Aanlanding windenergie op zee (VAWOZ) in Zuid-Holland
Laatst gecontroleerd op: 21 mei 2026
Programma Verbindingen Aanlanding Wind Op Zee (VAWOZ) deed in meerdere regio’s onderzoek naar kabels en leidingen om windenergie van windparken op zee aan land te brengen (aanlandingen). Uit de resultaten van het onderzoek komen 5 kansrijke opties voor in het ontwerpprogramma. Op deze pagina leest u wat dit voor de regio Zuid-Holland betekent. En hoe u kunt reageren op het ontwerpprogramma met de mogelijke routes en aansluitlocaties.
Reageer op het ontwerpprogramma
U kunt een reactie (zienswijze) indienen over het ontwerpprogramma. Dat kan vanaf 22 mei tot en met 2 juli 2026. Tijdens deze 6 weken ligt het programma ter inzage. Het ontwerpprogramma en alle documenten die erbij horen zijn dan voor iedereen in te zien. Reageren kan via de VAWOZ-pagina.
U krijgt een antwoord op uw reactie. Dit antwoord vindt u later dit jaar terug in de Nota van Antwoord op de VAWOZ-pagina.
Bekijk het webinar en bezoek de informatiebijeenkomsten
Op dinsdag 26 mei om 19:00 uur kunt u informatie krijgen over het programma in het webinar van Programma VAWOZ. U hoeft zich niet aan te melden. U kunt het webinar ook terugkijken. Heeft u vragen tijdens het webinar? Mail deze dan naar vawoz@minezk.nl.
Ook kunt u vragen stellen tijdens de informatiebijeenkomsten in Zuid-Holland. Voor deze bijeenkomsten hoeft u zich niet aan te melden.
Hieronder leest u waar in uw regio een informatiebijeenkomst wordt georganiseerd:
- Dinsdag 9 juni van 18:30 uur tot 21:00 uur: Publiekscentrum Keringhuis, Maeslantkeringweg 139 te Hoek van Holland
Wilt u op de hoogte blijven? Meld u aan voor de nieuwsbrief van uw regio.
Voorkeursroute- en locatie in Zuid-Holland
Er blijven landelijk 5 kansrijke routes en locaties als voorkeursalternatief over in het ontwerpprogramma VAWOZ. De (regio)adviezen, de onderzoeksresultaten en het participatieproces (meedenktraject) namen wij hierin mee. Een voorkeursalternatief is een volledige route voor een elektrische aanlanding van windpark op zee tot aansluiting op het hoogspanningsnet.
In Zuid-Holland onderzocht het programma 5 mogelijke aanlandlocaties. En keek het naar 4 hoogspanningsstations voor aansluiting op het hoogspanningsnet. Eén optie blijft over. Dat heeft onder andere te maken met beperkte ruimte op het elektriciteitsnet, op land en beperkte ruimte voor de natuur (ecologie). Onderstaande optie koos het programma VAWOZ voor Zuid-Holland.
Naar Europoort (Rotterdam)
Een kabelroute vanaf de Noordzee die aan land komt bij Hoek van Holland. Vervolgens loopt deze naar een converterstation op het industrie- en havengebied Europoort (of bij het bedrijventerrein Hoekse Baan in Hoek van Holland). Daarna sluit het aan op het toekomstige hoogspanningsstation Europoort.

Hoe werkt de aanlanding van windenergie op zee?
Wilt u weten hoe de opgewekte elektriciteit van de windparken op zee naar het hoogspanningsnet en waterstofnetwerk op land gaat? Lees dan de pagina Aanlanding windenergie: van zee naar land.
Bekijk in 2 minuten wat Programma VAWOZ doet
Video details
Video details
Uitgeschreven tekst
Uitgeschreven tekst
Nederland is een windland.
Dat is gunstig!
Want dankzij windenergie
van zee worden we minder afhankelijk van
andere landen in onze energievoorziening,
en kunnen we onze klimaatdoelen waarmaken.
Het ministerie van Economische Zaken en Klimaat
heeft daarom het programma VAWOZ opgestart.
Dit staat voor
Verbindingen Aanlanding Wind Op Zee.
Verbindingen zijn nodig
om windenergie van de windparken op zee
naar het hoogspanningsnet op land
te krijgen.
Dat gebeurt met kabels begraven in
de zeebodem
en ondergronds over land
die de energie vervoeren.
En converterstations op land
die de energie
geschikt maken voor het hoogspanningsnet.
Maar hoe kiezen we eigenlijk de beste
plekken en routes voor deze verbindingen?
Hier is uitgebreid onderzoek naar gedaan
met een zogenoemde
Integrale Effectenanalyse en Plan
MER, een rapport over milieueffecten.
Er is gekeken naar: wat technisch
mogelijk, vergunbaar en betaalbaar is;
wat past op het energiesysteem
en in het landschap;
en naar de effecten voor de natuur
en omgeving.
Op basis van dit onderzoek
en verschillende adviezen
ligt er nu een plan.
Een ontwerpprogramma
met voorkeursalternatieven
voor elektrische aanlandingen van wind
op zee.
Deze voorkeursalternatieven
kunnen bijdragen aan
de energieonafhankelijkheid in Nederland.
Ook voor waterstof geproduceerd
op zee zijn verbindingen onderzocht.
Maar omdat de ontwikkeling van
waterstof op zee is gepauzeerd tot 2030,
zijn hiervoor
geen voorkeursalternatieven aangewezen.
Het programma is nog niet definitief.
Vanaf 22 mei tot en met 2 juli 2026
kunt u er een reactie op geven.
Dat heet een zienswijze en gebeurt
tijdens een terinzagelegging.
Het ministerie van Economische Zaken
en Klimaat beantwoordt alle zienswijzen
en neemt ze,
als dat passend is, mee in de vaststelling
van het definitieve programma eind 2026.
Wat gebeurt er daarna?
De voorkeurs alternatieven kunnen verder
worden onderzocht in project procedures.
Bij het starten van een project
procedure gaat TenneT als beheerder
van ons hoogspanningsnet verder
met het uitwerken van deze verbinding.
Tegen die tijd wordt u ook weer betrokken
en kunt u er een zienswijze over indienen.
Meer weten?
Kijk op rvo.nl/programma-vawoz
Wat onderzochten wij in Zuid-Holland?
Programma VAWOZ onderzocht in Zuid-Holland hoe we de opgewekte elektriciteit van windparken op zee kunnen aansluiten op het hoogspanningsnet en waterstofnet op land.

