Bescherm uw bedrijf met deze 11 checks

Risico's

Uw innovaties kunnen gekloond worden in het buitenland.

Stel, u verkoopt iets in het buitenland dat goed in de markt staat én veel naamsbekendheid heeft. Maar u heeft de registratie van uw intellectueel eigendom nog niet (goed genoeg) geregeld. Denk hierbij aan bedrijfsnaam, merknaam en producten. 

Dan is het voor een bedrijf met slechte intenties vrij makkelijk om uw naam en product(en) te registreren en daarmee de markt op te gaan. Zodoende 'scoren' zij met uw naam en reputatie. Als hun productkwaliteit of het niveau van hun service dan niet op orde is, schaadt dit uw reputatie.

Wat kunt u doen?

• Bescherm of registreer uw intellectueel eigendom, copyright, logo en soorten data-prototypen. Controleer welke zaken u vooraf moet registeren en welke ook in een later stadium kunnen.
• In landen buiten de EU is de wetgeving anders dan bij ons. U doet er goed aan om uw product te registreren vóór uw eerste bezoek. Zo beschermt u uzelf tegen copycats die uw bedrijfsnaam en logo kunnen gebruiken. Als u niets geregistreerd heeft, kunt u degenen die inbreuk maken op uw intellectueel eigendom niet juridisch aansprakelijk stellen.
• Werkt u in een hightech vakgebied? Of met waardevolle of sensitieve kennis? Neem contact op met het Ondernemersloket Economische Veiligheid (OLEV).

Meer weten?

Bekijk de website van Octrooicentrum Nederland

Risico's

• Een betrouwbare zakenpartner vinden is en blijft iets waar veel ondernemers tegenaan lopen als ze gaan internationaliseren. Een band opbouwen kost tijd, maar is de investering wel waard.
• Een onbetrouwbare zakenpartner kan mogelijk uw product kopiëren en uw intellectueel eigendom op de markt brengen. En hoe vervlochten is de ondernemer met de lokale overheid?

Wat kunt u doen?

• Neem contact op met het buitenlandnetwerk om risico's te verkleinen. Onze ambassades hebben veel kennis van zaken in huis en helpen u graag met het zoeken naar een betrouwbare zakenpartner. Zij kunnen u ook goed uitleggen waar u op moet letten in dat betreffende land.
• Doe online onderzoek over het bedrijf en de personen om een eerste beeld te krijgen. Check bij de lokale Kamer van Koophandel om te zien of het bedrijf geregistreerd staat, hoe lang ze bestaan, wie de legal representative is, enzovoort.
• Laat een gespecialiseerd bedrijf de beoogde partner in detail onderzoeken. Denk aan onderwerpen als bedrijfsstructuur, eigendomsverhoudingen en financiële situatie.
• Bezoek het bedrijf zelf op locatie. Bekijk de faciliteiten en leer de mensen achter het bedrijf kennen.

Meer weten?

Bekijk onze tips over zakenpartners vinden in het buitenland

Risico's

• Lokale wet- en regelgeving is belangrijk als u buiten de Europese Unie wilt exporteren. Zonder voldoende kennis van deze wetgeving kan het zijn dat uw producten de douane niet mogen passeren. Of dat er bijvoorbeeld specifieke eisen gelden voor de import van een bepaald product en u te maken krijgt met extra kosten.
• Bij goederen is het belangrijk om u te verdiepen in de certificeringseisen die er gelden in een land. Zonder de juiste papieren komen uw producten mogelijk het land niet in.

Wat kunt u doen?

• Kijk in Access2Markets. Deze waardevolle database van de Europese Unie helpt ondernemers om zicht te krijgen op de wet- en regelgeving die er in een land geldt voor hun product. Bekijk ons stappenplan voor het gebruik van Access2Markets.
• Twijfelt u? Neem contact op met onze adviseurs internationaal ondernemen. Zij denken graag met u mee en kunnen eventueel een vraag voorleggen aan onze buitenlandse ambassades en consulaten, die weer contacten hebben met de lokale overheidsinstanties.
• Vraag in uw netwerk wat andere ondernemers doen. Denk daarbij aan de mogelijkheden van onze eigen community voor internationaal ondernemen.

Meer weten?

Bekijk onze landeninformatie

Risico's

• Het kan plotseling lastiger worden om zaken te doen met een land of in een bepaalde markt. Er kan ook iets gebeuren met uw producent of distributeur. 
• Uw onderneming wordt weerbaarder als u bewust omgaat met risico's en een betere inschatting maakt van de impact van deze risico's. Zo kunt u de juiste voorzorgsmaatregelen nemen.

Wat kunt u doen?

