Nieuwe selectie projecten TSH Vliegtuigmaakindustrie

Internationale impact van geselecteerde projecten

Een vakjury heeft de geselecteerde TSH-projecten beoordeeld op hun bijdrage aan duurzame luchtvaartinnovatie en internationale samenwerking. Deze projecten werken samen met strategische partnerlanden en toonaangevende internationale partijen. Daarmee versterken zij de positie van Nederlandse organisaties in internationale waardeketens. Ook vergroten zij hiermee de toegang tot grootschalige Europese en mondiale duurzaamheids- en innovatieprogramma’s en dragen zij bij aan een blijvend concurrerende Nederlandse vliegtuigmaakindustrie.

HyWeld - Hybride lassen van thermoplasten en thermoharders voor nieuwe, concurrerende composiet-aerostructuren

Om de klimaatimpact van de luchtvaart te verkleinen en aan Europese emissiedoelen te voldoen, heeft de sector lichtere vliegtuigen nodig. Daarnaast moet de sector duurzame technologieën sneller toepassen en opschalen. Een veelbelovende oplossing is het gebruik van hoogwaardige thermoplastische composieten (TPC). Deze materialen hebben voordelen ten opzichte van traditionele thermohardende composieten (TSC), zoals kortere productietijden, hogere productiesnelheden tegen lagere kosten en betere mogelijkheden voor recycling.

Het HyWeld-project richt zich op de ontwikkeling van een hybride lastechnologie waarmee ontwerpers onderdelen van TPC en TSC betrouwbaar met elkaar kunnen verbinden. Zo combineren zij de sterke eigenschappen van thermoplasten met de goed ontwikkelde en schaalbare toeleveringsketen van thermoharders. Door deze technologie te introduceren als ‘duurzame innovatie’ in nieuwe vliegtuigprogramma’s en als ‘duurzaamheidsupgrade’ in bestaande productielijnen, versnelt HyWeld de transitie naar een toekomstbestendige luchtvaart.

Het consortium bestaat uit TU Delft/SAM XL, Airbus, CTC Stade, Toray, KVE Composites en CATO Composites. Samen ontwikkelen zij de kennis en technologie die nodig zijn om het gebruik van duurzame luchtvaarttechnologie eenvoudiger te maken. Tegelijkertijd vergroot het project de kansen voor markttoepassing en versterkt het de positie van Nederland als koploper in duurzame composiet-vliegtuigstructuren.

SURE LEAD - Sustainable Reliable Electrothermal Heated Leading Edge Devices

De luchtvaartsector werkt aan een nieuwe generatie zeer zuinige en emissiearme vliegtuigen. Daarbij ligt de focus op elektrificatie, lichtgewicht ontwerp en schaalbare productie. Het gezamenlijke SURE LEAD-project ondersteunt deze ontwikkeling door nieuwe systemen voor vleugel-voorranden te ontwerpen. De systemen combineren elektro-thermische verwarmingsmatten, gelijmde metalen structuren en hoogspanningsbekabeling.

Dankzij deze combinatie is energiezuinige anti-ijsvorming mogelijk, terwijl het gewicht laag blijft en de structurele veiligheid behouden blijft. Tegelijkertijd brengt deze integratie nieuwe technische uitdagingen met zich mee. Denk hierbij aan de wisselwerking tussen elektrische systemen, lijmen en metalen materialen. Hiervoor zijn nieuwe ontwerpmethoden, testprocedures en validaties nodig.

SURE LEAD is een internationaal samenwerkingsproject met verschillende Airbus- en GKN Aerospace-entiteiten, en met partners uit Nederland en het Verenigd Koninkrijk. Deze partijen brengen aanvullende kennis en technologie samen om één geïntegreerd product te ontwikkelen. Binnen het project SURE uit het Verenigd Koninkrijk ontwikkelen de partners de elektro-thermische verwarmingsmat en de aansturing. Het Nederlandse project LEAD richt zich op de structuuronderdelen, hoogspanningsbekabeling en op de integratie en assemblage van het geheel.

