Veelgestelde vragen Realisatiestimulans

Hoe bewijs ik dat een woning meetelt voor Realisatiestimulans?

Wie is verantwoordelijk voor het registreren van de woningen voor een bijdrage?

Om een bijdrage uit de Realisatiestimulans te krijgen is het aan gemeenten om alle betaalbare woningen te registreren waarvan de bouw is gestart in de periode 2025 t/m 2029. Deze gegevens dienen jaarlijks uiterlijk op 15 juli ingediend te worden via de SiSa-verantwoording. We adviseren individuele projectteams om contact op te nemen met de SiSa-contactpersoon binnen de gemeente. De SiSa-verantwoording valt onder de reguliere werkzaamheden in het kader van de gemeentelijke jaarstukken. Bij twijfel is het advies om dit proces met de gemeentelijke accountant verder af te stemmen. Derden, zoals ontwikkelaars en woningcorporaties, kunnen geen woningen registreren voor een bijdrage. Dit kan uitsluitend de gemeente.

Hoe toon ik startbouw van woningen aan voor een bijdrage uit de Realisatiestimulans?

Gemeenten registreren woningen voor een bijdrage via de jaarlijkse SiSa-verantwoording. Accountants van gemeenten controleren de gegevens over startbouw en betaalbaarheid aan de hand van bewijslast voordat ze via SiSa aangeleverd worden. Er zal moeten worden vastgesteld of de opgevoerde woningen gestart zijn in het jaar waarover u een bijdrage kunt ontvangen. Voor reguliere nieuwbouwwoningen geldt dat een BAG-registratie van startbouw gezien wordt als afdoende bewijs dat de bouw van de woning is gestart. Voor transformatie, kleine projecten of losse toevoegingen aan de woningvoorraad is er niet altijd een BAG-registratie. Hiervoor kunt u bijvoorbeeld een gezamenlijke verklaring opstellen met de ontwikkelaar of eigenaar van de woning(en) waarin u beide verklaart dat de woningen gestart zijn. Zie hiervoor het format op de hoofdpagina Realisatiestimulans.

Hoe toon ik de betaalbaarheid van woningen aan voor een bijdrage uit de Realisatiestimulans?

Voor een bijdrage uit de Realisatiestimulans is niet alleen het jaar van startbouw, maar ook de betaalbaarheid van belang. Voor het aantonen van de betaalbaarheid kunnen verschillende documenten dienen als bewijs, zoals een anterieure overeenkomst, koopovereenkomst of erfpachtovereenkomst waarin de woningprijssegmenten zijn gespecificeerd. Wanneer deze documenten ontbreken kunt u onder andere gebruik maken van de volgende bewijsvormen:  

• prestatieafspraken met woningcorporaties, of
• een document waarin u laat zien wat de huurprijs van de woningen moet zijn volgens het woningwaarderingsstelsel, of
• een omgevingsvergunning in zoverre daarin woonsegmenten en prijsniveaus zijn vastgesteld, of
• een ondertekende verklaring van de ontwikkelaar of eigenaar van de woningen (gebruik het format hieronder).

Uiteindelijk is het aan de gemeentelijke accountant om te bepalen of het aangeleverde bewijs voor startbouw en betaalbaarheid deugdelijk tot stand is gekomen en zodoende in de SiSa-verantwoording opgenomen kan worden. Het is raadzaam om voor de aanlevering in gesprek te gaan met de accountant om vast te stellen wat deugdelijk bevonden wordt.

Welke woningen tellen mee voor de Realisatiestimulans?

Gaat het om netto of bruto toevoegingen aan de woningvoorraad?

Het gaat om het bruto aantal nieuwe woningen. Gesloopte woningen hebben geen gevolgen voor de bijdrage. Als een woning gesplitst wordt, worden er twee woningen toegevoegd aan de voorraad en kunnen deze beiden geregistreerd worden voor een bijdrage.

Kunnen onzelfstandige woonruimten geregistreerd worden voor een bijdrage?

