Slimme robots en ultrasone vibraties: de toekomst van vliegtuigproductie
Laatst gecontroleerd op: 11 mei 2026
Stel je voor: vliegtuigen die minder brandstof verbruiken en toch sterker zijn dan ooit. Dat is precies waar SAM XL, het TU Delft R&D lab voor de complexe maakindustrie, aan werkt. Met behulp van geavanceerde robotica ontwikkelen ze samen met Nederlandse bedrijven binnen het project HyWeld een baanbrekende techniek om composietmaterialen aan elkaar te lassen. Dit maakt vliegtuigen niet alleen lichter, maar ook duurzamer.
Een nieuwe manier van verbinden
Aydin van den Bergh leidt het Business Development Team van SAM XL. Hij legt uit waarom hun werk zo belangrijk is. "Vliegtuigen worden nu al gemaakt van composietmateriaal. Dat is koolstofvezel met een hars eromheen. Dit is lichter dan metaal. Maar die onderdelen worden nog steeds verbonden door gaten te boren en bouten erin te zetten. Dit maakt het materiaal zwakker. Het lichtgewicht voordeel wordt dan voor een groot gedeelte tenietgedaan."
SAM XL ontwikkelde hier een oplossing voor: het lassen van composietonderdelen met ultrasone vibraties. Hierbij trilt een hoorn, een soort hamertje, 20.000 keer per seconde. Door die trillingen ontstaat warmte precies op de plek waar de materialen elkaar raken, zodat ze smelten en aan elkaar hechten. Door de technologie te combineren met slimme robots, willen ze het proces verder automatiseren en de drempel voor toepassing verlagen.
Van idee naar vliegtuig
De techniek klinkt misschien simpel, maar de weg naar toepassing is lang. "De luchtvaartindustrie is heel conservatief", vertelt Van den Bergh. "Ze zijn terughoudend om iets nieuws te proberen. Een gemiddelde ontwikkelcyclus kan ruim 10 jaar duren."
Daarom doet SAM XL voor project HyWeld samen met Nederlandse bedrijven onderzoek en ontwikkeling in een consortium. Het bedrijf Toray ontwikkelt de materialen; Cato Composites maakt er onderdelen van. Vervolgens lassen SAM XL en hun industriële partner KVE Composites die onderdelen in allerlei experimenten aan elkaar. Van den Bergh: "Het is een mini-waardeketen. We laten zien dat we dit allemaal in Nederland kunnen."
Airbus kijkt mee
Ook internationale partners zijn betrokken. Airbus uit Duitsland en Frankrijk zitten in de adviescommissie. Ze hebben een actieve rol: ze geven specificaties en steken er tijd in. Het consortium ziet dat die rol elk jaar groter wordt. Het doel is namelijk ambitieus. SAM XL werkt ernaar toe dat de nieuwe techniek tussen 2035 en 2040 in de vliegtuigbouw wordt toegepast. Naast efficiëntere productie, worden vliegtuigen een stuk lichter; dus in 2 opzichten duurzamer. Zo houdt Nederland wereldwijd een sterke positie in de maakindustrie.
RVO helpt drempels wegwerken
SAM XL ziet bij andere ondernemers de behoefte om productieprocescen verder te automatiseren. Maar omdat de techniek nog verder onderzocht moet worden, vinden ondernemers het vaak te risicovol om er zelf direct in te investeren. De RVO-subsidie vanuit de TSH Vliegtuigmaakindustrie-regeling maakt het mogelijk om deze risico's te verlagen, zoals in het Hyweldproject.
Niet alles verliep vlekkeloos; een kleine ondernemer kon niet het minimale subsidiebedrag aanvragen. "Dat was een verrassing voor ons als penvoerder", zegt Van den Bergh. "Maar RVO heeft heel goed geholpen. Ze stippelden een helder traject uit van ‘doe het nu zo, dan zo, dan zo’. Toen konden we toch beginnen."
Ook ontving SAM XL voor hun project Aerofusion via RVO subsidie van de tijdelijk regeling Luchtvaart in Transitie (LiT). Deze regeling bestaat uit 5 modules. 3 hiervan zijn aan te vragen tot december 2026.
Tips voor andere ondernemers
Van den Bergh heeft een duidelijke boodschap voor andere ondernemers. "Betrek RVO er in een vroeg stadium bij. Je krijgt snel antwoord op je vragen en wordt goed ondersteund. RVO heeft een hart voor de Nederlandse economie.”
Innoveert u ook in de luchtvaart?
Werkt u aan een project dat technologie, innovatie en/of kennis in de luchtvaart ontwikkelt? U komt dan mogelijk in aanmerking voor de Tijdelijke subsidieregeling Luchtvaart in Transitie (LiT).
