"Een octrooi laat zien: deze uitvinding is al geclaimd"
De inhoud van deze pagina is gecontroleerd op 21 september 2026
Een nieuw product ontwikkelen is 1 ding. Zorgen dat een concurrent er niet eenvoudig mee aan de haal gaat, is een 2e. Zeker wanneer u internationaal wilt uitbreiden, is bescherming van intellectueel eigendom belangrijk. Met een octrooi (of patent) heeft u het eigendomsrecht op een technisch nieuw product of proces. Octrooigemachtigde Barbara Veldhuis vertelt hoe u deze bescherming aanpakt.
Barbara Veldhuis helpt grote en kleine bedrijven bij octrooiaanvragen en een bredere octrooistrategie. Met een achtergrond in de chemie helpt ze vooral bij de octrooiaanvraag van productsamenstellingen, het vervaardigingsproces en de toepassingen ervan. Bijvoorbeeld in de chemische sector, agrochemie of voedingsindustrie voor mens en dier.
Wacht niet tot product 'af' is
Wanneer moet je als ondernemer met een octrooi aan de slag? Barbara Veldhuis adviseert om octrooi aan te vragen zodra er bijvoorbeeld een prototype is ontwikkeld. Wachten tot je product helemaal af is, kan risicovol zijn. Barbara Veldhuis: "Want zodra je met mogelijke klanten, fabrikanten of andere samenwerkingspartners gaat praten, deel je misschien kennis die waardevol is voor anderen."
Dat betekent trouwens niet dat een product daarna niet meer mag veranderen. Als ondernemer kun je een eerste octrooiaanvraag indienen voor het basisconcept en latere aanpassingen opnieuw beschermen. Zo bouw je aan steeds meer bescherming.
Barbara Veldhuis: "Ik zeg weleens: 1 octrooi is geen octrooi. Sla je 1 paaltje met een octrooi, dan kan je concurrent daar nog steeds omheen bouwen. Maar als je een hekwerk bouwt van paaltjes, dan is de kans groter dat je partijen uit jouw marktaandeel houdt."
Weeg af wat je wereldwijd prijsgeeft
Niet iedere innovatie hoeft trouwens automatisch te worden geoctrooieerd. "Je moet als ondernemer altijd afwegen wat je prijsgeeft en welke bescherming je daarvoor terugkrijgt", zegt Barbara Veldhuis. "Een octrooi is bedoeld als een beloning voor het wereldkundig maken van jouw uitvinding. De rest van de wereld kan voortbouwen op jouw idee, en jij krijgt 20 jaar exclusiviteit."
Bij een product dat vrij eenvoudig te analyseren of na te maken is, kan een octrooi een logische keuze zijn. Bij een ingewikkeld product of proces dat nauwelijks te analyseren is, kan een bedrijfsgeheimenstrategie, met aanvullende bescherming via een geheimhoudingscontract met bijvoorbeeld de fabrikant, een goed alternatief zijn.
Of je octrooi aanvraagt, is dus keer op keer een strategische afweging. Waar wil je actief zijn? Wie zijn je concurrenten? Waar wordt je product geproduceerd en verkocht? En in welke landen is bescherming echt commercieel belangrijk?
Octrooicentrum Nederland ondersteunt
Yp Kroon, octrooiadviseur bij Octrooicentrum Nederland, adviseert om een octrooiaanvraag goed voor te bereiden. Hij en zijn collega's kunnen u daarbij helpen. "We duiken bijvoorbeeld samen in de octrooidatabanken om te ontdekken wat er al gepubliceerd is en waar een octrooi op jouw innovatie op zou kunnen rusten. Zo kun je beter afwegen of octrooiaanvraag een goede keuze is en ben je beter voorbereid op het gesprek met de octrooigemachtigde als je besluit een octrooi aan te vragen. We denken mee over slimme landenkeuzes en weten waar je op moet letten als je samenwerkingen aangaat. Zo helpen we stap voor stap bij internationale groei."
Wie vanuit Nederland internationaal wil groeien, hoeft niet direct in ieder doelland een aparte aanvraagprocedure te starten. Er zijn Europese en internationale routes die tijd geven om te bepalen waar bescherming uiteindelijk nodig is. Hoe u een octrooi aanvraagt en beheert leest u op de website van het Octrooicentrum.
Buitenlandse partijen kijken mee
Wel is het slim om vanaf het begin na te denken over eventuele internationale uitbreiding. "Alleen in Nederland bescherming regelen en daarna zonder verdere bescherming de buitenlandse markt opgaan, vergroot het risico dat anderen ermee aan de haal gaan", geeft Barbara Veldhuis aan. Bovendien is het Nederlandse octrooiregister wereldwijd voor iedereen te bekijken. Bedrijven kunnen dus meekijken met wat jij als ondernemer ontwikkelt.
"Of je nu naar Amerika, Duitsland, Frankrijk of China gaat: een octrooi is de ultieme bescherming. In elk land zitten partijen die willen profiteren van jouw uitvinding. In goedkopere productielanden, maar ook in Europa".
Na een octrooiaanvraag duurt het 18 maanden voordat de uitvinding wordt gepubliceerd. Dan is het octrooi vaak nog niet verleend.
"Tussen aanvraag en octrooiverlening zit meestal zo'n 1,5 tot 2 jaar, in sommige landen wel 5 jaar. Een versnellingsprocedure kan dus zinvol zijn voor wie geen risico wil lopen. Want in die periode kan een ander bedrijf het product dus nabootsen."
Schrikeffect door publicatie
Toch is die 'grijze periode' tussen publicatie en verlening niet alleen maar risicovol. Van een gepubliceerde octrooiaanvraag kan namelijk ook een schrikeffect uitgaan. Barbara Veldhuis: "Je waarschuwt concurrenten dat je een bepaalde technologie claimt en dat ze er maar beter vanaf kunnen blijven. Want zodra het octrooi is verleend, kun je gaan handhaven op inbreuk."
Het namaken van een uitvinding is daarbij een dure zaak. "Een bedrijf gaat niet dat ontwikkelingsproces in als er later kans is op een gerechtelijke procedure. Daarbij willen grotere bedrijven vaak geen reputatieschade oplopen vanwege inbreuk op octrooien van kleinere partijen."
Een octrooi beschermt dus, maar kan ook een manier zijn om geld op te halen bij investeerders. "Start-ups hebben altijd geld nodig van investeerders. Maar die willen er natuurlijk wel iets voor terug. Een octrooi is een goed middel om investeerders over de streep te trekken. Je garandeert: we zijn de enige met deze innovatie, en we blijven hier de enige in."
Laat uw octrooiaanvraag over aan een octrooigemachtigde
Goede bescherming hangt af van hoe de innovatie is vastgelegd. Het aanvragen van octrooi is een vak apart. Schakel dus het liefste een octrooigemachtigde in uit het officiële Nederlands octrooigemachtigdenregister. In de procedure zitten veel regels en deadlines. Daarbij is de octrooiconclusie doorslaggevend: daarin wordt vastgelegd in hoeverre de uitvinding beschermd is. Als die bescherming te losjes is verwoord, kunnen andere partijen er relatief makkelijk omheen met een alternatief.
- Ministerie van Buitenlandse Zaken
