Biologische koffie

Teelt: waar groeit koffie?

Koffie groeit in een gebied rond de evenaar dat ook wel de koffiegordel wordt genoemd. Het klimaat is daar warm en vochtig. De temperatuur ligt meestal tussen de 18 en 24 graden. Koffieplanten groeien het best op hoogtes van 800 tot 2.200 meter.
Belangrijke producerende landen zijn:

• Brazilië
• Colombia
• Vietnam
• Indonesië
• Ethiopië

Soorten koffiebonen

Er zijn twee hoofdsoorten koffiebonen: de Robusta- en de Arabicaboon. Ze verschillen in smaak, cafeïnegehalte, groeiomstandigheden en prijs:

• Arabica: complex en zoet van smaak. De plant groeit op grote hoogtes en is gevoelig voor ziekten.
• Robusta: krachtig en bitter van smaak. De plant groeit op lage hoogtes en is beter bestand tegen ziekten.

Biologische teeltmethoden

In de biologische koffietelt zijn chemisch-synthetische bestrijdingsmiddelen en kunstmest verboden. Telers gebruiken dierlijke mest of koffiepulp als voeding voor de planten.

Schaduwteelt

Ze werken bijna altijd met schaduwteelt. Koffieplanten groeien dan onder bomen. Voordelen van schaduwteelt zijn:

• een natuurlijk evenwicht met nuttige insecten en dieren die plagen tegengaan;
• bescherming tegen felle zon;
• afgevallen bladeren vormen compost voor een vruchtbare bodem;
• minder erosie en ontbossing;
• bonen rijpen langzamer, wat de smaak milder maakt.

Onkruid verwijderen en planten snoeien

Onkruid verwijderen telers met verschillende methodes:

• met de hand 
• door koeien te laten grazen  
• door gecontroleerd te branden

Koffieplanten hebben 3 tot 5 jaar nodig om vrucht te dragen. De planten kunnen soms wel 70 jaar oud worden. Struiken worden meestal teruggesnoeid tot 3 meter hoogte, om makkelijkerte kunnen oogsten.

Oogst: van struik tot boon

De meeste biologische koffie wordt met de hand geplukt. Dit is nodig, omdat koffiebessen aan dezelfde struik niet tegelijk rijpen. Handmatig plukken maakt het mogelijk om alleen de rijpe bessen te kiezen.

Klimaat: verandering als uitdaging

De grootste bedreiging in de koffieteelt is klimaatverandering: 

• Meer regen vergroot de kans op schimmelziekten.
• Hogere temperaturen verminderen de opbrengst.

Biologische methoden zoals schaduwteelt en een gezonde bodem maken de teelt veerkrachtiger. Maar extreme weersomstandigheden blijven een uitdaging.

Certificering: vaak in coöperaties

Veel biologische telers werken samen in coöperaties. Zij kopen samen koffieplanten in en verkopen hun oogst. Binnen een coöperatie kunnen telers zich als groep laten certificeren. Zo delen zij de kosten voor controles en certificering.

Groepscertificatie heeft duidelijke regels:

• Boeren hebben maximaal 5 hectare grond. 
• Een groep telt niet meer dan 2.000 boeren. 
• De bedrijven liggen dicht bij elkaar.
• De productiemethoden zijn vergelijkbaar.

Verwerking: handel en brandproces 

De meeste koffiebranders kopen hun ruwe, onbewerkte bonen bij handelaren. En dus niet rechtstreeks bij boeren of coöperaties (directe handel). Directe handel is vaak complex, omdat veel melanges bestaan uit bonen uit verschillende landen. Ook verschillen de oogsttijden van elkaar. Handelaren kopen hun koffie liever in bij vaste leveranciers. Voor biologische koffie gebeurt dit via handelaren die biologisch gecertificeerd zijn.

Importcontroles

Voor biologische koffie van buiten de EU zijn strenge regels:

• Elke lading ruwe koffiebonen moet een biologisch certificaat hebben. 
• Bij aankomst in Nederland controleert Skal Biocontrole de lading. Daarbij neemt Skal in steekproeven monsters om te testen op resten van chemisch-synthetische bestrijdingsmiddelen.

Brandproces

Daarna gaan de bonen naar de koffiebrander. Het branden van biologische koffie gebeurt op dezelfde manier als bij andere bonen. Als een brander ook niet-biologische bonen verwerkt moeten:

• de productiestromen streng gescheiden blijven;
• de productielijnen helemaal schoon zijn, voordat biologische bonen worden gebrand;
• de branders hierop regelmatig gecontroleerd worden door Skal Biocontrole.

Zo blijft zeker dat biologische koffiebonen kunnen worden gevolgd van boer tot brander.

Cafeïnevrije koffie

Naast gewone koffie is er cafeïnevrije koffie. Hiervoor wordt de cafeïne uit de bonen gehaald, voordat de bonen worden gebrand. Er bestaan 2 methoden, namelijk op waterbasis of met een chemische methode. Voor biologische koffie is alleen de methode op waterbasis toegestaan.

Stel uw vraag

Wilt u meer weten over biologisch ondernemen? Bijvoorbeeld over biologische landbouw of over hoe u communiceert over biologische producten? Laat uw vraag en uw gegevens achter en wij nemen contact met u op.

Stel uw vraag