“We willen de Efteling goed doorgeven aan volgende generaties”

Laatst gecontroleerd op:
19 januari 2026

Mark Jansen werkt als manager Technisch Ontwerp bij de Efteling. Hij begeleidde met subsidie de aanleg van een slim en duurzaam energiesysteem in themagebied Anderrijk. “We halen in de zomer warmte uit de vijver en gebruiken die in de winter om gebouwen te verwarmen.” 

Cv-ketels vervangen

Een paar jaar geleden stonden ze voor een keuze in de Efteling. De cv-ketels van een aantal gebouwen in Anderrijk waren aan vervanging toe. “We hadden weer nieuwe ketels kunnen plaatsen,” vertelt Mark, “maar we zagen een kans om het slimmer en duurzamer aan te pakken.”

Verwarmen en koelen

Samen met zijn team ontwierp hij een warmte-koudeopslag (WKO): een energiesysteem dat warmte in de zomer opslaat in de bodem, om het in de winter terug te gebruiken. “Het systeem verwarmt én koelt gebouwen. Daarmee besparen we nu al 20% op ons gasverbruik.”

Warmte uit de vijver

Ook de bekende Aquanura-vijver is onderdeel van het systeem. In de winter moet het water boven het vriespunt blijven, anders kan de fonteinenshow niet doorgaan. Vroeger deden we dit met gas. Nu halen we in de zomer warmte uit de vijver en gebruiken die in de winter. Dat werkt verrassend goed.”

Park bleef open

De aanleg was spannend. “De Efteling is bijna altijd open. We moesten werken terwijl bezoekers in het park waren. ’s Nachts braken we straten open en overdag liepen bezoekers er weer overheen. Ook de combinatie van oude en nieuwe gebouwen maakte het ingewikkeld.”

Subsidie geeft vertrouwen

De RVO-subsidie Demonstratie Energie- en Klimaatinnovatie (DEI+) hielp om het project mogelijk te maken. “Zonder die steun was het moeilijk geweest. Het ging om een investering van meer dan een miljoen euro. De subsidie gaf vertrouwen.”

Duurzaam achterlaten

Mark kijkt met trots terug. “Het was technisch ingewikkeld, maar ook ontzettend leerzaam. En het past bij wie we zijn. De Efteling is van een stichting. Wij beheren het park tijdelijk. We willen het mooier en duurzamer achterlaten voor de volgende generatie.”

Verder het rijk in

Inmiddels worden ook andere delen van het park aangesloten op vergelijkbare systemen. “Anderrijk was de grootste en de eerste. Nu gaan we verder in Reizenrijk en Marerijk. Want duurzaamheid stopt niet bij één project.”

Vraag DEI+-subsidie aan

Wilt u ook gebruikmaken van de subsidie DEI+? Bekijk welke subsidie bij uw project past en vraag deze aan. 

Bekijk alle DEI+-subsidies    

In opdracht van:
  • Ministerie van Klimaat en Groene Groei
Bent u tevreden over deze pagina?