Er worden alleen middelen uit de Realisatiestimulans uitgekeerd op basis van zelfstandige woningen waarvan de bouw is gestart. Er worden geen middelen uitgekeerd op basis van onzelfstandige woonruimten. Als er een gebouw wordt toegevoegd aan de woningvoorraad dat eerder geen woonfunctie had waarbinnen zich meerdere onzelfstandige woningen bevinden, dan wordt de basisbijdrage één keer uitgekeerd. Anders uitgedrukt krijgt iedere voordeur de basisbijdrage (€ 7.000 exclusief btw), ongeacht het aantal woonruimten achter de voordeur. Een registratie in de BAG van een verblijfsobject (VBO)-ID met woonfunctie kan ondersteunend zijn bij het leveren van bewijslast hiervoor.

Kunnen niet-reguliere woningen geregistreerd worden voor een bijdrage?

Zowel nieuwbouw als woningen die door verbouw, zoals optoppen, splitsen of transformeren, worden toegevoegd aan de woningvoorraad tellen mee. Ook woningtypen zoals flexwoningen of andere tijdelijke woonvormen, (vergunningsvrije) (pre-)(mantel)zorgwoningen en woonwagens kunnen worden opgevoerd mits deze voldoen aan de definitie van een betaalbare woning als bedoeld in artikel 1.1. van de regeling. Daarbij moet er sprake zijn van een koop- of huurprijs. Bij intramurale instellingen waar een vergoeding voor huisvesting via de Wet langdurige zorg wordt betaald is geen sprake van een huurprijs. Deze woonruimten kunnen dus niet geregistreerd worden voor een bijdrage.

Kunnen gerenoveerde woningen ook geregistreerd worden voor een bijdrage?

Alleen wanneer een renovatie leidt tot een nieuwe toevoeging aan de woningvoorraad (bijvoorbeeld door woningsplitsing), komen deze woningen in aanmerking voor een bijdrage uit de Realisatiestimulans. Dit kan worden aangetoond met een nieuw aangemaakte VBO-ID met woonfunctie in de BAG.

Wat telt als een betaalbare woning?

Kan meerwerk meegerekend worden in de v.o.n.-prijs? 

Meerwerk is geen onderdeel van de v.o.n.-prijs en kan dus niet meegerekend worden voor een bijdrage uit de Realisatiestimulans.

Welke betaalbaarheidsgrens geldt bij een koopstartconstructie?

Het uitgangspunt is de vrij op naamprijs (v.o.n.) voor de koper. Als een woning een hogere taxatiewaarde heeft, maar met een kopersondersteuning voor een lager bedrag gekocht wordt, dan geldt uiteindelijk de prijs voor de eerste koper. Als deze onder de betaalbaarheidsgrens valt, dan kan deze woning geregistreerd worden voor een bijdrage uit de Realisatiestimulans.

Is er een instandhoudingstermijn voor betaalbare woningen in de Realisatiestimulans?

In de regeling Realisatiestimulans is er geen instandhoudingstermijn vereist voor de betaalbare woningen die geregistreerd kunnen worden voor een bijdrage. Wel is het van belang dat woningen in het betaalbare segment voor een lange termijn beschikbaar blijven voor lage en middeninkomens. In het ontwerpbesluit behorende bij het wetsvoorstel Versterking regie volkshuisvesting zijn daarom in de definities van de betaalbare woningen instandhoudingstermijnen opgenomen om mee te tellen als betaalbare woning in het kader van de woningbouwprogrammering en de sturing daarop.

Hoe geef ik de Realisatiestimulans uit?

Zijn de middelen vrij besteedbaar?

De middelen uit de Realisatiestimulans zijn een beloning voor de geleverde prestatie: namelijk de start van de bouw van betaalbare woningen. Het staat gemeenten vervolgens vrij om de middelen naar eigen inzicht te besteden. Gezien de grote financiële opgaven die gemeenten hebben op het gebied van woningbouw is het aannemelijk dat de middelen hier ook voor worden ingezet. Het is aan de gemeenteraden om hier een besluit over te nemen. Meer informatie over de besteding van de middelen vindt u in de Handreiking Realisatiestimulans op VolkshuisvestingNederland.nl

Zijn gemeenten verplicht de ontvangen Realisatiestimulans door te zetten naar derden, zoals ontwikkelaars en woningcorporaties?