• Voorkom dat u te afhankelijk wordt van één markt of zakenpartner voor uw import en export. Doe onderzoek naar alternatieve markten.
• Kijk kritisch naar de beloften van uw zakenpartner: misschien heeft een distributeur een kleiner netwerk dan beloofd. Doe een 'due diligence'-onderzoek, of laat zo'n onderzoek uitvoeren.
• Regel alternatieve partners door de hele keten, zodat u direct kunt schakelen als een van hen wegvalt (door bijvoorbeeld een faillissement, staking of problemen met de route).
• Laat niet al uw productonderdelen door dezelfde producent maken: als 1 zakenpartner al uw kostbare kennis heeft, loopt u het risico dat uw product wordt nagemaakt. Ga na of u de verschillende onderdelen kunt laten maken door verschillende producenten.
• Kijk bij kritische componenten of u de eindassemblage niet in eigen beheer wilt doen, in het productieland zelf of op een andere locatie.
• Probeer uw afzetmarkt te spreiden: spreid uw afzetmarkt over meerdere landen. Zo voorkomt u dat uw bedrijf risico loopt als er iets verandert door geopolitieke spanningen of natuurrampen.
• Denk na of u geen problemen kunt krijgen met logistieke kwetsbaarheden in uw keten (denk aan blokkades van havens of vliegroutes).

Meer weten?

Bekijk tips op de website Maakjebedrijfweerbaar.nl.

Risico's

Misschien beseft u nog niet hoe waardevol de kennis is die u tijdens een zakenreis met u meedraagt. Uw kennis maakt u, als Nederlandse ondernemer in het buitenland, interessant voor bedrijven met verkeerde intenties. Maar ook voor overheidsinstanties van regimes die andere ideeën hebben over democratische vrijheden dan Nederland.

Óók als u mkb'er of zzp'er bent, kunnen uw data en gegevens interessant zijn voor spionage tijdens uw zakenreis. Mogelijk zoekt men een ingang naar gevoeligere informatie. Bijvoorbeeld van innovatieve bedrijven, of van Nederlandse autoriteiten.

Wat kunt u doen? 

Denk bij zakenreizen in het buitenland altijd aan uw digitale weerbaarheid. Met een aantal stappen verkleint u de risico's:

• Bescherm uw eigendom: registreer uw intellectueel eigendom (IE) en copyright zowel in Nederland als internationaal. In landen buiten de EU is de wetgeving voor intellectueel eigendom anders dan bij ons. Registreer uw product vóór uw eerste bezoek.
• Neem geen onnodige informatie mee: bescherm uw gevoelige gegevens door ze simpelweg niet mee te nemen op reis. Laat gevoelige informatie ook niet in (de kluis van) uw hotelkamer liggen. Is het echt nodig dat men in detail ziet hoe uw product is opgebouwd of samengesteld, met de bijbehorende prototypes en modellen? Of is het voldoende om een klein voorbeeldje te laten zien?
• Neemt u wel belangrijke informatie mee? Houd die dan bij u en laat die niet inchecken via de ruimbagage waar u er geen zicht op heeft.
• Wees voorzichtig met verbinding maken met een (openbaar) wifinetwerk; vermijd het als het niet hoeft. Gebruikt u de bluetooth niet? Zet die dan uit. Laat software voor installatie goed screenen door uw ICT-afdeling. Houd uw USB-stick met belangrijke informatie altijd op zak. Laat uw laptop nooit onbeheerd achter. U kunt bij zakenreizen ook een andere telefoon meenemen waar minder informatie – bijvoorbeeld contacten en gespreksgeschiedenissen – in staat opgeslagen.

Ook om aan te denken bij zakenreizen:

• Raadpleeg het reisadvies voor uw doelland via de website NederlandWereldwijd.
• Meld u aan bij de Nederlandse ambassade of consulaat in het doelland. Dit is niet verplicht, maar veel ondernemers doen dat wel. In geval van nood bent u beter vindbaar.

Meer weten?

• Bekijk de informatiefolder van de AIVD
• Bekijk de reisadviezen van het ministerie van Buitenlandse Zaken

Risico's

• Veel bedrijven worden tegenwoordig getroffen door datalekken. Kwaadwillende partijen verschaffen zich toegang tot hun systemen en trekken hier data uit, zoals persoonsgegevens van klanten, en verkopen die elders. 
• Ook bedrijfsspionage kan een gevolg zijn, waarbij uw bedrijfsgeheimen worden gestolen. Naast financiële gevolgen heeft dit ook een negatief effect op de uitstraling van uw bedrijf. U kunt klanten en internationale kansen kwijtraken.
• Bekijk een voorbeeld van een in 2020 getroffen softwarebedrijf op de website van het Nationaal Cyber Security Centrum.

Wat kunt u doen?

