Open gesprekken en waardevolle inzichten tijdens themasessie over gaswinning

Deze bijeenkomst was een van de drie themasessies binnen de maatschappelijke dialoog van het programma DGDO (Duurzaam Gebruik Diepe Ondergrond). Het programma richt zich op veilig en verantwoord gebruik van de diepe ondergrond. Hierover gaat de Rijksoverheid ook in gesprek met de omgeving (maatschappelijke dialoog). Dit is een belangrijke pijler voor de totstandkoming van het programma.

Verloop van de bijeenkomst

De bijeenkomst begon met een uitgebreide terugblik op en verdieping van de uitkomsten van de maatschappelijke dialoog tot nu toe. In het tweede gedeelte gingen de deelnemers aan de slag met ruimtelijke vraagstukken rond gaswinning op land. Samen verkenden zij welke kenmerken van een gebied extra aandacht vragen om gaswinning verantwoord en zorgvuldig te laten plaatsvinden. Ook spraken zij over mogelijke aanvullende afspraken voor de ruimtelijke inpassing en of deze per fase van de gaswinning (start, winning, afbouw en nazorg) moeten verschillen.

Deelnemers gaven aan dat er behoefte is aan meer duidelijkheid over welke activiteiten in een gebied mogelijk zijn. Dat gaat niet alleen om gaswinning, maar bijvoorbeeld ook om geothermie en de vraag hoe deze twee activiteiten in hetzelfde gebied kunnen plaatsvinden. Deelnemers benadrukten dat goed gekeken moet worden naar de draagkracht van een gebied. Niet elk gebied kan hetzelfde aan. Hier moet zowel oog zijn voor de stapeling van effecten als de maatschappelijke impact.

Betekenisvolle dialoog

Het ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK) vond het belangrijk dat er een open gesprek plaatsvond, met ruimte voor ieders ideeën en overtuigingen. Juist uit deze gesprekken komen de waardevolle inzichten voor het programma. Deelnemers waardeerden dat het gesprek met zoveel verschillende stakeholders werd gevoerd. Tegelijkertijd benadrukten ze dat het niet alleen moet gaan om het ophalen van meningen, maar ook om het zichtbaar verwerken van de inbreng in de uiteindelijke keuzes.

Leren van het verleden

Vanuit de Rijksuniversiteit Groningen waren Nienke Busscher en Marieke Dwarswaard aanwezig in Assen. Zij doen onderzoek naar de maatschappelijke gevolgen van de gaswinning uit het Groningenveld. Leren van het verleden is volgens hen onmisbaar bij het ontwikkelen van nieuw beleid voor de diepe ondergrond: “We merken dat het besef van historie belangrijk is voor het verder opzetten van het programma DGDO, want het gebruik van de diepe ondergrond wordt steeds intensiever, met name in het Noorden.” De lessen uit Groningen bieden volgens hen belangrijke inzichten voor bredere vraagstukken in heel Nederland. 

Risico’s benoemen

Elisabet Molenaar (ministerie EZK) was in Assen aanwezig om toelichting te geven over gaswinning uit kleine velden. Daarbij benoemde ze een belangrijk dilemma: gaswinning is niet populair, maar speelt nog een grote rol in energievoorziening. Elisabet: “Volgens mij moeten we durven uitspreken dat zolang we nog gas nodig hebben, winning in eigen land de voorkeur heeft, maar alleen daar waar het kan, ruimtelijk past en met oog voor de omgeving en de toekomst.” 

De risico’s die het gebruik van de diepe ondergrond met zich meebrengt moeten hierbij benoemd worden. De activiteiten ondergronds hebben effecten bovengronds, daar moet bewustzijn over zijn volgens de deelnemers. Verder was er veel aandacht voor hergebruik of ander gebruik van een gebied nadat gaswinning is gestopt. Dit alles vraagt om veel kennis, niet alleen over gaswinning, maar ook over andere gebruiksmogelijkheden en de effecten daarvan.

Samen zoeken naar balans

Door samen met de omgeving te blijven luisteren en belangen te wegen kan worden gewerkt aan een toekomstbestendig en maatschappelijk verantwoord gebruik van de diepe ondergrond. Dat doen we nadrukkelijk in dialoog met de omgeving, niet alleen in de totstandkoming en uitvoering van dit programma, maar ook bij concrete projecten in de diepe ondergrond. Heidy van der Ploeg, dagvoorzitter van de themasessie, vertelt: “De bereidheid om mee te denken is groot, mits er vooraf transparantie is over de marges van de dialoog: wat staat vast en waar is nog ruimte voor inbreng?”

De mogelijkheid om mee te doen met de dialoog werd als positief ervaren door de deelnemers. “Blijf daar dus mee doorgaan in het vervolgproces,” adviseert Elisabet. “De omgeving weet als geen ander wat er ruimtelijk speelt en wat voor hen van belang is. Wij kunnen daar zo goed als mogelijk rekening mee houden bij het gebruik van de diepe ondergrond.” 

Ook Heidy benadrukt dit: “Het informeel sparren liet zien dat er weliswaar harde bestuurlijke en maatschappelijke belangen spelen, maar dat de bereidheid om naar elkaars argumenten te luisteren groot is zodra mensen elkaar face-to-face ontmoeten.” Tegelijkertijd wordt benoemd dat dialoog alleen waarde heeft als de inbreng van de omgeving aantoonbaar wordt meegenomen. Hoewel de maatschappelijke dialoog van het programma uitgebreid, en op verschillende manieren en tijdstippen met betrokkenen wordt uitgevoerd, volstaat dat niet langer en moet de maatschappelijke dialoog nog structureler en transparanter worden.

Vervolg

De komende maanden worden de opbrengsten van de themasessie verwerkt in de verdere uitwerking van het inhoudelijk programmadocument en de participatieaanpak. Houd voor meer informatie de website van DGDO in de gaten.