Hoe helpt u als provincie of gemeente netcongestie verminderen?
We gebruiken steeds meer elektriciteit doordat we overstappen op duurzame energie (energietransitie). Ook wekken we steeds meer elektriciteit lokaal op. Dit zorgt voor een overbelast elektriciteitsnet: netcongestie. Netcongestie vertraagt de groei van duurzame energie, aardgasvrije woningen, elektrisch vervoer en nieuwbouwprojecten. Bekijk hoe u in uw provincie of gemeente netcongestie aanpakt.
Voice Over: Als ambtenaar binnen de gemeente of provincie kunnen uw projecten te maken krijgen met netcongestie.
Shot: Het titel shot komt in beeld met daarop geschreven ‘wat kunt u als gemeente of provincie tegen netcongestie doen?’. Daarna schuift de titel weg en komen er 2 mensen in beeld. Een man en een vrouw.
Voice Over: Ondernemers in uw regio kunnen niet groeien of vestigen, verduurzamingsplannen staan onder druk en bouwprojecten komen stil te liggen.
Shot: Het beeld knipt naar een kaart waar bedrijfsgebouwen op poppen met een rood kruis ervoor, er poppen daarna electra masten op maar zonder een rood kruis ervoor, daarna windmolens met zonnepanelen met een rood kruis ervoor en op het laatst gewone huizen met een rood kruis ervoor.
Voice Over: Wat kunt u als gemeente of provincie nu doen?
Shot: Het beeld zoomt in en je ziet nu de man en de vrouw van het eerste shot die vragend staan. De vrouw haalt haal schouders omhoog en de man staan vragend met zijn armen in de lucht.
Voice Over: Begin met afstemmen: breng plannen van de overheid, netbeheerders en ondernemers bij elkaar.
Shot: Het vorige shot zoomt in en ze ziet nu 4 mensen aan een vergadertafel. Uiteindelijk poppen er 3 bolletjes op met papier iconen er in.
Voice Over: Organiseer een vaststaand terugkerend overleg en deel data met elkaar.
Shot: Het vorige shot zoomt in en je ziet nu weer een kaart maar op die kaart poppen er allemaal soorten grafieken op. Een cirkeldiagram, een lijndiagram etc. De diagrammen die komen naar elkaar en veranderen van kleur naar lichtblauw.
Voice Over: Stuur ruimtelijk. Reserveer locaties voor energie-infrastructuur:
Shot: Vanuit de diagrammen popt er een landje op de kaart en poppen er 3 bollen op in het landje met bliksemschicht iconen er in. Uit de bollen lopen er stippellijntjes en aan het uiteinde poppen er weer 3 bollen op maar deze zijn blauw en hebben een witte vink er in. De bollen en de lijnen die gaan weg.
Voice Over: ruimte voor stations, kabeltracés, opslag en lokale opwek via zon en wind.
Shot: In het land poppen er nu ook 5 bollen op met iconen er in. Een elektriciteitskast icoon, een icoon van een elektriciteitskabel waar je de binnenkant van ziet. Een icoon met een batterij er in, een icoon met een zonnepaneel en een icoon met een windmolen.
Voice Over: Maak onderscheid per schaal: grote projecten zoals hoogspanningsinfrastructuur volgen een andere route dan middelgrote of kleine projecten.
Shot: Het shot gaat over naar een beeld van een elektriciteitsmast met een koe ernaast die op het gras staat. Er popt een bol op met een locatiepijl en een lijn. De camera gaat naar rechts en je ziet een elektriciteitshuisje en daar popt ook dezelfde bol op met de locatiepijl en de lijn.
Voice Over: Faseer en prioriteer gebiedsontwikkeling. Koppel uw planning aan beschikbare en verwachte netcapaciteit, zodat projecten tijdig kunnen starten.
Shot: Er poppen aan de linker kant onder elkaar 4 bollen op met fase 1,2,3 en 4 er in geschreven. Uit die bollen schiet een lijn uit waar elecriciteits bollen uit rollen. In de eerste lijn bij fase 1 veel bollen achter elkaar en dat bouwt af bij fase 4 dat er weinig bollen uitschieten in de lijnen.
