Interessepeiling IPCEI Artificial Intelligence (AI)

Wat is de interessepeiling voor IPCEI AI?

De interessepeiling is een oproep om uw belangstelling kenbaar te maken om mee te doen aan een potentieel Europees Important Project of Common European Interest (IPCEI), ofwel een belangrijk project van gemeenschappelijk Europees belang. In dit geval gaat het om een IPCEI voor kunstmatige intelligentie (AI), specifiek voor geavanceerde AI-technologieën. 

Met de oproep inventariseren wij welke en hoeveel belangstelling bedrijven en onderzoeksinstellingen in Nederland hebben voor eventuele deelname aan deze IPCEI AI.  

De potentiële IPCEI AI bouwt voort op de eerdere IPCEI’s voor Clouddiensten en cloudinfrastructuur (CIS) (8ra-initiatief), Micro-elektronica (ME), Communicatietechnologie (MECT) en de voorgenomen IPCEI voor halfgeleidertechnologie Advanced Semiconductor Technologies (AST). 

Doel van een IPCEI

Het doel van een IPCEI is te komen tot een combinatie van projecten met onderlinge samenhang die een versterkend effect op elkaar hebben. De projecten moeten deelnemers de kans bieden verdere technische oplossingen en schaalvoordelen te ontwikkelen. Andere gerelateerde initiatieven zijn bijvoorbeeld Open EuroLLM en Manufacturing-X.

Inventarisatie zonder verplichtingen

Als u zich aanmeldt, vraagt u geen subsidie aan voor concrete projecten op het gebied van halfgeleiders. U maakt alleen uw belangstelling kenbaar. Door dit te doen, verbindt u zich nog nergens aan. Ook het ministerie gaat met de interessepeiling nog geen commitment aan. U kunt hier dus geen rechten aan ontlenen.

Aanleiding

Voorwaarden

Om van gemeenschappelijk Europees belang te zijn, moet het project aan de volgende voorwaarden voldoen. Het project moet:

• hoogst kwantitatief en kwalitatief (disruptief) innovatief zijn;
• binnen Nederland worden uitgevoerd;
• nadrukkelijk de mogelijkheid en bereidheid bieden tot samenwerking met Nederlandse en verdere Europese bedrijven, inclusief het mkb;
• aantoonbare Europese 'spillover effecten' hebben (onbedoelde neveneffecten die zich verspreiden naar andere, ogenschijnlijk niet-gerelateerde gebieden). Denk aan samenwerking en het verspreiden van kennis, informatie of innovaties naar andere organisaties, ook buiten direct betrokken projectpartners en direct betrokken lidstaten;
• passen in de Europese waardeketen van de AI-sector;  
• bijdragen aan de versterking en toekomstbestendigheid van de AI- en cloud-waardeketen in Europa;
• bijzonder groot in omvang of reikwijdte zijn;
• een aanzienlijke mate van technologisch of financieel risico met zich meedragen (pre-commercieel karakter);
• een zodanig hoog ambitieniveau hebben dat het project zonder publieke financiering niet te realiseren is;
• een significante eigen bijdrage vanuit de indiener(s) bevatten;
• vallen binnen 1 van de hieronder vermelde technologiedomeinen.

Lees meer over de voorwaarden voor een IPCEI-project op de website van de Europese Commisse in het document 'IPCEI - Technical guidance on conditions and process

Technologiescope

De betrokken Europese lidstaten hebben in nauwe samenwerking de meest veelbelovende domeinen bepaald. Ze staan beschreven in het IPCEI AI Value Chain Description Waardeketendocument, die u hieronder kunt downloaden. Het gaat om de volgende terreinen:

Binnen alle technologiedomeinen geldt dat projecten moeten bijdragen aan veiligheid en cyberbeveiliging, energie-efficiëntie en duurzaamheid, weerbaarheid, betrouwbaarheid, toegankelijkheid, openheid en compliance met EU-wetgeving (onder andere de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG), AI-Verordening, Dataverordening en Cyberbeveiligingsverordening). De projecten moeten daarnaast een duidelijke Europese meerwaarde hebben, bijdragen aan technologische soevereiniteit en een geïntegreerd Europees AI-ecosysteem versterken.

We zijn binnen deze technologiedomeinen met name op zoek naar gedurfde ideeën die afwijken van gevestigde AI-benaderingen, zoals diffusiemodellen, grootschalige taalmodellen en/of transformator gebaseerde architecturen in het algemeen. Onze scope is bewust breed en omvat nieuwe hardwarebenaderingen, nieuwe netwerkarchitecturen, innovatieve leerparadigma's en geavanceerde methoden voor training en data-efficiëntie.

Lees een uitgebreide omschrijving van deze 6 technologiedomeinen in onderstaand Engelstalig document ‘IPCEI AI Value Chain Description’ (pdf).

