Circulaire kansen in Nigeria: van afvalgas naar schone kookbrandstof
Laatst gecontroleerd op: 28 mei 2026
Mike MacKay is algemeen directeur en mede-oprichter van Despray Environmental. Hij gelooft dat innovatie een gevaarlijk afvalprobleem kan omzetten in een grondstof die levens verandert. Het ‘Food for Fuel’-project van zijn bedrijf in Nigeria heeft als doel het gas uit weggegooide spuitbussen te hergebruiken als schonere kookbrandstof voor lokale huishoudens.
Een verborgen milieugevaar
Spuitbussen vormen een groot milieuprobleem dat vaak over het hoofd wordt gezien. Bedrijven produceren wereldwijd ongeveer 16 miljard spuitbussen per jaar, waarvan er alleen al in Nigeria naar schatting 500 miljoen worden gekocht en gebruikt. De meeste spuitbussen belanden op stortplaatsen of worden in shredders versnipperd, wat gevaarlijke explosies of branden kan veroorzaken. Mike illustreert de omvang van het probleem door het te vergelijken met de Deepwater Horizon-olieramp.
“Het olielek duurde 8 maanden en ging de geschiedenis in als een van de grootste milieurampen ooit,” zegt hij. “De hoeveelheid spuitbusgassen die niet worden gerecycled is groter dan dat, en groeit nog steeds met ongeveer 3% per jaar."
Een schoner alternatief
Nadat hij al recyclingplatforms voor spuitbussen in Europa en Canada had verkocht, kreeg Mike in 2018 een nieuw idee toen hij las over de gezondheidscrisis die in Afrika wordt veroorzaakt door vervuilende kookbrandstoffen zoals hout en steenkool. Miljoenen mensen, met name vrouwen, lijden aan ademhalingsziekten doordat deze brandstoffen binnenshuis worden verbrand. Mike realiseerde zich dat teruggewonnen spuitbusgassen een veel schoner alternatief konden bieden.
In hoge-inkomenslanden blijft tot wel 30% van de gassen in spuitbussen achter wanneer ze worden weggegooid. Mike schat dat dit percentage op de Afrikaanse markt zo’n 8% bedraagt. Zelfs dan blijft er genoeg afvalgas en -vloeistof over om een waardevolle grondstof te produceren. “Als alle spuitbussen zouden worden ingezameld en gerecycled, zou maar liefst 10% van de kookbrandstof vervangen kunnen worden door wat ik de voedselbrandstof van spuitbussen noem,” zegt Mike.
Vooruitgang door samenwerking
Het project in Nigeria is afhankelijk van sterke lokale en internationale partnerschappen. Eind 2025 ging Despray een samenwerking aan met FREEE Recycle, een in Nigeria gevestigd bedrijf dat de recyclingmachines gaat bedienen. Despray wil ook gaan samenwerken met Rural Women in Energy Security (RUWES), een organisatie die de positie van vrouwen in de recyclingbranche versterkt.
“RUWES was enorm enthousiast over het voedselbrandstofproject. Met hun deelname kunnen 2 miljoen vrouwen spuitbussen verzamelen die anders op een stortplaats zouden zijn beland,” zegt Mike.
Deze samenwerking draagt bij aan een circulair systeem. De vrouwen voorzien in hun levensonderhoud door spuitbussen te verzamelen en voorkomen vervuiling van het land. Ook dienen de spuitbussen als bron van schone brandstof in hun eigen huishouden.
Technische doorbraak en veiligheid
De recyclinginstallatie van Despray is zo groot als een container en kan tot 10 miljoen spuitbussen per jaar verwerken. Het bedrijf stelt dat met deze technologie 100% van het metaal, de vloeistoffen en de gassen wordt teruggewonnen.
Een belangrijke doorbraak was de door Despray ontwikkelde en gepatenteerde gaszuiveringstechnologie. Dit systeem zuivert teruggewonnen gassen, zodat ze voldoen aan de veiligheidsnormen voor huishoudelijk gebruik. Vóór die innovatie was het erg moeilijk om afvalgassen uit spuitbussen te recyclen.
Bij het werken met explosieve gassen staat veiligheid voorop. Vanuit het hoofdkantoor in Almelo volgt het Despray-team alle machines die in gebruik zijn met behulp van geavanceerde computersystemen. Ze kunnen druk- en temperatuurwaarden direct controleren en lokale gebruikers zo op afstand helpen.
Het bedrijfsmodel laten werken
Hoewel de technologie er klaar voor is, blijft het uitdagend om het project in lage- en middeninkomenslanden financieel rendabel te maken. Mike legt uit dat de verkoop van de gerecyclede metalen alleen niet winstgevend genoeg is. Om dit op te lossen, pleit hij voor uitgebreide producentenverantwoordelijkheid ('Extended Producer Responsibility' of EPR).
EPR stelt fabrikanten van producten zoals aluminium blikjes verantwoordelijk voor de gehele levenscyclus van verpakkingen. Dit kan een kleine milieubelasting op elk geïmporteerd blikje betekenen. De opbrengsten worden vervolgens gebruikt om het recyclingproces te financieren.
EPR-systemen worden al op grote schaal toegepast in de Europese Unie, het Verenigd Koninkrijk, Canada, India en andere landen om de kosten van afvalinzameling en recycling te helpen dekken. Mike werkt samen met het Nigeriaanse ministerie van Milieu om te laten zien hoe EPR ook in Nigeria kan bijdragen aan een schonere toekomst.
De rol van RVO en Nederlandse steun
De steun van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) en het Nederlandse consulaat in Lagos was van groot belang voor het project. Mike stelt dat overheidssteun geloofwaardigheid biedt in gesprekken met hooggeplaatste functionarissen, zoals de Nigeriaanse minister van Milieu.
4 tips van Mike voor circulaire ondernemers
Voor Nederlandse bedrijven die hun circulaire oplossing in opkomende markten willen introduceren, heeft Mike het volgende advies:
- Neem contact op met Holland Circular Hotspot: Dit is een Nederlandse organisatie die bedrijven helpt met internationaal zakendoen. Mike beveelt de organisatie van harte aan als een belangrijke partner die partijen met elkaar verbindt en inzicht geeft in circulaire economieën wereldwijd.
- Zoek overheidssteun: Door samen te werken met RVO krijgt het project de geloofwaardigheid die nodig is om besluitvormers te bereiken.
- Bewijs dat het werkt: Focus eerst op een 'proof of concept' of kleinschalig prototype. Aantonen dat de technologie werkt in de praktijk maakt het makkelijker om financiering te krijgen.
- Pleit voor eerlijke regels: Wees niet bang om te pleiten voor beleid als EPR. Regelgeving zorgt ervoor dat degenen die afval produceren ook meebetalen aan het opruimen ervan.
Blik op de toekomst
Mike hoopt het pilotproject dit jaar in zijn geheel te lanceren. Maar hij kijkt ook verder vooruit. Als het Nigeriaanse model succesvol blijkt, is hij van plan het uit te breiden naar andere landen met vergelijkbare uitdagingen, zoals India of andere Afrikaanse markten.
Geïnteresseerd in circulair ondernemen?
Het programma Climate, Water and Food facility (CWF) helpt partnerlanden hun groene transities te versnellen. Het ondersteunt Nederlandse ambassades en consulaten in hun dialogen met overheden.
Vertegenwoordigt u een Nederlandse diplomatieke missie in een CWF-partnerland? Lees meer over ondersteuning van CWF (Engelstalig).
- Ministerie van Buitenlandse Zaken
