58:19
waar dat converterstation gaat komen
in Europoort...
252 00:16:58:22 00:17:02:06
en waar de kabels straks komen te liggen
253 00:17:02:09 00:17:06:09
Nee, nog niet. Zo'n voorkeursalternatief
geeft een globale indicatie...
254 00:17:06:12 00:17:09:02
van hoe die route
aanlandt in Hoek van Holland...
255 00:17:09:05 00:17:11:24
en loopt naar het station Europoort...
256 00:17:12:02 00:17:14:23
en locaties waar zo'n converterstation
zou kunnen komen.
257 00:17:15:01 00:17:17:14
En in de volgende fase,
de projectprocedure...
258 00:17:17:17 00:17:21:15
wordt dat verder uitgewerkt, wordt er
op meer detailniveau ook nog onderzocht...
259 00:17:21:18 00:17:24:20
en uiteindelijk de exacte locatie bepaald.
260 00:17:24:23 00:17:26:24
En in die projectprocedure...
261 00:17:27:02 00:17:31:01
wordt de omgeving opnieuw op allerlei
manieren betrokken en aangehaakt.
262 00:17:31:04 00:17:35:05
Wat willen jullie tot slot
alle belangstellenden nog meegeven
263 00:17:35:24 00:17:41:24
Nogmaals onderstrepen dat de voorkeurs-
alternatieven die we in beeld hebben...
264 00:17:42:02 00:17:46:06
echt noodzakelijk zijn voor de urgente
en omvangrijke opgave waar we voor staan.
265 00:17:46:09 00:17:48:21
Dus dat betekent
energieonafhankelijk worden...
266 00:17:48:24 00:17:51:23
dat betekent leveringszekerheid
van energie borgen...
267 00:17:52:01 00:17:53:21
maar ook de klimaatdoelstellingen halen.
268 00:17:53:24 00:17:56:15
En dat kan niet
zonder deze voorkeursalternatieven...
269 00:17:56:18 00:17:58:05
dus die zijn heel hard nodig.
270 00:17:58:08 00:18:02:07
Tegelijkertijd is Nederland een klein land,
een dichtbevolkt land.
271 00:18:02:10 00:18:06:18
Dat betekent dat je die ruimtelijke inpassing
heel zorgvuldig moet doen.
272 00:18:06:21 00:18:09:23
We denken met deze voorkeursalternatieven
daar recht aan te doen...
273 00:18:10:01 00:18:13:09
maar tijdens deze terinzagelegging
horen we graag van de directe omgeving...
274 00:18:13:12 00:18:17:06
hoe zij daartegenaan kijken, dus ik wil
iedereen nogmaals van harte oproepen
275 00:18:17:09 00:18:21:06
denk met ons mee, reageer
op dat voorkeursalternatief Europoort.
276 00:18:21:09 00:18:23:20
Heel helder.
Heel veel dank, Niels en Martijn.
277 00:18:23:23 00:18:27:16
We zijn daarmee aan het einde gekomen
van dit webinar...
278 00:18:27:19 00:18:31:24
over programma VAWOZ en
het voorkeursalternatief voor Zuid-Holland.
279 00:18:32:02 00:18:35:04
Meer informatie en alle documenten
en mogelijkheden...
280 00:18:35:07 00:18:37:01
om een zienswijze in te dienen...
281 00:18:37:04 00:18:39:09
vindt u op de website
van het programma VAWOZ.
282 00:18:39:12 00:18:45:17
Die staat al in beeld
rvo.nlprogramma-vawoz.
283 00:18:45:20 00:18:49:24
Heel veel dank voor uw betrokkenheid,
uw aandacht en tot ziens.
Voorkeursroute- en locatie in Zuid-Holland
Er blijven landelijk 5 kansrijke routes en locaties als voorkeursalternatief over in het ontwerpprogramma VAWOZ. De (regio)adviezen, de onderzoeksresultaten en het participatieproces (meedenktraject) namen wij hierin mee. Een voorkeursalternatief is een volledige route voor een elektrische aanlanding van windpark op zee tot aansluiting op het hoogspanningsnet.
