Nationaal Energiearmoede Observatorium
De inhoud van deze pagina is gecontroleerd op 15 september 2026
Het Nationaal Energiearmoede Observatorium (NEO) maakt, bundelt en deelt kennis over energiearmoede in Nederland. Het platform verbetert de samenwerking voor u als rijksoverheid, gemeente, woningcorporatie of maatschappelijk partner. Zo kunt u huishoudens beter helpen. Op deze pagina delen organisaties die energiearmoede aanpakken hun kennis. U vindt hier links naar hun producten en andere hulpmiddelen.
Blijf op de hoogte via e-mail
Wat is energiearmoede?
Energiearmoede betekent dat mensen moeite hebben om de energierekening te betalen. Energiearmoede komt vaak door een combinatie van factoren. Denk aan een laag besteedbaar inkomen, een woning met slechte isolatie en/of verouderde installaties en hoge energieprijzen.
In 2025 hadden ongeveer 503.000 huishoudens in Nederland ermee te maken. Dat is 6% van alle huishoudens. De gevolgen zijn groot. Mensen zetten de verwarming lager dan gezond is. Zo krijgen ze te maken met vocht- en schimmelproblemen. Of ze bouwen schulden op bij hun energieleverancier. Energiearmoede heeft hierdoor invloed op de gezondheid van bewoners. Het bepaalt voor een deel ook hoeveel geld zij kunnen uitgeven en hoe gelukkig zij zich voelen.
Energiearmoede raakt vooral huurders, maar ook woningeigenaren. Woningeigenaren hebben vaak niet genoeg spaargeld om hun woning te verduurzamen.
Hoe pakken we energiearmoede samen aan?
Veel organisaties werken samen om energiearmoede tegen te gaan. Dat gebeurt op verschillende manieren:
- De Rijksoverheid stelt regelingen beschikbaar.
- Maatschappelijke organisaties bieden kennis aan voor hun doelgroep.
- Lokaal ontstaan samenwerkingsverbanden op wijkniveau, waardoor energiehulp bij mensen thuis komt.
Europese afspraken staan aan de basis van het Nederlands beleid. Hieronder leest u daar meer over.
Wat vraagt Europa?
Wat vraagt Europa?
Het Nederlandse klimaat- en energiebeleid is gebaseerd op nationale en Europese afspraken. De belangrijkste zijn het Klimaatakkoord (2019), de Klimaatwet (2019) en het akkoord van Parijs (2015). Daarnaast gelden Europese richtlijnen, zoals het Fit-for-55-pakket en de richtlijnen voor gebouwen en energiegebruik, Energy Performance of Buildings Directive (EPBD) en de Energy Efficiency Directive (EED). Deze gelden als kader voor het Nederlandse beleid.
De EED en EPBD verplichten de lidstaten om energiearmoede onderdeel te maken van het nationale energiebeleid. Voor huishoudens in energiearmoede krijgen energiebesparende maatregelen en renovaties voorrang. Ook is het belangrijk om bij te houden hoe dat gaat en daar informatie over te geven.
Wat gebeurt er landelijk en in de regio?
Wat gebeurt er landelijk en in de regio?
De Rijksoverheid helpt mensen met energiearmoede met tijdelijke financiële steun en door te investeren in het verduurzamen van woningen. Er zijn regelingen om huishoudens te helpen. Hieronder staan de belangrijkste:
- Gemeenten hebben energiearmoede aangepakt met de SPUK Energiearmoede en de SPUK Lokale Aanpak Isolatie (LAI). Dat deden zij samen met maatschappelijke partners. Gemeenten kregen in 2022 en 2023 in totaal € 553 miljoen. Met deze middelen komen er energiecoaches en energiehulpen bij mensen thuis. De energiehulpen voeren kleine en middelgrote energiebesparende maatregelen uit. Dit zijn vaak vertrouwde mensen uit de wijk en dat werkt goed. De SPUK LAI loopt door tot en met 2027.