Projecten met financiering tot maximaal 100% van de onrendabele top

Voor projecten die onderdeel zijn van een IPCEI mogen overheden meer steun geven dan binnen de gebruikelijke staatssteunkaders, tot maximaal 100% van de onrendabele top. Dit geldt alleen als het project voldoet aan de algemene voorwaarden voor IPCEI AI-projecten van de Europese Commissie én is goedgekeurd door de Europese Commissie. Daarnaast geldt specifiek dat deze projecten: 

• een typische omvang van onrendabele top (gevraagde overheidsbijdrage) hebben van € 5 tot 50 miljoen subsidie per bedrijf (ontwikkelkosten en initiële kosten tot EBITDA-positief fase);  
• een projectduur hebben van 2 tot 7 jaar (ontwikkelingsfase + opschalingsfase tot grootschalige productie);
• bij grote omvang van de verleende subsidie een staatssteuntoets door de Europese Commissie hebben afgelegd vóór de goedkeuring van de door Nederland aangemelde projecten, waarbij eisen worden gesteld aan onrendabele top/Funding Gap-analyse, marktfalen en spillover effecten;
• de nadruk hebben op vooral op de ‘eerste industriële toepassing’. Het eindresultaat moet een product zijn dat – idealiter grootschalig - in de markt wordt gezet;
• voortkomen uit een aantoonbaar marktfalen;
• voldoen aan het ‘do no significant harm’-criterium;  
• zo min mogelijk verstoring van de markt veroorzaken;  
• duidelijke zichtbaarheid en een sterke rol binnen de IPCEI AI-community hebben wat betreft spillover effecten en samenwerking.

Oproep voor projecten die mkb start-ups en scale-ups vooruit helpen

Naast directe deelname aan de IPCEI AI onderzoeken we via de interessepeiling ook hoe het bredere IPCEI-ecosysteem ondersteund kan worden in het verlengde van de eerder genoemde 6 technologiegebieden in verbinding met het IPCEI CIS ecosysteem en het 8ra-initiatief. 

Voor het mkb kan directe deelname aan een IPCEI-project uitdagend zijn, vanwege de strenge eisen en de tijd die het doorlopen van een Europees proces in beslag neemt. De interessepeiling is daarom nadrukkelijk ook bedoeld om mkb start-ups en scale-ups vooruit te helpen. We zoeken hierbij 2 verschillende soorten projecten die - naast de algemene IPCEI AI-voorwaarden - aan een aantal specifieke voorwaarden voldoen:

1. Samenwerkingsprojecten onderzoek & ontwikkeling 

Naast de directe IPCEI-projecten zijn we ook op zoek naar samenwerkingsprojecten binnen onderzoek en ontwikkeling. Deze categorie is gericht op ondersteuning van (middelgrote) zeer veelbelovende onderzoek- & ontwikkelingsprojecten.

Projecten in deze categorie moeten allereerst voldoen aan de algemene voorwaarden voor IPCEI AI-projecten. Daarnaast geldt specifiek voor deze categorie projecten: 

• het eindresultaat kan een proof of concept of prototype zijn;
• voor het project vindt verregaande samenwerking plaats tussen bedrijven en/of kennisinstellingen;
• het project heeft een typische R&D-projectomvang subsidiebehoefte van € 10 tot 20 miljoen;  
• het project heeft een typische R&D-projectduur van 4 jaar tot eventueel oplopend naar maximaal 7 jaar;
• projectleden zijn betrokken bij de IPCEI AI-community voor netwerken en zichtbaarheid. 

2. Business georiënteerd ontwikkelingsproject   

Met deze interessepeiling worden ook revolverende vormen van steun voor bedrijven onderzocht. Het is de bedoeling dat deze revolverende steunmiddelen een onrendabele top van een financieringsconstructie kunnen afdekken, samen met private financiers. Dit kunnen bijvoorbeeld financieringsconstructies zijn die - al dan niet in combinatie met subsidie - op basis van zachte leningen tegen gunstige voorwaarden, of andere steunvormen gerealiseerd kunnen worden.

Voor projecten in deze categorie gelden de meeste (maar niet alle) algemene criteria voor IPCEI AI-projecten. Dit houdt in dat het project: 

• hoogst (disruptief) innovatief is;
• binnen Nederland uitgevoerd wordt;
• valt binnen de eerder vermelde technologiedomeinen;
• past binnen de reikwijdte van het centrale narratief van de IPCEI AI;
• nadrukkelijk bijdraagt aan het versterken en toekomstbestendig maken van de halfgeleiderwaardeketen in Europa;
• een aanzienlijk technologisch en financieel risico kent. 

Daarnaast geldt specifiek voor deze categorie projecten:  

• de financiering gebeurt op basis van een revolverend karakter;  
• de nadruk ligt op ontwikkeling met als doel commerciële uitgave. Het eindresultaat van het project moet dus een markt-gereed product te zijn;
• het project heeft een onrendabele top zonder overheidssteun die niet uit de Europese financiële markt gefinancierd kan worden;
• het project bevat minimaal € 10 miljoen aan private investeringen;
• het project heeft een maximale overheidssteun van € 10 miljoen (per project) nodig;
• de looptijd is maximaal 7 jaar;
• projectleden zijn betrokken bij de IPCEI AI-community voor netwerken en zichtbaarheid.  

Na uw registratie

• Na de sluitingsdatum vormen we een beeld van welke belangstelling er bestaat voor IPCEI AI en hoe we het vervolgproces in gaan richten.
• In deze fase organiseert de coördinerende lidstaat voor de IPCEI (in dit geval Duitsland) een Europees matchmakingsproces voor projecten die mogelijk voor IPCEI AI deelname in aanmerking komen. U ontvangt na uw registratie een advies over verdere deelname aan het Europese matchmakingsproces.
• Na het Europese matchmakingproces volgt, wanneer daartoe wordt besloten, een nationale oproep in de Staatscourant voor het indienen van een subsidieaanvraag (de zogenaamde ‘call for propolsals’). Let op: dit gebeurt alleen als er voldoende belangstelling is vanuit de Nederlandse industrie en het kabinet op tijd middelen beschikbaar stelt voor de organisatie van een subsidieregeling. Op dit moment zijn er nog geen financiële middelen beschikbaar. 

Meer informatie

Lees de publicatie in de Staatscourant (24 februari 2026).