CIRCADIS - Advancing Cabin Sustainability and Operational Efficiency Through Cross-Industry Design with Lightweight Materials

De luchtvaart staat voor een fundamentele transitie: de sector moet vliegtuigen lichter, duurzamer en kostenefficiënter maken om te voldoen aan de klimaatdoelstellingen en de economische uitdagingen in Nederland. Dit project speelt hierop in door een innovatieve, lichtgewicht en circulaire deur voor het bagagevak boven de stoelen (Overhead Stowage Compartment, OHSC).

Door gewichtsreductie realiseert CIRCADIS directe brandstofbesparing en lagere CO₂-uitstoot, terwijl circulaire ontwerpprincipes en biobased materialen bijdragen aan een toekomstbestendige luchtvaart. Maar het project gaat verder dan alleen materiaalinnovatie. Operationele efficiëntie staat centraal: het ontwerp maakt onderhoud en reparatie eenvoudiger, sneller en goedkoper, waardoor vliegtuigen minder lang aan de grond staan en de totale operationele kosten dalen.

Wat dit project uniek maakt, is de cross-industry samenwerking. Aan boord zijn een vliegtuigfabrikant, een luchtvaartmaatschappij, materiaalexperts, productiepartners en een kennisinstituut. Deze combinatie van kennis en ervaring zorgt ervoor dat innovaties niet alleen technisch haalbaar zijn, maar ook praktisch toepasbaar in een operationele omgeving. Zo brengt CIRCADIS ontwerp, materiaaltechnologie en onderhoudsprocessen bij elkaar in één geïntegreerde aanpak.

AnDREA - Aerodynamische weerstandreductie voor elektrische vliegtuigen

Conventionele, op brandstof aangedreven vliegtuigen beschikken over voldoende bereik om regionale routes probleemloos te bedienen. Voor elektrische vliegtuigen is dit anders: elke vermindering van aerodynamische weerstand vertaalt zich direct in een groter operationeel bereik en daarmee in een bredere markttoepassing. Elektrische voortstuwing maakt bovendien nieuwe vliegtuigconfiguraties en integratieconcepten mogelijk.

Het AnDREA-project ontwikkelt en test ontwerptools die ontwerpers helpen om deze mogelijkheden goed te benutten. De focus ligt op de integratie van vleugel, motorbehuizing, propeller en warmtewisselaar. Samen vormen de onderdelen de Integrated Propulsion Unit (IPU). De IPU heeft grote invloed op de luchtweerstand, maar ook op de efficiëntie van de aandrijving en de koeling. Door de onderdelen samen te optimaliseren, draagt AnDREA bij aan de haalbaarheid van elektrische regionale luchtvaart.

Het consortium zet zich in om Nederland een sterke positie te geven in duurzame luchtvaartinnovatie. Onder leiding van Elysian Aircraft B.V. werken TU Delft, NLR en DNW samen met industriële en onderzoeks­partners. Daarnaast werken de partners nauw samen met het Duitse LuFo-project BREEZE, onder leiding van Vaeridion GmbH en met ondersteuning van DLR. Zo maken zij Nederlandse ontwikkelingen onderdeel van een breder Europees netwerk.

Dankzij de directe koppeling met concrete vliegtuigontwikkeling bij Elysian is er een duidelijke route van onderzoek naar operationele toepassing vanaf Nederlandse luchthavens. Daarmee draagt AnDREA niet alleen bij aan de technische realisatie van emissievrije regionale vluchten. Het versterkt ook de rol van de Nederlandse industrie in het behalen van de klimaatdoelstellingen richting 2030 en het vormgeven van de Europese luchtvaartagenda.

Meer weten?

• Kijk voor meer informatie over de regeling op de subsidiepagina van de TSH Vliegtuigmaakindustrie.
• In april 2026 opent de volgende tender van de tijdelijke subsidieregeling Luchtvaart in Transitie (LIT): Module Ondersteunend Onderzoek. Meer informatie vindt u op de subsidiepagina van de LIT.