Voice Over: Stimuleer flexibiliteit. Help bedrijven samenwerken aan flexibiliteit door batterijen, directe lijnen, cable pooling of een energiehub en maak goede afspraken.
Shot: Dit shot komt van boven uit en je ziet een bol in het midden met 2 handen die elkaar schudden. De camera gaat eerst naar links boven waar een bol op popt met de icoon van een batterij, daarna gaat de camera naar rechts en popt er een bol op met aan de rechterkant gebouwen en onder een lijn die naar een windmolen leidt met een zonnepaneel als icoon. Daarna gaat de camera naar onderen en popt er een bol op met een lijn dat in het midden naar beneden gaat en aan de uiteinden van deze lijnen staan aan de linkerkant een windmolen, de rechterkant een zonnepaneel en in het midden een elektrische mast als icoon. De camera gaat naar links en er popt een bol op met meerdere lijnen door elkaar heen met 2 bolletjes er in waar witte bliksemschichten instaan.
Voice Over: Bezoek het Loket Netcongestie voor handreikingen, subsidies en praktijkvoorbeelden. Verwijs hiernaar binnen uw organisatie en richting ondernemers.
Shot: Het shot gaat over naar een tafel met een laptop. Op het laptop scherm poppen 3 balken op met daarin geschreven ‘handreikingen’, ‘subsidies’ en ‘praktijkvoorbeelden’.
Voice Over: Voorbeeld: de gemeente plant een bedrijventerrein. Hiervoor reserveert zij ruimte voor nieuwe infrastructuur, zoals een middenspanningsstation. Ze koppelt de planning aan beschikbare en verwachte netcapaciteit. Ook stimuleert en verbindt ze verschillende partijen om met oplossingen aan de slag te gaan.
Shot: Het shot gaat over naar de kaart weer, maar dit keer staan er ook handen om heen. Op de kaart staat hetzelfde land en daar popt een stippellijn cirkel met een gebouw aan de linkerkant van het land. Aan de rechterkant popt een elektriciteitshuis icoon op. Verder op de kaart poppen er elektriciteitsmasten op en elektriciteitskasten ook. Het land popt weg en het handje rechts onder gaat weg.
Voice Over: Projecten kunnen door binnen de grenzen van het elektriciteitsnet.
Shot: Het handje komt weer terug in beeld op de kaart en hij houdt een pen vast. Op de kaart popt een blauwe cirkel op en het handje tekent een witte vink. Het handje gaat weer weg en het shot zoomt in en gaat naar het volgende shot.
Voice Over: Besef goed: als provincie of gemeente bent u een onmisbare schakel.
Shot: Je ziet een zakenman en een zakenvrouw tegenover elkaar staan en handen schudden. Het shot schuift naar links en de volgende komt in beeld.
Voice Over: Met regie, fasering en samenwerking maakt u sneller ruimte voor de regio.
Shot: Een hand houd een tablet vast waar een soort checklist op staat. De woorden ‘regie’, ‘fasering’ en ‘samenwerking’ poppen op en naast hun poppen er vinken in vakjes op. Het shot gaat naar links en de eind titel komt.
Voice Over: Wilt u praktisch aan de slag? Gebruik de handreikingen en voorbeelden via het Loket Netcongestie.
Shot: Het eind vlak met ‘Meer weten? Loket Netcongestie.’ komt in beeld en aan de rechterkant staan de man en de vrouw van het begin van de animatie weer.
Hoe helpt u netcongestie verminderen?
U kunt als gemeente of provincie helpen netcongestie in uw regio te verminderen door:
- inzicht te geven in lokale en regionale plannen voor energieopwek, -opslag en -infrastructuur;
- samen te werken met lokale en regionale partijen die energieprojecten ontwikkelen of beheren;
- oplossingen voor netcongestie van anderen te steunen.
Bekijk op de kenniscommunity hoe u oplossingen van anderen steunt
U helpt ook door:
- projecten voor energie-infrastructuur te versnellen;
- energieprojecten goed in te passen op het bestaande elektriciteitsnet.
