Realisatiestimulans

Wat is de Realisatiestimulans?

De Realisatiestimulans is een specifieke uitkering voor gemeenten. Met deze uitkering steunt het Rijk alle gemeenten in heel Nederland bij het realiseren van betaalbare woningen, met zo min mogelijk administratie. 

Het Rijk nodigt alle Nederlandse gemeenten uit om hun gestarte woningen te registreren voor een bijdrage uit de Realisatiestimulans. Dit doet u als gemeente via de jaarlijkse SiSa-verantwoording ('Single Information, Single Audit'). Gemeenten krijgen een bedrag van € 7.000, zonder btw, voor iedere betaalbare woning waarvan de bouw is gestart in het jaar ervoor. U ontvangt de bijdrage in het jaar nadat de bouw van de woningen is gestart. U krijgt de bijdrage dus achteraf, op basis van de behaalde resultaten. 

Gemeenten dienen hun SiSa-verantwoording jaarlijks uiterlijk 15 juli in. Bent u projectontwikkelaar of woningbouwcorporatie? Dan kunt u geen woningen registreren. Neem contact op met de gemeentelijke accountant.

Extra budget voor Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid

Er is ook budget voor aandachtsgebieden die aangesloten zijn het Nationale Programma Leefbaarheid en Veiligheid (NPLV). De 17 gemeenten met zo’n gebied krijgen extra ondersteuning via de Realisatiestimulans. Hiervoor is € 230 miljoen extra beschikbaar:

• €180 miljoen om de openbare ruimte en collectieve maatschappelijke voorzieningen te verbeteren.
• € 50 miljoen voor tijdelijke steun en uitbreiding van de gemeentelijke capaciteit.

Hoe krijgt u Realisatiestimulans?

De SiSa-code voor de Realisatiestimulans is J17. Bij de SiSa-verantwoording over 2025 tot en met 2029 geeft u jaarlijks het aantal betaalbare woningen op waarvan de bouw is gestart. In 2026 registreert u bijvoorbeeld woningen waarvan de bouw is gestart in 2025. Daarnaast schat u alvast in voor hoeveel betaalbare woningen de bouw start in het huidige jaar (het jaar waarin u de verantwoording indient).

Hulp bij de SiSa-verantwoording

SiSa-verantwoording valt onder de normale werkzaamheden als deel van de gemeentelijke jaarstukken. Voor vragen over de procedure kunt u contact opnemen met de SiSa-contactpersoon binnen uw gemeente.

Of lees meer over de SiSa-verantwoording op Rijksoverheid.nl.

Wilt u weten hoe u de Realisatiestimulans opneemt in de gemeentelijke administratie? Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties en de commissie Besluit begroting en verantwoording (BBV) hebben een aantal richtlijnen opgesteld. 

Lees meer over de toerekening en verantwoording in de gemeentelijke administratie van de baten uit de Realisatiestimulans.

Voorwaarden

De startbouw van alle opgegeven betaalbare woningen moet vallen in het jaar waarvoor u SiSa-verantwoording aflegt. Het gaat om het bruto aantal woningen waarvan de bouw start. Gesloopte woningen trekt u hier niet van af. Splitst u woningen? Dan telt elke woning die ontstaat voor een bijdrage.

De woningen moeten betaalbaar zijn. De volgende woningen gelden als betaalbaar:

• Sociale huurwoningen met een maandhuur van maximaal € 900,07 (in 2025)
• Middenhuurwoningen met een maandhuur tussen € 900,07 en € 1.184,82 (in 2025)
• Betaalbare koopwoningen met een koopprijs van maximaal € 405.000 (in 2025)
  • Bij koopwoningen telt de prijs voor de oorspronkelijke koper, de zogenaamde vrij op naamprijs (‘v.o.n’), exclusief meerwerk.

Een gebouw dat bestaat uit onzelfstandige woonruimten telt als één woonruimte voor de bijdrage. De onzelfstandige woonruimten tellen niet apart mee. 

