Welke ontwikkelingen kunt u verwachten rondom energieopslag?

Waarom is energieopslag belangrijk?

Energieopslag helpt vraag en aanbod van energie beter op elkaar afstemmen. Dit is belangrijk omdat wind- en zonne-energie niet altijd beschikbaar zijn. Er zijn 3 vormen van energieopslag: 

• opslag van elektriciteit, zoals batterijen
• opslag van warmte, in warmteopslag
• opslag in moleculen, zoals waterstof

Het verschilt per vorm van energieopslag hoeveel vermogen ze kunnen opslaan, en voor hoe lang. Ze zijn ook op verschillende manieren te gebruiken.

Meer hierover leest u op Zet uw elektriciteit om naar andere energievormen. 

Bekijk de routekaart energieopslag

Wij onderzochten samen met andere partijen wat de rol van energieopslag is om ons energiesysteem flexibeler te maken. En wat daarin nu al mogelijk is. De routekaart energieopslag laat zien dat opslag van elektriciteit, warmte en moleculen nodig is.

In de routekaart leest u:

• nog meer over de bovengenoemde vormen van energieopslag in het energiesysteem van de toekomst;
• de mogelijkheden per type energiedrager (elektriciteit, warmte en moleculen) en welke technieken we kunnen gebruiken in Nederland;
• de acties voor verschillende verantwoordelijke partijen en richtlijnen over wanneer die partijen de acties moeten uitvoeren;
• een overzicht van hoe het gaat met energieopslag in Nederland.
  

Wat gebeurt er de komende jaren?

Europese regels

• Vanaf 2027 moet Nederland volgens de Europese Elektriciteitsverordening een voorlopig doel vaststellen voor zogenaamde niet-fossiele flexibiliteit. Hierin staat hoeveel flexibele, schone energie Nederland vanaf 2027 nodig heeft om het elektriciteitsnet stabiel te houden. Hieronder valt ook energieopslag. Voor het bepalen van de doelstelling doen de netbeheerders onderzoek. Het is nog niet bekend of bij het vaststellen van de doelstelling ook nieuwe maatregelen komen die flexibiliteit extra aanmoedigen.  

Batterijopslag

• Het aantal thuisbatterijen is sterk gegroeid. Het kabinet verkent met de sector, de netbeheerders en de Autoriteit Consument & Markt (ACM) de mogelijkheden om verergering van netcongestie door thuisbatterijen te voorkomen. Meer weten over thuisbatterijen? Kijk op Thuisbatterij: hoeveel voordeel is er echt te behalen? | Milieu Centraal
• Voor de ontwikkeling van ‘Long-Duration-Energy-Storage' kunnen bedrijven nu de subsidie Demonstratie Energie- en Klimaatinnovatie (DEI+) aanvragen.
• Het kabinet verwacht het plaatsen van batterijopslag op geschikte locaties te helpen met:
  • het tijdsduurgebonden transportrecht;
  • de handreiking vergunningverlening;
  • de PGS-richtlijn en het Programma Mooi Nederland.
• We lieten onderzoeken hoe batterijen het elektriciteitsnet kunnen helpen. Ook keken we naar de uitdagingen bij nieuwe plannen voor batterijen. U leest de resultaten in 2 rapporten. Die vindt u hieronder.

Warmteopslag

• Uit onderzoek van InvestNL blijkt dat warmteopslag in collectieve warmtesystemen mogelijkheden biedt voor flexibilisering, kostenvermindering en het beperken van netcongestie. Het kabinet gaat de kosten van warmteopslag onderzoeken.

Welke trends zijn er?

Er zijn veel ontwikkelingen rondom energieopslagsystemen. Hieronder staat een aantal.

• We zien sterke groei in het aantal energieopslagsystemen. Dit geldt voor grootschalige en kleinschalige systemen.
• De kosten van batterijopslag dalen sterk. Voor kleinere systemen zien we grote verschillen tussen de prijs per kilowattuur (kWh). Wij raden u daarom aan om meerdere offertes op te vragen.
• We zien dat bedrijven steeds vaker materialen gebruiken die lithium en kobalt vervangen in batterijen en accu’s. 

Nieuwe opslagtechnieken

Lithiumbatterijen zien we nu het meeste. Hiervoor komen steeds meer alternatieven op de markt. De alternatieven gebruiken andere grondstoffen. Ze hebben soms een langere ontlaadtijd. En ze hebben soms een andere levensduur dan lithiumbatterijen. Vaak zijn deze technologieën duurder dan lithiumbatterijen.
 
Hieronder staan ontwikkelingen die we nu zien in de test- en realisatiefase van nieuwe opslagtechnieken: 

• Natriumbatterijen hebben natrium (ook wel zout) als werkzame stof. Zout is geen kritieke grondstof. Hierdoor kunnen deze batterijen in de toekomst veel goedkoper worden dan lithiumbatterijen. De sector werkt nu vooral aan een langere levensduur van deze batterijen.
• IJzerbatterijen gebruiken dezelfde reactie als roest om elektriciteit om te zetten. IJzer is breder beschikbaar als grondstof dan lithium. IJzerbatterijen zijn kosteneffectief en veiliger dan lithiumbatterijen. De efficiëntie en het reactievermogen zijn lager dan van een lithiumbatterij.
• Flowbatterijen zijn vooral geschikt voor grootschalige energieopslag. De technologie is goed uit te breiden. We verwachten dat flowbatterijen vanaf 2027 of 2028 op de markt zijn.