Hitte maakt de gebouwde omgeving minder leefbaar

Laatst gecontroleerd op: 8 juni 2026

Hitte maakt het minder prettig om in de stad te wonen, werken en verblijven. Gemeenten kunnen maatregelen nemen om de leefbaarheid te verbeteren en de stad koeler te maken.

Wanneer is uw gemeente klaar voor hitte?

Een gemeente is voorbereid als zij bij nieuwe gebiedsontwikkeling én in bestaand gebied zorgt voor voldoende schaduw en verkoeling.

Dat betekent dat:

  • nieuwe projecten schaduwrijke en verblijfsvriendelijke plekken opleveren;
  • belangrijke wandel- en fietsroutes schaduwrijk en goed begaanbaar zijn;
  • elke wijk voldoende groen heeft en afgesproken percentages warmtewerende of verkoelende oppervlakken haalt;
  • OV-haltes voldoende schaduw bieden;
  • publieke plekken en pleinen water toepassen voor verkoeling;
  • Urban Heat Islands zoveel mogelijk worden voorkomen.

Maatregelen

Gemeenten passen deze maatregelen al op verschillende plekken toe:

  • Behoud bestaand groen zoveel mogelijk. Beperk kap bij bouwprojecten en maak bij nieuwbouw afspraken volgens de Maatlat Klimaatadaptief Bouwen.
  • Maak schaduw met bomen met een grote kruin, pergola’s of tijdelijke schaduwdoeken tijdens hete periodes.
  • Vervang asfalt en verharding door groen of waterdoorlatende materialen.
  • Houd bij het ontwerp van gebouwen, groen en water rekening met verkoelende windstromen en groene verbindingen richting het buitengebied.
  • Pas groene gevels en daken toe om Urban Heat Islands tegen te gaan.
  • Plaats fonteinen, mistinstallaties of drinkwatertappunten op warme plekken.
  • Gebruik lichte dakmaterialen bij platte daken, zodat deze minder warmte opnemen.

Tips

  • Stel duidelijke doelen voor hitte in bestaand gebied en bij nieuwe ontwikkelingen. Gebruik stresstestkaarten, de Afstand-tot-koeltekaart, de 3-30-300-regel, de 3 hitterichtlijnen en uw adaptatiestrategie.
  • Stem doelen af met collega’s van inrichting en beheer van de openbare ruimte, vooral groenbeheer. Gebruik hiervoor de handreiking Groen in en om de Stad.
  • Maak klimaatadaptatie een vast onderdeel van het eisenpakket bij gebiedsontwikkeling.
  • Ga in gesprek met bewoners, gemeenteraad en het college van burgemeester en wethouders over het gewenste percentage groen per wijk. Leg dit vast in de omgevingsvisie.
  • Bepaal waar koele plekken nodig zijn en welke wandel- en fietsroutes voorrang hebben voor schaduw. Kies daarbij voor bijpassende stadsbomen of meer technische maatregelen. Let bij de boomkeuze op positieve (klimaat)kenmerken maar ook negatieve gevolgen.
  • Zorg voor groene netwerken die verbinding maken met koelere buitengebieden. Zo kan lucht circuleren.
  • Bekijk beschikbare subsidies, zoals Mia/Vamil voor groene daken. Voor groene daken is er ook een handreiking blauw-groene daken beschikbaar.
  • Werk samen met groenbeheer en investeer in kennisontwikkeling binnen de organisatie.

Extra informatie

Bij de inrichting van wijken komen meer opgaven samen, zoals klimaatadaptatie, energietransitie, mobiliteit en riolering. Om hitte goed mee te nemen in gebiedsontwikkeling zijn verschillende hulpmiddelen beschikbaar, zoals:

Deze hulpmiddelen helpen klimaatadaptatie mee te nemen in alle fases van ontwerp, bouw en beheer.

In opdracht van:
  • Ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening
Heeft deze informatie u geholpen?