Locaties om windenergie aan te sluiten op het hoogspanningsnet
Voor de aansluiting op het hoogspanningsnet keken we naar 4 hoogspanningsstations:
- de bestaande stations Bleiswijk, Wateringen en Simonshaven
- het nieuw te bouwen station in Europoort
Om de stroom van zee aan te sluiten op deze hoogspanningsstations is een ondergrondse route met kabels en leidingen nodig. We onderzochten waar die het beste kunnen komen. Voor de aanlandlocaties keken we naar:
- Noordwijk
- Wassenaar
- Kijkduin
- Hoek van Holland
- Haringvlietmonding
Waterstof op zee pauzeert
Programma VAWOZ deed onderzoek naar het aanlanden en aansluiten van op zee geproduceerde waterstof op het landelijke waterstofnetwerk. Voorlopig staan de voorbereidingen van waterstof op zee nog op pauze. Daarom maakt het programma hiervoor nog geen keuzes. Wel zijn de onderzoeksresultaten mogelijk nog te gebruiken als de voorbereidingen voor waterstofproductie op zee weer starten.
Het programma deed ook onderzoek naar mogelijk geschikte locaties voor waterstofproductie op land (elektrolyse). Deze liggen in de buurt van aansluitlocaties van windenergie op zee op het hoogspanningsnet. Programma VAWOZ wijst geen nieuwe voorkeurslocaties voor elektrolyse op land aan. Programma Energiehoofdstructuur II gaat de rol van waterstofproductie op land in het toekomstige energiesysteem verder onderzoeken. Zij gebruikt hiervoor onder andere de onderzoeksresultaten van programma VAWOZ.
Hoe kon u meedenken in uw regio?
We overlegden voor het opstellen van het ontwerpprogramma met provincies, waterschappen, gemeenten, omwonenden, (haven)bedrijven, organisaties en natuurgroepen. We bespraken mogelijke routes (van kabels en leidingen) en aansluitlocaties. Uw mening is belangrijk voor onze beslissingen.
U kon op deze manieren meedenken:
- Webinars
Dit zijn online bijeenkomsten over de onderzoeken. We vertelden over de inhoud, voortgang en stappen. Hier kon u ook vragen stellen. Tijdens de periode waarin u het ontwerpprogramma kunt bekijken, zijn er weer nieuwe webinars.
- Informatiebijeenkomsten
Bijeenkomsten in uw buurt waar we officiële stappen bespraken. Bijvoorbeeld het onderzoeksplan (concept-NRD) en het ontwerpprogramma. Deze bijeenkomsten zijn voor omwonenden, grondeigenaren en andere geïnteresseerden. Ook hier kon u vragen stellen. Tijdens de periode dat u het ontwerpprogramma kunt bekijken, zijn er nieuwe informatiebijeenkomsten.
- Werksessies en gesprekken met belangengroepen
We hebben gesprekken gevoerd met belangengroepen. Ook hebben we werksessies gehouden. Daarin bespraken we de planning en resultaten van het onderzoek. Samen keken we welke elementen uit het onderzoek extra aandacht nodig hebben. Deze belangengroepen zijn bijvoorbeeld de Land- en Tuinbouworganisatie Nederland (LTO), de organisatie Natuur & Milieu en dorps- en wijkraden.
- Overleg met ambtenaren en bestuurders
Ambtenaren en bestuurders van gemeenten, de provincies en havenbedrijven doen mee aan het programma. Zij hebben een regioadvies opgesteld.
Welke andere projecten lopen er in Zuid-Holland?
In Zuid-Holland zijn er verschillende ontwikkelingen die met het Programma VAWOZ te maken hebben:
- Mogelijke routes voor het project Net op zee Nederwiek 3 richting Geertruidenberg lopen ook door Zuid-Holland.
- Ditzelfde geldt voor de Delta Rhine Corridor. Dit project legt meer ondergrondse buisleidingen aan.
- De Maasvlakte is daarnaast een zoekgebied voor een mogelijke locatie voor kernenergie.
Meer weten?
Neem contact op met Bureau Energie Projecten via: 088 042 47 47 of bureauenergieprojecten@minezk.nl.
- Ministerie van Economische Zaken en Klimaat
Uitgelicht

Bekijk uw mogelijkheden bij netcongestie
Elektriciteitsnet overbelast?