In Zuid-Holland onderzocht het programma 5 mogelijke aanlandlocaties. En keek het naar 4 hoogspanningsstations voor aansluiting op het hoogspanningsnet. Eén optie blijft over. Dat heeft onder andere te maken met beperkte ruimte op het elektriciteitsnet, op land en beperkte ruimte voor de natuur (ecologie). Onderstaande optie koos het programma VAWOZ voor Zuid-Holland.
Naar Europoort (Rotterdam)
Een kabelroute vanaf de Noordzee die aan land komt bij Hoek van Holland. Vervolgens loopt deze naar een converterstation op het industrie- en havengebied Europoort (of bij het bedrijventerrein Hoekse Baan in Hoek van Holland). Daarna sluit het aan op het toekomstige hoogspanningsstation Europoort.

Hoe werkt de aanlanding van windenergie op zee?
Wilt u weten hoe de opgewekte elektriciteit van de windparken op zee naar het hoogspanningsnet en waterstofnetwerk op land gaat? Lees dan de pagina Aanlanding windenergie: van zee naar land.
Bekijk in 2 minuten wat Programma VAWOZ doet
Video details
Video details
Uitgeschreven tekst
Uitgeschreven tekst
Nederland is een windland.
Dat is gunstig!
Want dankzij windenergie
van zee worden we minder afhankelijk van
andere landen in onze energievoorziening,
en kunnen we onze klimaatdoelen waarmaken.
Het ministerie van Economische Zaken en Klimaat
heeft daarom het programma VAWOZ opgestart.
Dit staat voor
Verbindingen Aanlanding Wind Op Zee.
Verbindingen zijn nodig
om windenergie van de windparken op zee
naar het hoogspanningsnet op land
te krijgen.
Dat gebeurt met kabels begraven in
de zeebodem
en ondergronds over land
die de energie vervoeren.
En converterstations op land
die de energie
geschikt maken voor het hoogspanningsnet.
Maar hoe kiezen we eigenlijk de beste
plekken en routes voor deze verbindingen?
Hier is uitgebreid onderzoek naar gedaan
met een zogenoemde
Integrale Effectenanalyse en Plan
MER, een rapport over milieueffecten.
Er is gekeken naar: wat technisch
mogelijk, vergunbaar en betaalbaar is;
wat past op het energiesysteem
en in het landschap;
en naar de effecten voor de natuur
en omgeving.
Op basis van dit onderzoek
en verschillende adviezen
ligt er nu een plan.
Een ontwerpprogramma
met voorkeursalternatieven
voor elektrische aanlandingen van wind
op zee.
Deze voorkeursalternatieven
kunnen bijdragen aan
de energieonafhankelijkheid in Nederland.
Ook voor waterstof geproduceerd
op zee zijn verbindingen onderzocht.
Maar omdat de ontwikkeling van
waterstof op zee is gepauzeerd tot 2030,
zijn hiervoor
geen voorkeursalternatieven aangewezen.
Het programma is nog niet definitief.
Vanaf 22 mei tot en met 2 juli 2026
kunt u er een reactie op geven.
Dat heet een zienswijze en gebeurt
tijdens een terinzagelegging.
Het ministerie van Economische Zaken
en Klimaat beantwoordt alle zienswijzen
en neemt ze,
als dat passend is, mee in de vaststelling
van het definitieve programma eind 2026.
Wat gebeurt er daarna?
De voorkeurs alternatieven kunnen verder
worden onderzocht in project procedures.
Bij het starten van een project
procedure gaat TenneT als beheerder
van ons hoogspanningsnet verder
met het uitwerken van deze verbinding.
Tegen die tijd wordt u ook weer betrokken
en kunt u er een zienswijze over indienen.
Meer weten?
Kijk op rvo.nl/programma-vawoz
Wat onderzochten wij in Zuid-Holland?
Programma VAWOZ onderzocht in Zuid-Holland hoe we de opgewekte elektriciteit van windparken op zee kunnen aansluiten op het hoogspanningsnet en waterstofnet op land.