- Het Nationaal Isolatieprogramma (NIP) helpt mensen hun woning beter te isoleren. Via de ISDE-subsidie kunnen woningeigenaren, zakelijke gebruikers en gemeenten geld terugkrijgen als ze investeren in duurzame energie of energiebesparing. Er zijn ook speciale regelingen voor huurwoningen van woningcorporaties en voor verenigingen van eigenaars (SVOH en SVVE).
- Met woningcorporaties zijn afspraken gemaakt in de Nationale prestatie-afspraken. Daarin is vastgelegd dat woningen met de slechtste energielabels E, F en G worden aangepakt. Vanaf 2029 gelden deze regels ook voor alle andere verhuurders van woningcorporaties.
Een overzicht van meer subsidies en financiële regelingen die wij uitvoeren, vindt u onderaan deze pagina.
Bekijk wat het NEO voor u kan betekenen
Door informatie met elkaar te delen, kunnen gemeenten en maatschappelijke partners hun eigen aanpak versterken. Bent u betrokken bij energiearmoede? Bezoek evenementen over het thema, doe meer kennis op bij onze maatschappelijke partners of bekijk onderzoeken en financieringsmogelijkheden.
Agenda
Maatschappelijke partners
NEO werkt samen met maatschappelijke partners om energiearmoede in Nederland tegen te gaan. Deze organisaties werken door het hele land en richten zich op eigen doelgroepen en deelonderwerpen.
Onderzoek en inzichten
NEO zorgt voor betrouwbare data, analyses en inzichten die nationale en lokale besluitvorming en uitvoering steunen. Met eigen onderzoek, maar ook door het delen van onafhankelijke onderzoeken van de Nederlandse Organisatie voor toegepast-natuurwetenschappelijk onderzoek (TNO) en het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS).
Observatierapport
Het observatierapport bundelt halfjaarlijks de belangrijkste praktijkervaringen en ontwikkelingen op het gebied van energiearmoede en legt deze voor aan de betrokken ministeries.
Download het rapport van juli 2026 hieronder.
Jaarlijkse energiearmoede cijfers
In het rapport Energiearmoede in Nederland hebben TNO en het CBS onderzocht hoe de energiearmoede zich tussen 2019 en 2025 heeft ontwikkeld. Sinds 2024 lukt het niet meer energiearmoede net zo snel te laten dalen als daarvoor. De gemiddelde betaalbaarheidskloof neemt toe. Door de hoge energiekosten is de stijgende energierekening steeds lastiger te betalen.
Andere onderzoeken
Energiearmoede Nederland in kaart (TNO)
Energiearmoede Nederland in kaart (TNO)
TNO publiceert een kaart van Nederland die een beeld geeft een over energiearmoede per provincie en gemeente.
Analyse van de effecten van energiehulp (TNO)
Analyse van de effecten van energiehulp (TNO)
In 2023 en 2024 onderzocht TNO de opbrengsten van energiehulptrajecten en kenmerken van effectieve energiehulporganisaties.
Effecten van renovaties (TNO)
Effecten van renovaties (TNO)
Is het beter om een woning aardgasvrij te renoveren voor bijvoorbeeld het wooncomfort, of de fysieke en mentale gezondheid van de bewoners? Dit onderzocht TNO in 2024.
Beheersbare energiekosten voor huishoudens in 2030 (CE Delft)
Beheersbare energiekosten voor huishoudens in 2030 (CE Delft)
Deze studie van CE Delft verkent het effect van een aantal beleidswijzigingen op de energierekening voor de woning en de energiekosten van de auto en het jaarlijkse voordeel van verduurzamingsmaatregelen.
Financiering en subsidies
Hier vindt u specifieke subsidies en financiële regelingen voor het verduurzamen van gebouwen om energiearmoede tegen te gaan.
Een volledig overzicht vindt u in onze subsidiewijzer.
- Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
Uitgelicht
Energie besparen?
