Gedoogplicht van rechtswege in de ontwerpfase van energieprojecten

Laatst gecontroleerd op:

7 januari 2026

Om de uitbreiding van energie-infrastructuur te versnellen, is per 1 januari 2026 een nieuwe maatregel in werking getreden: de gedoogplicht van rechtswege voor ontwerpwerkzaamheden bij energieprojecten van algemeen belang. Deze maatregel is onderdeel van het landelijke versnellingspakket voor energie-infrastructuur en is vastgelegd in de Omgevingswet.

Waarom deze maatregel?

Voor de start van een energieproject moeten netbeheerders locatieonderzoek doen, zoals grondmetingen en bodemonderzoek. Dit onderzoek is vaak kleinschalig en kortdurend. In de meeste gevallen komen initiatiefnemers en grondeigenaren tot een akkoord over het uitvoeren van deze onderzoeken. Als een grondeigenaar hiervoor geen toestemming geeft, kan dat tot forse vertraging leiden door de benodigde juridische procedures.

Wat is de gedoogplicht van rechtswege?

De nieuwe gedoogplicht van rechtswege maakt het mogelijk om voorbereidende werkzaamheden sneller uit te voeren, zonder expliciete toestemming van de grondeigenaar of een aparte gedoogbeschikking van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. Hierdoor kunnen projecten eerder van start en wordt vertraging voorkomen.

Door deze maatregel kunnen netbeheerders eerder beginnen met de bouw van nieuwe energie-infrastructuur. Als grondeigenaren geen toestemming geven, bespaart een gedoogplicht van rechtswege, afhankelijk van de situatie, een aantal maanden tot maximaal 1,5 jaar aan proceduretijd.

Welke werkzaamheden vallen onder de gedoogplicht van rechtswege?

Meetwerkzaamheden;
Graafwerkzaamheden in het kader van onderzoek (niet voor de bouw zelf);
Het aanbrengen van tekens in, boven of op een onroerende zaak;
Het verrichten van onderzoek met gebruikmaking van de daarvoor benodigde hulpmiddelen, bijvoorbeeld ecologisch of archeologisch veldonderzoek, handboringen, mechanische sonderingen en boringen, of het plaatsen van peilbuizen.

Voor welke projecten geldt dit?

De gedoogplicht van rechtswege geldt voor energie- en mijnbouwprojecten die zijn aangewezen in de Omgevingswet, zoals elektriciteitsverbindingen, het landelijk waterstofnetwerk, werken voor de levering van warmte, windparken en mijnbouwwerken.

Informatieplicht

De initiatiefnemer moet de rechthebbende minimaal 4 dagen vooraf schriftelijk informeren over de voorgenomen werkzaamheden. De gedoogplicht gaat pas in na deze termijn.