Locaties om windenergie aan te sluiten op het hoogspanningsnet
Voor de aansluiting op het hoogspanningsnet keken we naar 4 hoogspanningsstations:
- de bestaande stations Bleiswijk, Wateringen en Simonshaven
- het nieuw te bouwen station in Europoort
Om de stroom van zee aan te sluiten op deze hoogspanningsstations is een ondergrondse route met kabels en leidingen nodig. We onderzochten waar die het beste kunnen komen. Voor de aanlandlocaties keken we naar:
- Noordwijk
- Wassenaar
- Kijkduin
- Hoek van Holland
- Haringvlietmonding
Waterstof op zee pauzeert
Programma VAWOZ deed onderzoek naar het aanlanden en aansluiten van op zee geproduceerde waterstof op het landelijke waterstofnetwerk. Voorlopig staan de voorbereidingen van waterstof op zee nog op pauze. Daarom maakt het programma hiervoor nog geen keuzes. Wel zijn de onderzoeksresultaten mogelijk nog te gebruiken als de voorbereidingen voor waterstofproductie op zee weer starten.
Het programma deed ook onderzoek naar mogelijk geschikte locaties voor waterstofproductie op land (elektrolyse). Deze liggen in de buurt van aansluitlocaties van windenergie op zee op het hoogspanningsnet. Programma VAWOZ wijst geen nieuwe voorkeurslocaties voor elektrolyse op land aan. Programma Energiehoofdstructuur II gaat de rol van waterstofproductie op land in het toekomstige energiesysteem verder onderzoeken. Zij gebruikt hiervoor onder andere de onderzoeksresultaten van programma VAWOZ.
Hoe kon u meedenken in uw regio?
We overlegden voor het opstellen van het ontwerpprogramma met provincies, waterschappen, gemeenten, omwonenden, (haven)bedrijven, organisaties en natuurgroepen. We bespraken mogelijke routes (van kabels en leidingen) en aansluitlocaties. Uw mening is belangrijk voor onze beslissingen.
U kon op deze manieren meedenken:
- Webinars
Dit zijn online bijeenkomsten over de onderzoeken. We vertelden over de inhoud, voortgang en stappen. Hier kon u ook vragen stellen. Tijdens de periode waarin u het ontwerpprogramma kunt bekijken, zijn er weer nieuwe webinars.
- Informatiebijeenkomsten
Bijeenkomsten in uw buurt waar we officiële stappen bespraken. Bijvoorbeeld het onderzoeksplan (concept-NRD) en het ontwerpprogramma. Deze bijeenkomsten zijn voor omwonenden, grondeigenaren en andere geïnteresseerden. Ook hier kon u vragen stellen. Tijdens de periode dat u het ontwerpprogramma kunt bekijken, zijn er nieuwe informatiebijeenkomsten.
- Werksessies en gesprekken met belangengroepen
We hebben gesprekken gevoerd met belangengroepen. Ook hebben we werksessies gehouden. Daarin bespraken we de planning en resultaten van het onderzoek. Samen keken we welke elementen uit het onderzoek extra aandacht nodig hebben. Deze belangengroepen zijn bijvoorbeeld de Land- en Tuinbouworganisatie Nederland (LTO), de organisatie Natuur & Milieu en dorps- en wijkraden.
- Overleg met ambtenaren en bestuurders
Ambtenaren en bestuurders van gemeenten, de provincies en havenbedrijven doen mee aan het programma. Zij hebben een regioadvies opgesteld.
Welke andere projecten lopen er in Zuid-Holland?
In Zuid-Holland zijn er verschillende ontwikkelingen die met het Programma VAWOZ te maken hebben:
- Mogelijke routes voor het project Net op zee Nederwiek 3 richting Geertruidenberg lopen ook door Zuid-Holland.
- Ditzelfde geldt voor de Delta Rhine Corridor. Dit project legt meer ondergrondse buisleidingen aan.
- De Maasvlakte is daarnaast een zoekgebied voor een mogelijke locatie voor kernenergie.
Meer weten?
Neem contact op met Bureau Energie Projecten via: 088 042 47 47 of bureauenergieprojecten@minezk.nl.
- Ministerie van Economische Zaken en Klimaat
Uitgelicht

Bekijk uw mogelijkheden bij netcongestie
Elektriciteitsnet overbelast?