Let op: als gemeente mag u geen andere financiële steun hebben ontvangen voor de opgegeven woningen via de volgende regelingen:

• Besluit Woningbouwimpuls 2020 tranche 1 t/m 7 (spukcode J9)
• Regeling specifieke uitkering startbouwimpuls (spukcode J105)
• Stimuleringsregeling flex- en transformatiewoningen (spukcode J85)
• Meerjarige stimuleringsregeling flex- en transformatiewoningen 2023 (spukcode J107)
• Regeling specifieke uitkering tweede tranche voor huisvesting aandachtsgroepen (spukcode J56)
• Meerjarige regeling specifieke uitkeringen voor huisvesting aandachtsgroepen (spukcode J209)
• Regeling specifieke uitkering vergunninghouders (spukcode J68)

Benut u deze regelingen voor een project en voegt u later extra woningen toe zonder dat u hiervoor geld ontvangt? Dan kunt u deze woningen wel opgeven voor Realisatiestimulans. Als voorbeeld: uw gemeente ontving een Wbi-bijdrage voor de bouw van netto 100 betaalbare woningen, maar er werden netto 120 woningen gebouwd. U kunt dan de laatste 20 betaalbare woningen opvoeren voor de Realisatiestimulans.

Bewijs dat woningen aan de voorwaarden voldoen

Om in aanmerking te komen voor de Realisatiestimulans, moet u als gemeente kunnen bewijzen dat de bouwwerkzaamheden zijn gestart, én dat woningen betaalbaar zijn. Deze gegevens worden gecontroleerd door uw accountant. U leest hieronder wat wij bedoelen met bewijs.

Bewijzen start bouwwerkzaamheden

• Voor nieuwbouwwoningen geldt een BAG-registratie van de startbouw als voldoende bewijs.
• Realiseert u woningen door verbouwing, bijvoorbeeld transformatie, optopping, of splitsing? Dan is een gezamenlijke verklaring van gemeente en ontwikkelaar voldoende bewijs. Gebruik hiervoor het format voor de gezamenlijke verklaring hieronder.

Bewijzen betaalbaarheid woningen

Er zijn verschillende documenten waarmee u kunt bewijzen dat de woningen in het jaar van registratie gelden als betaalbaar:

• Een anterieure overeenkomst, koopovereenkomst of erfpachtovereenkomst waarin de woningprijssegmenten zijn vastgelegd.

Voor kleine projecten of losse toevoegingen aan de woningvoorraad ontbreken deze overeenkomsten soms. In dat geval gebruikt u minimaal één van deze documenten: 

• Prestatieafspraken met woningcorporaties.
• Een rapport waarin u laat zien wat de huurprijs van de woningen moet zijn volgens het woningwaarderingsstelsel.
• Een omgevingsvergunning, als daarin woonsegmenten en prijsniveaus zijn vastgesteld;
• Gegevens uit het Kadaster, als deze voldoende zijn om de v.o.n.-prijs van koopwoningen te onderbouwen;
• Een taxatie of waardebepaling van de v.o.n.-prijs van koopwoningen door een erkend taxateur;
• Een ondertekende verklaring van de ontwikkelaar of eigenaar van de woningen. Ook hiervoor kunt u het format hieronder gebruiken.

Twijfelt u? Bespreek het met de gemeentelijke accountant. Die bepaalt uiteindelijk welk bewijs in de SiSa-verantwoording gebruikt wordt.

Na uw SiSa-verantwoording

Jaarlijks stellen wij uw bijdrage als gemeente vast, uiterlijk op 31 december van het jaar waarin u de SiSa-verantwoording indient. De eerste bijdragen worden uiterlijk 31 december 2026 vastgesteld, voor betaalbare woningen waarvan de bouw in 2025 is gestart. De laatste bijdragen worden uiterlijk 31 december 2030 vastgesteld, voor betaalbare woningen waarvan de bouw in 2029 is gestart. Dit is het laatste jaar waarin u Realisatiestimulans kunt ontvangen.

Raakt het budget op vóór die tijd? Dan verdelen we het budget over de gemeenten aan de hand van het aantal betaalbare woningen dat in aanmerking komt.

Meer weten

Meer weten over de rol van gemeenten bij het realiseren van betaalbare woningen? Lees de Handreiking Realisatiestimulans op Volkshuisvestingnederland.nl

Lees de volledige regelingtekst in de Staatscourantpublicatie 5 november