Het doel van de Realisatiestimulans is het financieel ondersteunen van gemeenten in heel Nederland bij het realiseren van betaalbare woningen. De middelen die gemeenten ontvangen kunnen op een zelf in te vullen wijze geïnvesteerd worden in toekomstige woningbouw of anderszins. Zij zijn dus niet verplicht om de middelen door te zetten naar derden. Om gemeenten te ondersteunen bij het besteden van de Realisatiestimulans is de Handreiking Realisatiestimulans opgesteld. Hierin wordt aangegeven hoe gemeenten de middelen kunnen aanwenden voor het dekken van kosten die zij zelf maken, maar ook, rekening houdend met staatssteunregels, ten goede kunnen laten komen aan woningcorporaties. Bijvoorbeeld door het storten van de middelen in een fonds, een samenwerkingsverband of door een eigen subsidieregeling. Het Rijk stimuleert daarnaast om de inzet van de Realisatiestimulans lokaal en regionaal te bespreken, bijvoorbeeld bij regionale versnellingstafels.

Wijzigingen Achteraf

Wat als een project eerder een Rijksbijdrage heeft ontvangen, maar het aantal woningen daarna is uitgebreid? Kan ik dan Realisatiestimulans ontvangen voor die extra woningen?

Er wordt geen bijdrage uit de Realisatiestimulans toegekend aan betaalbare woningen waarvoor eerder al een Rijksbijdrage is verstrekt. Het gaat om bijdragen uit de volgende regelingen:  

• het Besluit Woningbouwimpuls 2020 (tranche 1 t/m 7)
• de Meerjarige regeling specifieke uitkeringen voor huisvesting aandachtsgroepen;
• de Meerjarige stimuleringsregeling flex- en transformatiewoningen 2023;
• de Regeling specifieke uitkering startbouwimpuls;
• de Regeling specifieke uitkering tweede tranche voor huisvesting aandachtsgroepen;
• de Regeling specifieke uitkering vergunninghouders; of
• de Stimuleringsregeling flex- en transformatiewoningen.

Woningen die daar extra aan toegevoegd worden, en dus niet in de oorspronkelijke aanvraag zijn opgenomen, kunnen wél geregistreerd worden voor een bijdrage. Als voorbeeld; als een gemeente een WBI-bijdrage heeft ontvangen voor de bouw van netto 100 betaalbare woningen, maar er worden er netto 120 gebouwd. Dan kan de gemeenten de laatste 20 betaalbare woningen opvoeren voor de Realisatiestimulans.

Als gemeenten een woning vergeten te registreren, is er dan een correctiemogelijkheid?

De SiSa-verantwoordingsformulier bevat een indicator (J17/03) om vergeten woningen van het jaar ervoor te registreren voor een bijdrage uit de Realisatiestimulans. Dit kan alleen zo lang het budget toereikend is en het binnen de looptijd van de regeling is.

Wat gebeurt er als het beschikbare budget eerder op is?

Voor de Realisatiestimulans is een totaalbedrag beschikbaar van € 1.486.000.000 dat voor een periode van vijf jaar beschikbaar is gesteld. In het geval dat het uitkeringsplafond wordt overschreden zal het beschikbare budget verdeeld worden over de gemeenten naar rato van het aantal betaalbare woningen dat voor de specifieke uitkering in aanmerking komt. De regeling en de budgetten worden gedurende de looptijd van de regeling gemonitord en geëvalueerd.

Kan ik mijn bijdrage uit een eerdere woningbouwregeling terugtrekken en een aanvraag doen voor de Realisatiestimulans?

Gemeenten die overwegen een eerder ontvangen bijdrage terug te geven en deze woningen te registeren voor een bijdrage uit de Realisatiestimulans worden gevraagd contact op te nemen met realisatiestimulans@rvo.nl. We gaan graag met u in gesprek over de mogelijkheden voordat u het project intrekt.