Aanlanding windenergie op zee (VAWOZ) in Noord-Nederland
Laatst gecontroleerd op: 1 juni 2026
Programma Verbindingen Aanlanding Wind Op Zee (VAWOZ) deed in meerdere regio’s onderzoek naar kabels en leidingen om windenergie van windparken op zee aan land te brengen (aanlandingen). Uit de resultaten van het onderzoek komen 5 kansrijke opties in het ontwerpprogramma. Op deze pagina leest u wat dit voor de regio Noord-Nederland betekent. En hoe u kunt reageren op het ontwerpprogramma met de mogelijke routes en aansluitlocaties.
Blijf op de hoogte via e-mail
Reageer op het ontwerpprogramma
U kunt een reactie (zienswijze) indienen over het ontwerpprogramma. Dat kan vanaf 22 mei tot en met 2 juli 2026. Tijdens deze 6 weken ligt het programma ter inzage. Het ontwerpprogramma en alle documenten die erbij horen zijn dan voor iedereen in te zien. Reageren kan via de VAWOZ-pagina.
U krijgt een antwoord op uw reactie. Dit antwoord vindt u later dit jaar terug in de Nota van Antwoord op de VAWOZ-pagina.
Bekijk het webinar en bezoek de informatiebijeenkomsten
Op dinsdag 26 mei om 19:00 uur kunt u informatie krijgen over het programma in het online webinar van Programma VAWOZ. U hoeft zich niet aan te melden. U kunt het webinar ook terugkijken. Heeft u vragen tijdens het webinar? Mail deze dan naar vawoz@minezk.nl.
Ook kunt u vragen stellen tijdens de informatiebijeenkomst in Noord-Nederland. Voor deze bijeenkomst hoeft u zich niet aan te melden.
Hieronder leest u waar in uw regio een informatiebijeenkomst wordt georganiseerd:
- Donderdag 4 juni van 19:00 uur tot 21:00 uur: Hotel de Ekamper, Radsweg 12 te Roodeschool
Geen voorkeursalternatief in Noord-Nederland
Programma VAWOZ kiest geen voorkeursalternatief voor de aanlanding van stroom van toekomstige windenergiegebieden in Noord-Nederland. Dit komt omdat de Tunnelroute en de Oude Westereemsroute te ingewikkeld en onzeker zijn.
- De Tunnelroute is technisch en organisatorisch ingewikkeld en innovatief. Ook is niet zeker of deze route te realiseren is. Uit de onderzoeken blijkt dat de Tunnelroute, doordat deze zo ingewikkeld is, pas vanaf 2040 mogelijk is. Maar ook dan moet de route wel te realiseren zijn. Het ministerie van Economische Zaken en Klimaat voerde de onderzoeken uit samen met onder andere Rijkswaterstaat.
- De Oude Westereemsroute loopt door een gebied dat Nederland samen met Duitsland beheert: het Eems-Dollardverdraggebied (EDV). De Duitse overheid stelt op dit moment geen vergunning in het vooruitzicht vanwege maritieme risico's.
Het programma VAWOZ kiest ook geen voorkeursalternatief voor het aan land brengen van waterstof. Wel staan er mogelijke routes voor waterstof in de programma's VAWOZ en Programma Aansluiting Wind op Zee (PAWOZ) - Eemshaven.
Hoe werkt de aanlanding van windenergie op zee?
Wilt u weten hoe de opgewekte elektriciteit van de windparken op zee naar het hoogspanningsnet en waterstofnetwerk op land gaat? Lees dan de pagina Aanlanding windenergie: van zee naar land.
Bekijk in 2 minuten wat Programma VAWOZ doet
Video details
Video details
Uitgeschreven tekst
Uitgeschreven tekst
Nederland is een windland.
Dat is gunstig!
Want dankzij windenergie
van zee worden we minder afhankelijk van
andere landen in onze energievoorziening,
en kunnen we onze klimaatdoelen waarmaken.
Het ministerie van Economische Zaken en Klimaat
heeft daarom het programma VAWOZ opgestart.
Dit staat voor
Verbindingen Aanlanding Wind Op Zee.
Verbindingen zijn nodig
om windenergie van de windparken op zee
naar het hoogspanningsnet op land
te krijgen.
Dat gebeurt met kabels begraven in
de zeebodem
en ondergronds over land
die de energie vervoeren.
En converterstations op land
die de energie
geschikt maken voor het hoogspanningsnet.
Maar hoe kiezen we eigenlijk de beste
plekken en routes voor deze verbindingen?
