Onderneming in moeilijkheden (OIM)
Vraagt u een subsidie, garantie of lening aan? U kunt die vaak alleen aanvragen als uw onderneming niet in moeilijkheden is. Dit moet u verklaren. U controleert eerst uw situatie met een beslisschema. De uitkomst gebruikt u om de verklaring in te vullen.
Wat is een onderneming in moeilijkheden?
De Europese Commissie heeft regels gemaakt waarmee we bepalen of een onderneming in moeilijkheden (OIM) is. Die regels zijn met alle lidstaten van de Europese Unie afgesproken en liggen vast in de wet. We kijken naar uw eigen vermogen of kapitaal. En bij grote ondernemingen maken we nog 2 andere berekeningen.
Een onderneming zonder financiële problemen en met voldoende geld op de bankrekening kan volgens de regels toch in moeilijkheden zijn.
Waarom is de verklaring nodig?
U kunt subsidies, garanties of leningen vaak alleen aanvragen als uw onderneming niet in moeilijkheden is. Op die manier wil de Europese Commissie voorkomen dat ondernemingen staatssteun krijgen die anders niet levensvatbaar zouden zijn. En dat er oneerlijke concurrentie tussen ondernemingen ontstaat.
Hoe controleert u de situatie voor uw onderneming?
U controleert de situatie voor uw onderneming met het Beslisschema Verklaring geen onderneming in moeilijkheden. Het formulier voor dit beslisschema vindt u hieronder. U beantwoordt een aantal vragen en maakt een aantal berekeningen. Nadat u het schema heeft ingevuld, ondertekent u de verklaring.
Wat als uw onderneming bij een verbonden groep hoort?
Hoort uw onderneming bij een verbonden groep? Dan doorloopt u het beslisschema ook voor de hoogste onderneming van de verbonden groep. De situatie van de verbonden groep bepaalt de situatie bij aanvraag. In de veelgestelde vragen onderaan deze pagina leest u meer over de verbonden groep.
Bij het beantwoorden van de vragen moet u ook de omvang van uw onderneming hebben bepaald (mkb-grootte). Dit doet u met de mkb-verklaring. Dat geldt ook voor de hoogste onderneming van de verbonden groep.
Verklaring invullen en ondertekenen
U kunt de verklaring alleen invullen en ondertekenen als u het beslisschema heeft doorlopen. U bent zelf verantwoordelijk voor een juiste verklaring. Het document downloadt u hieronder. In de regeling waarvoor u een aanvraag wilt doen, staat of u de verklaring moet meesturen met uw aanvraag.
Wat als uw onderneming in moeilijkheden is?
Zien wij bij controle van uw aanvraag dat uw onderneming of de verbonden groep volgens de regels in moeilijkheden is? Dan wijzen wij uw aanvraag af. Dit geldt ook bij een samenwerkingsverband, als een deelnemer een onderneming in moeilijkheden blijkt te zijn. Wij controleren een deel van de aanvragen. We gaan daarbij uit van verantwoord vertrouwen.
Blijkt achteraf dat de verklaring niet juist is? Dan heeft u geen recht op de verleende subsidie, garantie of lening. U moet het ontvangen bedrag dan terugbetalen.
Neem contact op als uw onderneming in moeilijkheden is
Is uw onderneming of de verbonden groep volgens de regels in moeilijkheden? Misschien zijn er mogelijkheden om uw situatie te veranderen. U kunt contact opnemen om die te bespreken. Het verschilt per regeling of dat met RVO is, of met een andere organisatie.
- Wilt u een aanvraag doen voor een regeling die RVO uitvoert? Dan kunt u contact met ons opnemen.
- Gaat het om een aanvraag voor een regeling die niet door RVO uitgevoerd wordt? Maar bijvoorbeeld door een Topconsortium voor Kennis en Innovatie of een Nationaal Groeifonds Stichting? Neem dan contact op met de contactpersoon van de regeling bij de uitvoerende organisatie.
Wetten en regels
Deze wetten en regels horen bij de onderneming in moeilijkheden.
- Algemene Groepsvrijstellingsverordening (AGVV), artikel 2, onderdeel 18
- Richtsnoeren voor reddings- en herstructureringssteun aan niet-financiële ondernemingen in moeilijkheden
Veelgestelde vragen
Wilt u meer weten over onderneming in moeilijkheden? Wij hebben voor u de veelgestelde vragen op een rij gezet.
Uw onderneming hoort bij een verbonden groep wanneer:
- uw onderneming een aandeelhouder heeft die meer dan 50% van de aandelen in bezit heeft, of.
- er een partij is die door afspraken overwegende zeggenschap over, of invloed heeft op uw onderneming.
