e-SAF en bio-SAF toegelicht

Technieken voor productie van SAF

Er zijn verschillende technieken voor de productie van synthetische SAF (e-SAF) en biologische SAF (bio-SAF), waaronder HEFA. 

e-SAF

e-SAF is een synthetische brandstof. e-SAF ontstaat door waterstof (gemaakt via elektrolyse met groene elektriciteit) te combineren met CO_₂ uit bijvoorbeeld industriële processen of in de toekomst door het direct uit de lucht te halen. Voor e-SAF is er ruime beschikbaarheid van grondstoffen, zolang er voldoende hernieuwbare elektriciteit, CO₂ en water beschikbaar is. 

Daarnaast heeft e-SAF een lage klimaatimpact als er volledig gebruik wordt gemaakt van duurzame energiebronnen. e-SAF sluit goed aan bij de lange termijn klimaatdoelen van Nederland en de EU. De technologie zit nog in een vroeg stadium. Schaalvergroting voor commercieel gebruik moet nog grotendeels plaatsvinden. 

bio-SAF

bio-SAF is SAF geproduceerd van biologische grondstoffen. Er zijn verschillende productietechnieken. Een voorbeeld is Alcohol-to-Jet: daarbij wordt alcohol (ethanol of butanol) omgezet in koolwaterstoffen. De stoffen worden daarna aan elkaar gekoppeld tot een brandstof die geschikt is voor gebruik in een vliegtuig.

Alcohol-to-Jet maakt bijvoorbeeld gebruik van reststromen van biomassa om de alcohol te produceren. Zoals landbouwafval, houtresten en industrieel organisch afval. Het voordeel is dat bio-SAF op termijn veel grote volumes kan produceren. Er zijn ook uitdagingen.  

Verschillende productieroutes voor bio-SAF zijn technisch bewezen, maar nog bijna niet opgeschaald naar commerciële schaal. HEFA is een uitzondering. De investeringen kosten veel geld, met lange terugverdientijden en risico’s. Zonder verdere stimulans of financieringsinstrumenten zijn grootschalige productiefaciliteiten moeilijk haalbaar. 

Bio-SAF is geavanceerde bio-SAF wanneer het geproduceerd wordt uit grondstoffen die vermeld staan op de lijst in RED bijlage IX, deel A.

HEFA    

HEFA staat voor Hydrotreated Esters and Fatty Acids. Bij deze techniek haalt men zuurstof uit biologische vetten en oliën, zoals gebruikt frituurvet en bepaalde plantaardige oliën. Daarna worden de koolwaterstoffen verder behandeld om kerosine te verkrijgen.  

HEFA is op dit moment de meest commercieel ontwikkelde SAF-technologie. Het wordt op grote schaal gebruikt. De brandstof is op dit moment de goedkoopste productieroute voor SAF. Het nadeel is de beperkte beschikbaarheid van grondstoffen wereldwijd, zoals gebruikt frituurvet.

Economische positie

Nederland is nu een van de grootste kerosineproducenten in Europa. Als land willen we de voorsprong als leverancier voor brandstoffen in de luchtvaart vasthouden. Ook willen we niet afhankelijk worden van het buitenland. Daarom is het belangrijk de overstap naar duurzame luchtvaartbrandstoffen te versnellen.

De internationale vraag naar fossiele kerosine neemt de komende decennia af. Tegelijkertijd schrijft de Europese regelgeving (ReFuelEU Aviation) juist een snel groeiend aandeel duurzame brandstoffen voor. De sterke positie die Nederland nu heeft in de raffinagesector staat daardoor onder druk.

In de luchtvaartsector zijn elektrificatie en waterstof nog niet op grote schaal toepasbaar. Dat betekent dat de energietransitie bijna helemaal afhankelijk is van de beschikbaarheid van SAF. De verschuiving van de Nederlandse raffinagesector van fossiel naar duurzaam is dus niet alleen noodzakelijk om de bestaande positie in de brandstoffenmarkt vast te houden. De verschuiving is ook van groot belang om de luchtvaartsector in Nederland en Europa van voldoende SAF te voorzien.

Subsidie en financiering

Met de Tijdelijke Subsidieregeling Duurzame Luchtvaartbrandstoffen (SDL) stimuleert de Nederlandse overheid de commerciële productie van e-SAF en bio-SAF. Een doel is vooral om de financiële en technologische belemmeringen te verminderen:

• e-SAF - Subsidieregeling Duurzame Luchtvaartbrandstoffen (SDL)
• bio-SAF - Subsidiedregeling Duurzame Luchtvaartbrandstoffen (SDL)