Hier is uitgebreid onderzoek naar gedaan
met een zogenoemde
Integrale Effectenanalyse en Plan
MER, een rapport over milieueffecten.
Er is gekeken naar: wat technisch
mogelijk, vergunbaar en betaalbaar is;
wat past op het energiesysteem
en in het landschap;
en naar de effecten voor de natuur
en omgeving.
Op basis van dit onderzoek
en verschillende adviezen
ligt er nu een plan.
Een ontwerpprogramma
met voorkeursalternatieven
voor elektrische aanlandingen van wind
op zee.
Deze voorkeursalternatieven
kunnen bijdragen aan
de energieonafhankelijkheid in Nederland.
Ook voor waterstof geproduceerd
op zee zijn verbindingen onderzocht.
Maar omdat de ontwikkeling van
waterstof op zee is gepauzeerd tot 2030,
zijn hiervoor
geen voorkeursalternatieven aangewezen.
Het programma is nog niet definitief.
Vanaf 22 mei tot en met 2 juli 2026
kunt u er een reactie op geven.
Dat heet een zienswijze en gebeurt
tijdens een terinzagelegging.
Het ministerie van Economische Zaken
en Klimaat beantwoordt alle zienswijzen
en neemt ze,
als dat passend is, mee in de vaststelling
van het definitieve programma eind 2026.
Wat gebeurt er daarna?
De voorkeurs alternatieven kunnen verder
worden onderzocht in project procedures.
Bij het starten van een project
procedure gaat TenneT als beheerder
van ons hoogspanningsnet verder
met het uitwerken van deze verbinding.
Tegen die tijd wordt u ook weer betrokken
en kunt u er een zienswijze over indienen.
Meer weten?
Kijk op rvo.nl/programma-vawoz
Wat onderzochten wij in Noord-Nederland?
Programma VAWOZ deed onderzoek in 5 regio's. In het programma PAWOZ onderzochten we hoe we kabels en leidingen van windparken op zee aan land kunnen brengen in Noord-Nederland. Hierbij ging het om routes op de korte termijn (tot en met 2033) en routes voor mogelijke toekomstige windparken.
Windenergiegebied Doordewind zal aansluiten via de Schiermonnikoog Wantij-route. Daarnaast wees programma PAWOZ routes aan voor mogelijke toekomstige aanlandingen. Deze namen we mee in het programma VAWOZ: de Tunnelroute en de Oude Westereemsroute.
Uit de resultaten van het programma PAWOZ bleek dat de Tunnelroute technisch ingewikkeld en moeilijk te organiseren is. Daarom deed programma VAWOZ het verdere onderzoek naar de Tunnelroute. Dat deden we samen met de regio.
De eerste resultaten van deze vervolgonderzoeken (een update van kosten en planning) staan in het ontwerpprogramma VAWOZ. De resultaten van de andere vervolgonderzoeken verwachten we in de zomer van 2026. Deze moeten een duidelijker beeld geven of de Tunnelroute technisch te realiseren en haalbaar is. De haalbaarheid hangt af van de vergunningverlening. Als de Tunnelroute inderdaad technisch te realiseren en haalbaar is, moet duidelijk worden wat de risico's van deze ingewikkelde oplossing zijn. En wat dit betekent voor de kosten en planning.
Bij PAWOZ-Eemshaven onderzochten wij ook mogelijke routes voor leidingen voor de aanlanding van waterstof. De effecten hiervan op het milieu zijn onderzocht in het planMER, en de haalbaarheid in de Intergrale Effectanalyse. Daaruit blijken 3 routes het meest geschikt:
- de Ameland Wantij route
- de Zoutkamperlaag route
- de bovengenoemde Tunnelroute
We onderzochten ook of het mogelijk is om bestaande aardgasleidingen op de Noordzee te hergebruiken om waterstof te vervoeren. Bij de start van een vervolgprocedure gebruiken we deze resultaten als basis. Ook gebruiken we de onderzoeksresultaten uit Programma VAWOZ.
Meer weten?
- Leer meer over het programma (en hoe u kon meedenken) op de pagina Programma Aansluiting Wind Op Zee (PAWOZ) - Eemshaven.
- Leer meer over het project (en hoe u kon meedenken) op de pagina Net op zee - Doordewind.
- Neem contact op met Bureau Energie Projecten via: 088 042 47 47 of bureauenergieprojecten@minezk.nl.
- Ministerie van Economische Zaken en Klimaat
Uitgelicht
Bekijk uw mogelijkheden bij netcongestie
Elektriciteitsnet overbelast?
Bekijk wat er in uw regio gebeurt
Duurzame resultaten