Aanlanding windenergie: van zee naar land

Hoe komt de elektriciteit van zee aan land?

De elektriciteit van windparken op zee gaat via stroomkabels naar land. Met deze elektriciteit kunnen we ook waterstof produceren. Die gaat dan via daarvoor bedoelde leidingen naar land. Aan land moet de elektriciteit en/of waterstof aansluiten op het hoogspanningsnet, het waterstofnetwerk of direct op grote industriële afnemers, zoals bedrijven.

Lees meer over de stappen die nodig zijn om de kabels en leidingen aan te sluiten

Groei van windenergie op zee

Het doel van de Rijksoverheid was om in 2023 4,5 gigawatt (GW) vermogen aan windenergie op zee te hebben. Dat is gelukt. Het kabinet heeft afgesproken met een Routekaart windenergie op zee die 4,5 GW te verhogen naar 23 GW met nieuwe windparken. Dat is goed voor ongeveer 2/3 van het huidige elektriciteitsverbruik. Het kabinet wil tot 40 GW windenergie op zee mogelijk te maken. Hoeveel precies wanneer nodig is hangt vooral af van de ontwikkeling van de vraag naar elektriciteit.

Het Programma Noordzee 2022-2027 gaat over de ruimtelijke indeling van de Noordzee. Hierin vindt u ook de nieuwe windenergiegebieden die de groei van windenergie op zee moeten realiseren.

2 programma’s van de overheid onderzochten routes en locaties voor de aanlandingen van zee naar land: PAWOZ-Eemshaven en VAWOZ.

Aanlanding in de Eemshaven (PAWOZ-Eemshaven)

Programma Aansluiting Wind Op Zee – Eemshaven (PAWOZ-Eemshaven) onderzocht de volgende 2 punten: 

• Mogelijke routes om de windparken op zee Ten noorden van de Waddeneilanden en Doordewind in de Eemshaven aan te sluiten op het hoogspanningsnet of waterstofnetwerk. 
• Mogelijke routes om toekomstige windparken op zee aan te sluiten op het hoogspanningsnet of waterstofnetwerk in Noord-Nederland.

Op 24 juli 2025 nam de minister van Economische Zaken en Klimaat het besluit om 2 mogelijke routes aan te wijzen voor kabels voor toekomstige elektrische verbindingen in Noord-Nederland: de Tunnelroute en de Oude Westereemsroute. Deze routes staan nu in het programma VAWOZ. Ook wees de minister nog 3 mogelijke routes aan voor leidingen voor de aanlanding van waterstof. 

We beslissen binnen dit programma of en wanneer deze routes voor kabels en leidingen naar de Eemshaven er komen. Daarbij kijken we ook naar andere aansluitlocaties die we onderzochten binnen Programma VAWOZ.   

Schiermonnikoog Wantijroute (VII) gaat windenergie aan land brengen bij Eemshaven

Meer informatie over PAWOZ-Eemshaven, officiële documenten en inspraak

Onderzoek naar nieuwe locaties voor aanlanding (VAWOZ)

Programma Verbindingen Aanlanding Wind op Zee (VAWOZ) onderzocht kansrijke kabelroutes en aansluitlocaties om de toekomstige windenergie na 2033 aan land te brengen en aan te sluiten. Ook onderzocht het programma kansrijke locaties op land om waterstof te maken van de opgewekte elektriciteit van windparken op zee.

Inmiddels is bekend dat de productie van waterstof op zee 5 jaar pauzeert. Dit stond in de Klimaat- en Energienota van september 2025. De reden hiervoor is dat de vraag naar waterstof achterblijft en de techniek zich langzamer ontwikkelt dan verwacht. Daarom wijst het programma VAWOZ geen locaties aan voor het aan land brengen van waterstof.

Het programma onderzocht locaties in de provincies:

• Noord-Holland
• Zuid-Holland
• Zeeland
• Noord-Brabant

Met 1 kabel kan 2 gigawatt aan windenergie aan land komen. Dat is ongeveer vergelijkbaar met de het elektriciteitsgebruik per jaar van 2 miljoen Nederlandse huishoudens.

Lees meer informatie over VAWOZ, officiële documenten en inspraak

Of download de brochure met algemene informatie over Programma VAWOZ:

Hoe ziet het net op zee er de komende jaren uit?

Het Ontwikkelkader windenergie op zee (versie mei 2025) beschrijft de vormgeving, aanleg, beschikbaarheid en levensduur van het net op zee. Dit geeft ontwikkelaars van windparken op zee vooraf duidelijkheid over de planning van en randvoorwaarden aan de ontwikkeling van windenergie op zee in Nederland.

Het net op zee is er vooral om de opgewekte elektriciteit van windparken op zee aan land te brengen. De windparken worden hierop aangesloten. Keuzes in het ontwerp van dit net hebben daarom invloed op het ontwerp van windparken op zee. 

Het ontwikkelkader verandert als dat nodig is. Bijvoorbeeld als er nieuwe windenergiegebieden zijn. Meer informatie over de laatste aanpassingen in het ontwikkelkader vindt u in de Kamerbrief Wijziging ontwikkelkader windenergie op zee. TenneT is sinds 2016 de netbeheerder van het net op zee. 

In januari 2026 verscheen een update van het Ontwikkelkader, dat is te downloaden op Tweedekamer.nl. Hierin staan de nieuwe opleverdata voor IJmuiden Ver Beta. In het voorjaar van 2026 verwachten we opnieuw een actualisatie van het Ontwikkelkader.

Resultaten onderzoek hergebruik aardgasleidingen op zee

Het ministerie van Economische Zaken en Klimaat deed onderzoek naar de mogelijkheden om gasleidingen op zee opnieuw te gebruiken om op zee geproduceerde waterstof te vervoeren. Het ministerie onderzocht 3 opties en beoordeelde de effecten hiervan.

Alle 3 de mogelijkheden gebruiken bestaande aardgasleidingen van Northern Offshore Gas Transport (NOGAT, op zee en land), Noordgastransport (NGT, op zee) en Gasunie (op land). Aardgasproductie op zee mag geen last hebben van hergebruik. Daarom moeten aardgasstromen worden omgeleid. Gasvelden waar nog gas uitkomt, moeten namelijk beschikbaar blijven. En dus zijn nieuwe aardgasleidingen op zee nodig. Anders kan het aardgas niet aan land komen.

De belangrijkste resultaten en conclusies uit het onderzoek:

• Er zijn lange nieuwe leidingen nodig om nieuwe routes te ontwikkelen voor hergebruik van aardgasleidingen van NOGAT en NGT. Deze zijn nodig om een elektrolyser op zee te verbinden met de leidingen. Ook kunnen de leidingen bestaande aardgasstromen omleiden. De aanleg hiervan heeft effecten, maar vooral verder op zee. 
• Om leidingen voor waterstof opnieuw te gebruiken, moeten bestaande leidingen nog een keer worden begraven. Dit heeft effect op bijvoorbeeld de natuur. 
• De effecten van het opnieuw begraven van NOGAT- en NGT-leidingen in de Noordzee zijn te overzien. Die effecten zijn voor het Waddenzeedeel van de NGT-leiding onzeker. Er ontbreken onder andere bepaalde gegevens, waardoor er geen beoordeling van de effecten van de NGT-leiding op de Waddenzee is. 

Meer weten?

Wilt u meer weten over plannen voor nieuwe windparken op zee en de energie-infrastructuur op zee? Meer informatie hierover vindt u op onderstaande pagina's.

• Nieuwe windparken op zee
• Energie-infrastructuur op zee