Vraagt uw onderneming een subsidie, lening of garantie aan? Dan bestaat de verbonden groep uit alle ondernemingen die op deze manier met u verbonden zijn.
Heeft uw onderneming zelf (indirect) meer dan de helft van de aandelen in bezit bij een ander bedrijf? Of heeft uw onderneming hier zeggenschap over? Dan hoort dat bedrijf ook bij de verbonden groep.
U bepaalt welke onderneming in de juridische structuur de overwegende zeggenschap heeft in uw onderneming. Dit kan direct of via tussenliggende ondernemingen zijn. Dit is de onderneming dief:
- meer dan 50% van de aandelen heeft van de onderneming daaronder, en/of;
- overwegende zeggenschap of invloed heeft in de onderneming daaronder.
Deze hoogste onderneming heeft dus zelf geen onderneming meer boven zich waarvoor bovenstaande punten gelden.
De controle op OIM moet gedaan worden op het niveau van de verbonden groep van de aanvrager. Dit blijkt ook uit uitspraken die het College van Beroep voor het bedrijfsleven (CBb) hierover in beroepzaken heeft gedaan.
De hoogste onderneming van de verbonden groep is over het algemeen verantwoordelijk voor het opstellen van de geconsolideerde jaarrekening. Daarom moet de controle op OIM plaatsvinden op de hoogste onderneming van de verbonden groep.
Het maakt niet uit of de hoogste onderneming een buitenlandse onderneming is.
Ja, er zijn uitzonderingen. Die hebben te maken met de aard van de (hoogste) onderneming of de rechtsvorm van de onderneming.
U krijgt altijd de vragen of de onderneming te maken heeft met (dreigende) insolventie en/of lopende reddings- en herstructureringssteun. Hiervoor gelden voorwaarden waaraan u moet voldoen. Hierna noemen we dit de basisvoorwaarden.
Deze situaties zijn uitzonderingen:
- Is de hoogste entiteit van de verbonden groep een erkende onderzoeksorganisatie, onderwijsinstelling, ngo of (semi-)overheidsinstantie?
Dan moet uw onderneming de vragen over de basisvoorwaarden beantwoorden in het beslisschema. U doet dit voor alle ondernemingen in de verbonden groep ónder de hoogste entiteit. - Is uw onderneming een kleine of middelgrote onderneming (kmo), jonger dan 3 jaar op het moment van toekenning én onderdeel van een verbonden groep?
Dan moeten ook alle andere ondernemingen van de groep jonger dan 3 jaar zijn. De vragen in het beslisschema over de basisvoorwaarden beantwoordt u voor alle entiteiten in de verbonden groep. - Heeft de hoogste entiteit van de verbonden groep een rechtsvorm die valt onder ‘overige rechtsvorm’? Zoals een eenmanszaak, stichting, maatschap, vereniging of coöperatie?
Dan moet u de vragen in het beslisschema over de basisvoorwaarden beantwoorden voor uw onderneming en voor de hoogste entiteit van de groep. - Is de hoogste entiteit van de verbonden groep een professionele investeringsentiteit óf een (groep van) ‘business angel(s)’ met een investering van minder dan € 1,25 miljoen? Én bemoeit deze hoogste entiteit of groep zich niet direct of indirect met het beheer van de betrokken onderneming?
Dan vult u het beslisschema in op het niveau van de entiteit die direct onder de investeringsentiteit valt. Dat is de entiteit waarin de investeringsentiteit de meerderheid van de aandelen in bezit heeft.
Met een professionele investeringsentiteit bedoelen we een openbare participatiemaatschappij of risicokapitaalmaatschappij die regelmatig risicokapitaal belegt en eigen vermogen in niet-beursgenoteerde ondernemingen investeert.
Ja, er zijn situaties waarin u geen controle of alleen een beperkte controle hoeft te doen. Bij een beperkte controle krijgt u alleen de vragen over de (dreigende) insolventie en lopende reddings- en herstructureringssteun. Dit noemen we de basisvoorwaarden.
Het gaat om deze situaties:
- Is uw organisatie een erkende onderzoeksorganisatie, onderwijsinstelling, ngo of (semi-)overheidsinstantie en doet uw organisatie de aanvraag?
Dan heeft u waarschijnlijk geen Verklaring geen onderneming in moeilijkheden nodig. U hoeft in die situatie het beslisschema dus ook niet in te vullen. In de voorwaarden van de subsidieregeling leest u of dit voor u geldt. - Is uw onderneming een kleine of middelgrote onderneming (kmo) die op het geplande moment van toekenning van de subsidie minder dan 3 jaar bestaat?
Dan krijgt u in het beslisschema alleen de vragen over de basisvoorwaarden. Voor de grens van 3 jaar kijkt u naar de inschrijvingsdatum bij de KVK. - Is de rechtsvorm van uw onderneming een ‘overige rechtsvorm’?
