Experimenten Elektriciteitswet 2015-2018

De regeling Experimenten Elektriciteitswet was van 2015 tot en met 2018 elk jaar open. Op advies van de Raad van State besloot de minister om de regeling na 2018 te stoppen.

Op dit moment zijn er 15 ontheffinghouders. Zij kregen ontheffing in één van de 4 openstellingsjaren: 2015, 2016, 2017 of 2018.

• Overzicht ontheffingsbesluiten

Wat is de experimentenregeling?

De Elektriciteitswet 1998 ontstond in een situatie waarin de energietransitie nog geen grote rol speelde. We dachten nog niet aan de belangrijke rol die lokale energie-initiatieven nu spelen.

Lokale energie-initiatieven (samenwerkingen van dorps- of wijkgenoten op energiegebied) konden door de experimentenregeling aan de slag met vernieuwende ideeën. De regeling gaf een aantal lokale initiatieven het recht om elektriciteit met hun leden te delen. En in sommige gevallen ook zelf een elektriciteitsnetwerk aan te leggen en te beheren (een projectnet). Dit was voor anderen niet mogelijk door de Elektriciteitswet.

Wat gebeurde er tijdens de openstelling?

De experimentenregeling ging 4 keer open tussen 2015 en 2018. Hierbij keken we naar:

• Gebruik van duurzame energie (of warmtekrachtkoppeling) in lokale energie-initiatieven.
• Slim gebruik van de energie-infrastructuur.
• Samenwerking met eindgebruikers bij de energievoorziening.

De lokale energie-initiatieven hebben 10 jaar de tijd gekregen om hun ideeën in de praktijk te brengen. Tijdens die 10 jaar deelt het ministerie van Economische Zaken en Klimaat deze ervaringen met andere partijen om de overgang naar duurzame energie te versnellen.

Waar staat de Experimentenregeling nu?

De regeling is gesloten voor nieuwe aanvragen. Op advies van de Raad van State besloot de minister de regeling na 2018 niet opnieuw open te stellen. Dat had onder meer te maken met de ontwikkeling van de nieuwe Energiewet. Deze wet is de opvolger van de Elektriciteits- en Gaswet en zou meer mogelijkheden bieden aan energiegemeenschappen en lokale energie-initiatieven. De voorbereidingen voor de nieuwe wet startten in 2020. De Energiewet is op 1 januari 2026 ingegaan.

Laatste ontheffing loopt af in 2043

We zijn nu bezig met een goede afronding van de lopende experimenten. De ontheffingen zijn in verschillende jaren verleend. En lopen daardoor ook op verschillende momenten af. De laatste ontheffing loopt af in 2043. De ervaringen uit de experimenten leveren waardevolle lessen op voor de verdere ontwikkeling van wet- en regelgeving. Sommige mogelijkheden die de Experimentenregeling bood, staan namelijk (nog) niet in de Energiewet.

Welke lessen zijn er te trekken uit de Experimentenregeling?

Wij evalueerden de regeling 2 keer: in 2021 en 2024.

De evaluatie uit 2024 laat zien welke aandachtspunten belangrijk zijn voor de verdere ontwikkeling van energiegemeenschappen binnen de Energiewet. In het evaluatierapport staan aanbevelingen over onder andere geldzaken, de samenwerking met netbeheerders, de betrokkenheid van leden en de toekomst van projectnetten na afloop van de ontheffing.

Uit de evaluatie blijkt:

• Een eigen projectnet beheren is ingewikkeld. Er is meer financiering nodig.
• Hoe succesvol een eigen projectnet is, hangt sterk af van hoe de Vereniging van Eigenaren of de energiecoöperatie georganiseerd is. Het maakt uit hoe betrokken de leden en bestuursleden zijn en hoeveel kennis zij hebben. En hoeveel tijd zij kunnen besteden aan het project.

Een aantal succesvolle projectnetten willen ook na afloop van de ontheffingsperiode blijven bestaan. Daarvoor zijn nog aanpassingen aan de Energiewet nodig.

In 2021 evalueerde Lysias Advies de regeling. Dat evaluatierapport concludeerde dat er te weinig experimenten zijn gedaan om een definitief oordeel te geven over de regeling. In het rapport stonden wel eerste inzichten en aanbevelingen voor de verdere ontwikkeling van de regeling.

• Bekijk het rapport

Wijzigt of stopt uw energie-experiment?

Voert u een energie-experiment uit? En zijn er wijzigingen in het experiment of wilt u het experiment stoppen? Of wilt u de ontheffing overdragen op een andere juridische rechtspersoon? Geef dit dan door via dde@rvo.nl.

Heeft u vragen over de regeling?

Wij verzamelden vragen over de experimentenregeling. U vindt ze per onderwerp in onderstaande documenten:

Waar vindt u deze regeling in de wet?

• Openstellingsregeling 2018 Experimenten decentrale duurzame elektriciteitsopwekking
• Besluit Decentrale Duurzame Elektriciteitsopwekking
• Kamerbrief 22-09-2014 Besluit Experimenten Decentrale Duurzame Elektriciteitsopwekking
• Kamerbrief 30-06-2014 over het besluit experimenten decentrale duurzame elektriciteitsopwekking
• Toelichting bij de Kamerbrief van 30-06-2014

Meer weten?

• Blogs, artikelen en films