• Verdiep u in de basisprincipes van veilig digitaal ondernemen (via de link hieronder).
• Blijf in uw bedrijf waarschuwen voor de risico's van phishingmails, die door de opkomst van AI steeds geavanceerder worden.
• Let ook op bij uw zakenreizen (zie check 5).
• Bereid u voor op incidenten. Ga ervan uit dat een incident kan plaatsvinden (assume breach), weet hoe u op incidenten moet reageren (respond) en ook hoe u de schade weer kunt herstellen (recover).
• Behoort uw onderneming tot een sector die de Europese Unie als essentieel of belangrijk beschouwt? Dan zijn de NIS2-richtlijnen misschien op uw onderneming van toepassing. Deze stellen strenge eisen aan uw cyberbeveiliging en risicomanagement.
• Werkt u in een hightech vakgebied? Of met waardevolle of sensitieve kennis? Het Ondernemersloket Economische Veiligheid (OLEV) werkt samen met u aan het beschermen van uw kennis en technologie.

Meer weten?

Bekijk de 5 basisprincipes van veilig digitaal ondernemen van het Nationaal Cyber Security Centrum. Daar kunt u ook de CyberVeilig Check doen.

Risico's

• In sommige landen kan kennis of technologie in handen komen van de staat of het leger en worden ingezet voor onderdrukking of militaire doeleinden. Het gaat dan om dual-use goederen: producten die bedoeld zijn voor burgers, maar ook gebruikt kunnen worden voor militaire doeleinden. Het begrip 'dual-use' betekent letterlijk dat een product op 2 manieren gebruikt kan worden.
• Het is strafbaar om een dual-use product uit te voeren naar een bedrijf of persoon die op de EU-sanctielijsten voorkomt.

Wat kunt u doen?

• Doe onderzoek of er in uw keten landen of personen zitten die op de sanctielijsten van de EU staan.
• Wilt u strategische goederen uit-, in- of doorvoeren naar sanctielanden of personen die op een sanctielijst staan? Dan moet u een melding doen en vergunning aanvragen bij de Centrale Dienst voor In- en Uitvoer (CDIU). 

Meer weten?

• Bekijk de website van het CDIU voor meer informatie over de export van dual-use goederen.
• Bekijk de website van evofenedex over strategische goederen.

Risico's

Fuseren lijkt soms de beste oplossing voor een onderneming. Wel is het goed om te weten dat er risico's zijn en dat u soms te maken heeft met een meldplicht.

Bij een overname, fusie of investering kan zeggenschap verschuiven. Daardoor kan gevoelige kennis, technologie of data in handen komen van partijen met andere belangen. Zeker bij buitenlandse investeerders bestaat het risico dat kennis weglekt, strategische technologie onder buitenlandse invloed komt te staan of wordt ingezet voor ongewenste doeleinden.

In Nederland moeten transacties met investeerders van buiten de EU, van binnen de EU en vanuit Nederland allemaal voldoen aan de meldplicht. De nationale wetgeving voor investeringstoetsing verschilt echter per EU-lidstaat. Dus let hier goed op als u in meerdere lidstaten een melding moet doen.

Wat kunt u doen?

• Check de achtergrond van de buitenlandse partner, diens reputatie en wie er bij het bedrijf betrokken zijn. Wees vooral alert als het niet duidelijk is hoe de fusie, investering of overname bijdraagt aan de core business van de partner.
• Wees u bewust van de gevolgen van veranderingen in zeggenschap en invloed. Zorg dat u weet wie er achter investeerders, aandeelhouders en financiers zit en welke belangen zij hebben.
• Volg de Wet Vifo (Veiligheidstoets investeringen, fusies en overnames). Deze Wet vereist een veiligheidstoets voor investeringen, fusies en overnames die een risico kunnen vormen voor de nationale veiligheid.
• Technologiebedrijven moeten bepaalde investeringen, fusies en overnames melden bij het Bureau Toetsing Investeringen. 

Meer weten?

Bekijk de informatie over de Wet Vifo op de website Maakjebedrijfweerbaar.nl.
Bekijk veelgestelde vragen over de Wet Vifo op de website van Bureautoetsinginvesteringen.nl.

Risico's

Een vestiging openen in het buitenland kan een droom zijn die uitkomt. Maar dat brengt ook uitdagingen en risico's met zich mee. Denk aan risico's als:

• andere ondernemingsvormen: in sommige landen werken de wetten en regels in het voordeel van de lokale partij, en niet in die van u. Zo zijn er landen waarbij de lokale partij altijd een groter aandeel heeft in de joint venture.
• dataveiligheid: buiten de EU kunnen andere wetten en regels gelden op het gebied van dataveiligheid. Lokale autoriteiten kunnen gegevens opeisen in het kader van de veiligheid van het land.
• cyberspionage van lokale partijen: het is voor lokale partijen in hetzelfde land makkelijker om in te breken op lokale data- of wifinetwerken; neem dus voorzorgsmaatregelen.
• fysieke inbraak en gebrekkige controle op wie de vestiging in mag komen.