Dan krijgt u in het beslisschema alleen de vragen over de basisvoorwaarden. Dit geldt voor een eenmanszaak, stichting, maatschap, vereniging of coöperatie.
Ja, de regels gelden ook voor jonge, groeiende bedrijven.
Kleine en middelgrote ondernemingen jonger dan 3 jaar doen een beperkte controle. U krijgt dan minder vragen in het beslisschema. En alleen de vragen die bij deze situatie horen.
Belangrijk: Voor de grens van 3 jaar rekent u vanaf de inschrijvingsdatum bij KVK. Deze grens geldt voor alle ondernemingen in de verbonden groep.
De regels voor OIM staan in de Europese wet. Alle lidstaten moeten deze regels gebruiken. De regels die op dit moment gelden zijn gebruikt bij het opstellen van het beslisschema en de verklaring.
Die regels gaan misschien veranderen. De Europese Commissie heeft in 2025 de Start-up en Scale-up Strategie gepresenteerd. Daarin staat dat de OIM-regels niet goed aansluiten bij de situatie van jonge en innovatieve bedrijven.
Door de kosten van innovatie lijden jonge en innovatieve bedrijven in de eerste periode vaak verlies. Volgens de regels zou zo’n bedrijf in moeilijkheden zijn. Het zou daardoor geen gebruik kunnen maken van sommige staatssteunregelingen. Dat terwijl het bedrijf geen financiële problemen heeft.
De Commissie wil daarom onderzoeken hoe de regels beter kunnen aansluiten bij de situatie van deze bedrijven. Het is nog niet duidelijk hoe dit er precies uit gaat zien. Ook het moment van de verandering is nog niet definitief bekend.
De achtergestelde lening wordt gezien als vreemd vermogen en niet als eigen vermogen. Ook wanneer u zelf als aandeelhouder deze lening heeft verstrekt. Bij de controle op onderneming in moeilijkheden valt de achtergestelde lening daarom niet onder het eigen vermogen.
Een achtergestelde lening is een vorm van financiering. Bij de terugbetaling van de lening in het geval van faillissement of liquidatie is deze achtergesteld aan andere schuldeisers. Dat betekent dat de lening pas uitbetaald wordt nadat alle andere schuldeisers, zoals banken, zijn betaald.
Dat de achtergestelde lening als vreemd vermogen wordt gezien, volgt uit de uitspraak van het College van Beroep voor het bedrijfsleven (CBb) in zaaknummer: (ECLI:NL:CBB:2024:289).
In sommige situaties kunt u een achtergestelde lening omzetten naar aandelenkapitaal of agioreserve. Dat heeft dan effect op de OIM-berekening.
Soms is dat genoeg om ervoor te zorgen dat uw onderneming volgens de regels niet meer in moeilijkheden is. Maar soms is het bedrag van de lening daar niet hoog genoeg voor.
Wilt u misschien zo’n omzetting doen? Overleg dit dan met uw financieel adviseur, accountant of boekhouder.
Bij de beoordeling van uw aanvraag kijken wij naar het laatste jaarrapport van uw onderneming. De cijfers in dat jaarrapport mogen in principe maximaal 18 maanden oud zijn.
Was uw onderneming in die periode in moeilijkheden, maar op dit moment niet meer? Stuur dan naast het laatste jaarrapport ook een tussentijds financieel rapport en/of een proforma cijferopstelling mee met uw aanvraag.
De cijfers in de documenten moeten door een accountant opgesteld en/of gecontroleerd zijn. Ook moet de accountant de documenten ondertekenen. De cijfers mogen maximaal 3 maanden oud zijn.
Tussentijds financieel rapport
Een tussentijds financieel rapport is een soort jaarrapport over een deel van het boekjaar.
Proforma cijferopstelling
Een proforma cijferopstelling geeft een financieel overzicht van het effect van een financiële actie op de OIM-status. Deze cijferopstelling laat in ieder geval dit zien:
- de cijfers van het laatste jaarrapport
- de financiële gevolgen van de afgeronde actie die uw OIM-status oplost
- een totaaloverzicht waarin de cijfers en de actie zijn samengevoegd
Wij geven geen advies, maar wij kunnen wel voorbeelden laten zien van maatregelen waarmee andere bedrijven hun OIM-status hebben opgelost. Daarvoor kunt u contact met ons opnemen.
U kunt altijd advies vragen bij uw eigen financieel adviseur, bijvoorbeeld uw accountant. Deze adviseur kan u vertellen over de mogelijkheden om de OIM-status op te lossen. En over de gevolgen van een financiële transactie voor uw situatie.
- Ministerie van Economische Zaken
- Ministerie van Klimaat en Groene Groei