Bekijk op de kenniscommunity hoe u energieprojecten inpast en versnelt
Uw rol als gemeente
U bepaalt hoe de ruimte in uw gemeente wordt gebruikt. Zo brengt u vraag en aanbod van elektriciteit bij elkaar en reserveert u ruimte voor energie-infrastructuur. U zorgt ervoor dat energieprojecten goed passen bij woningen, bedrijven, natuur en verkeer. Zo wordt energie onderdeel van een leefbare en toekomstbestendige gemeente.
U kunt:
- ruimte zo plannen dat vraag en aanbod van elektriciteit samenkomen;
- ruimte reserveren voor energie-infrastructuur;
- vergunningen geven voor energieopwek, -opslag en -infrastructuur;
- ondernemers ondersteunen bij hun plannen. Zo helpt u hen sneller aan oplossingen.
Download onze handreiking
In deze handreiking leest u over de mogelijkheden van gemeenten om netcongestie aan te pakken, zoals:
- inzicht geven in de netsituatie en lokale plannen;
- ruimtelijk sturen op netverzwaring en netinpassing;
- technische oplossingen stimuleren en faciliteren.
Met praktijkvoorbeelden laat de handreiking u zien hoe andere gemeenten dit hebben aangepakt.
Uw rol als provincie
U stemt plannen voor energie-infrastructuur af met partijen in uw regio. Dit heet integraal programmeren: plannen op elkaar afstemmen zodat investeringen en werkzaamheden goed aansluiten. Zo voorkomt u vertraging en dubbele kosten. U zorgt dat energieprojecten passen bij de ruimte, landschap en andere opgaven in uw provincie. Denk aan woningbouw, natuur, landbouw en bereikbaarheid. Zo wordt energie een onderdeel van een groter, samenhangend plan voor de regio.
U heeft een regierol bij:
- het plannen van energie-infrastructuur;
- het ruimtelijke inpassen van de energie-infrastructuur;
- het combineren van energie-infrastructuur met andere ruimtelijke opgaven, zoals woningbouw en natuur.
Samen sturen op de energievoorziening
Gemeenten en provincies mogen geen regels maken over het opwekken, vervoeren of leveren van elektriciteit. Via de Omgevingswet stuurt u wel op de energievoorziening in uw gebied. U legt bijvoorbeeld in een omgevingsvisie vast waar ruimte is voor transformatorhuisjes, windmolens of grote batterijen. Ook kunt u afspraken maken over het combineren van energie-infrastructuur met woningbouw of natuur. Zo maakt u keuzes die passen bij de leefomgeving en toekomstige energiebehoefte.
Bevoegd gezag: wie beslist over energieprojecten?
Bij elk energieproject is een overheid verantwoordelijk voor de plannen en besluiten: het bevoegd gezag. Dat kan het Rijk, de provincie of de gemeente zijn. Dat hangt af van meerdere dingen, zoals de grootte van het project en de gevolgen voor de omgeving. Het bevoegd gezag is verantwoordelijk voor het ruimtelijk inpassings- of plan proces. In dit proces wordt besloten waar en hoe een project in de leefomgeving past. Er wordt gecontroleerd of het past bij de regels voor die plek en wat de gevolgen zijn. Ook maakt het bevoegd gezag afspraken met de netbeheerder.
Meer over het bevoegd gezag en over uw taken leest u op Hoogspanningsinfrastructuur: uw rol als gemeente of provincie.
Een nieuw maatregelenpakket gaat daarnaast ook helpen om het elektriciteitsnet sneller uit te breiden.
Gebruik de kennis van landelijke programma's
Landelijke programma’s versnellen grote energieprojecten. Zij onderzoeken bijvoorbeeld aanpassing van wetgeving of geven belangrijke projecten voorrang bij netbeheerders. Met deze kennis bereidt u energieprojecten beter voor:
- Het Landelijke Actieprogramma Netcongestie (LAN) onderzoekt mogelijkheden om het elektriciteitsnet sneller uit te breiden en beter te benutten. Het programma richt zich op de voorbereiding en uitvoering van het beleid om dit mogelijk te maken. Wij zijn een van de partners binnen dit programma.