Wat kunt u doen?

Als u een vestiging opent:

• Verdiep u goed in de wetten en regels van het land en de sector waarin u opereert.
• Check wat de ervaringen zijn (geweest) van ondernemers die eerder deze stap hebben genomen. Informeer bij de Nederlandse ambassade in het land waar u nog meer aan kunt denken.
• Bescherm ook uw data zo goed mogelijk. Denk bijvoorbeeld aan een VPN-verbinding of aan beveiligde USB-sticks.
• Er is altijd een risico dat er fysiek ingebroken wordt in uw pand. Zorg daarom voor goede beveiliging.
• Houd bij wie er toegang heeft, zodat u niet per ongeluk een kwaadwillende over de vloer krijgt.
• Heeft u gevoelige gegevens of prototypes? Beveilig die dan in een kluis.

Als u personeel aanneemt:

• Werft u personeel? Zorg dan ook voor een goede screening. Doe een veiligheidscheck en/of integriteitscheck bij medewerkers voordat u ze in dienst neemt. Check bij sollicitanten bijvoorbeeld goed hun connecties op LinkedIn. U kunt hiervoor ook, afhankelijk van de markt en uw sector, een professioneel bedrijf inhuren.
• Let goed op wie in uw bedrijf toegang krijgt tot belangrijke digitale bestanden.

Denk ook aan:

• Natuurrampen, elektriciteitsuitval of geopolitieke ontwikkelingen in het buitenland. Ontwikkel voor deze zaken een noodplan als u een vestiging opent in het buitenland.

Meer weten?

Bekijk de informatiefolder van de AIVD.

Risico's

Als ondernemer kunt u in het buitenland te maken krijgen met sancties of andere handelsbelemmeringen. Denk bijvoorbeeld aan:

• Sancties: het kan strafbaar zijn om te handelen met een land, partij of persoon die op de sanctielijst van de EU staat.
• Hogere invoerrechten: hierdoor ligt de prijs van uw product in die markt vermoedelijk hoger, en dat kan een negatief effect hebben op de export van uw product of dienst.
• Politieke instabiliteit en/of spanningen tussen landen: het is dan gevaarlijk om rond te reizen en lastig om overzicht te houden over uw toeleveringsketen.
• Overheidsingrijpen: als een overheid veel invloed heeft in een land, loopt u de kans dat het investeringsklimaat niet zo open is als u misschien verwacht.
• Handelsbelemmeringen: denk aan plotselinge invoerverboden en antidumpingsmaatregelen.
• Energieschaarste: door gewapende conflicten kan u mogelijk minder beschikking hebben over energie

Eerdere situaties hebben laten zien dat de effecten hiervan heel groot kunnen zijn. Dit zagen we bijvoorbeeld tijdens de coronacrisis, bij de hogere invoerrechten van de VS en in het Midden-Oosten-conflict. Doe daarom regelmatig een risicoanalyse naar de toeleveringsketen en vraag u af: 'Heb ik genoeg inzicht in geopolitieke risico’s en ontwikkelingen in de landen waarin ik actief ben?'

Wat kunt u doen? 

• Bekijk informatie op Access2Markets (bekijk eventueel ons stappenplan voor Access2Markets).
• Check of er sancties gelden tegen het land, partij of persoon waarmee u zaken wilt doen via de Sanctions Map.
• Abonneer u op de ECHO-nieuwsbrief of neem contact op met het Meldpunt Belemmeringen. Handelsbelemmeringen binnen de EU: neem contact op met SOLVIT.

Meer weten?

• Bekijk onze 5 tips bij handelsbelemmeringen
• Bekijk onze tips voor zakendoen in land met sancties
• Neem contact op met het Sanctieloket als u zakendoet met Rusland en bij vragen over sancties.

Risico's

Corruptie is helaas een veelvoorkomend probleem in markten waar overheidsinstanties minder grip hebben op zakendoen. U zal niet de eerste ondernemer zijn die in ruil voor een geldbedrag de aanvraag van een bepaalde vergunning kan laten versnellen. Heeft u al over uw aanpak nagedacht?

Wat kunt u doen? 

Het is goed om te weten dat corruptie vaak voortkomt uit armoede, die het gevolg is van uitdagende economische situaties in diverse landen.

• U kunt meer salaris betalen aan lokaal personeel en zo samen de kans op corruptie iets verkleinen.
• Ga er niet in mee als u een aanbod krijgt om illegaal te betalen voor een bepaalde dienst. Accepteer dat het tempo van internationaal zakendoen iets lager kan liggen. Ook dan is het mogelijk om zaken voor elkaar te krijgen.

Meer weten?

• Lees de brochure over corruptie en zakendoen op de website van Rijksoverheid.nl.
• Lees de MVO-informatie over corruptie op onze website.