- Het Meerjarenprogramma Infrastructuur Energie en Klimaat (MIEK) geeft energie-infrastructuurprojecten voorrang die belangrijk zijn voor de energietransitie. Deze projecten krijgen voorrang in de planning van netbeheerders. Ook kunnen netbeheerders procedures inkorten en daardoor vertraging voorkomen.
- Het Programma Energie Hoofdstructuur (PEH) laat zien welke nieuwe nationale energie-infrastructuur nodig is richting 2050. Het programma geeft ook aan waar deze infrastructuur slim geplaatst wordt. Hierdoor ontstaan eerder afspraken over ruimte met gemeente, provincies en netbeheerders. Ook geeft het PEH nationale kaders om zorgvuldig om te gaan met de ruimte. Deze kaders houden rekening met de natuur, het cultureel erfgoed en de leefbaarheid.
Krijg hulp van experts en netwerken
Naast landelijke programma’s zijn er ook verschillende expertpools die u kunnen helpen met uw vragen en projecten.
Ruimtelijke inpassing en energie-infrastructuur
- Onze Expertpool Energie-Infrastructuur helpt u om energie-infrastructuur sneller aan te leggen. Hiermee zorgt u ervoor dat ruimte voor energie-infrastructuur van nationaal belang in uw gemeentelijke of provinciale plannen staat.
- Ons Expertteam Integraal Programmeren helpt regio’s, gemeenten en netbeheerders beter samen te werken bij het plannen van energieprojecten. Dit zorgt voor een betere afstemming en snellere uitvoering.
- Ons Expertisecentrum GebiedsGewijs helpt regio’s en gemeenten om de energietransitie te combineren met andere opgaven in een gebied. Denk aan woningbouw, vervoer of natuur. Ze bieden kennis, voorbeelden en advies om plannen goed op elkaar af te stemmen en samen met partners in de regio uit te voeren.
Regionale strategieën en samenwerking
- Expertpool van Nationaal Programma Regionale Energie Strategie (NP RES) ondersteunt RES-regio’s met gerichte expertise op thema’s zoals netcongestie, warmte en governance, om hun regionale energiestrategieën te versterken. De inzet is bedoeld om het regionale RES-proces te versterken.
- Onze regio-liaisons zijn de vaste contactpersonen voor RES-regio’s en helpen overheden bij vragen over de energietransitie. Ze brengen gemeenten, provincies en waterschappen in contact met deskundigen binnen RVO en hun netwerk.
Landelijke hulp voor energieprojecten met impact op het elektriciteitsnet
- Helpdesk Nationaal Programma Lokale Warmtetransitie helpt gemeenteprofessionals met vragen over het verduurzamen en aardgasvrij maken van wijken. Ook andere decentrale overheden en partners kunnen bij de helpdesk terecht. Denk aan provincies, omgevingsdiensten, regio’s, waterschappen, woningcorporaties en netbeheerders.
- Helpdesk Wind op Land helpt gemeenten en andere overheden door informatie te delen over windenergie op land. Daarnaast organiseert de helpdesk kennissessies en kunt er vragen stellen rond dit thema.
- Helpdesk Zonopwek biedt ondersteuning aan RES-regio’s, provincies, waterschappen en gemeenten om zonprojecten te realiseren binnen de Voorkeursvolgorde zon. Zij delen kennis, vormen een lerend netwerk en agenderen knelpunten.
- De Vliegende Brigade van de Nationale Agenda Laadinfrastructuur (NAL) helpt gemeenten en regio’s bij het opzetten en uitvoeren van plannen voor laadpalen voor elektrische auto’s. Deze experts geven advies, delen kennis en helpen om samenwerking met netbeheerders en andere partijen goed te organiseren. Binnen de NAL is ook het CoördinatieTeam Netcongestie (CTN) actief. Dit team houdt de situatie rond netcongestie bij. Ze verzamelen kennis, delen voorbeelden en stemmen af met alle betrokken partijen.
- Ministerie van Economische Zaken en Klimaat
Uitgelicht
