Aanlanding windenergie op zee (VAWOZ) in Noord-Brabant

Voorkeursroutes en -locaties in Noord-Brabant

Er blijven landelijk 5 kansrijke routes en locaties als voorkeursalternatief over in het ontwerpprogramma VAWOZ. De (regio)adviezen, de onderzoeksresultaten en het participatieproces (meedenktraject) namen we hierin mee. Een voorkeursalternatief is een volledige route voor een elektrische aanlanding, van windpark op zee tot aansluiting op het hoogspanningsnet.

In Noord-Brabant onderzocht het programma 2 mogelijke aanlandlocaties. Daarvan blijft er één over. Dat heeft onder andere te maken met beperkte ruimte op het elektriciteitsnet, op land en beperkte ruimte voor de natuur (ecologie). Onderstaande optie koos het programma VAWOZ voor Noord-Brabant.

Naar Moerdijk

Een kabelroute vanaf de Noordzee die via de Voordelta, het Haringvliet en het Hollandsch Diep loopt. De route komt aan land in de buurt van het havengebied van Moerdijk. Daarna loopt deze richting een converterstation. En sluit aan op het toekomstige hoogspanningsstation Port of Moerdijk (POM).

Hoe werkt de aanlanding van windenergie op zee?

Wilt u weten hoe de opgewekte elektriciteit van de windparken op zee naar het hoogspanningsnet en waterstofnetwerk op land gaat? Lees dan de pagina Aanlanding windenergie: van zee naar land. 

Wat onderzochten wij in Noord-Brabant?

Programma VAWOZ onderzocht in Noord-Brabant een locatie voor het aan land brengen van windenergie van de windparken op zee. We keken naar 2 mogelijke aanlandingen voor elektriciteit op en/of rond het haven- en industrieterrein Moerdijk. 

Project Nederwiek 3 onderzocht al eerder mogelijke routes van ondergrondse kabelverbindingen naar het 380 kV-station. Deze routes zijn ook het vertrekpunt voor Programma VAWOZ.

Locaties voor converterstations

We bepaalden de locatie van de converterstations. Converterstations op land zetten gelijkstroom om in wisselstroom, en brengen het op de juiste spanning voor het hoogspanningsnet.

Het bepalen van de locatie van deze stations deden we in overleg met de 'ontwerptafel' Powerport Moerdijk. De ontwerptafel adviseert wat wel of niet past in de Powerport regio Moerdijk. En onder welke voorwaarden dat kan. Ook werkten we samen voor de ontwikkeling van het 380kV-station Port of Moerdijk.  

Locaties voor het maken van waterstof

Verder onderzocht Programma VAWOZ ruimte om op grote schaal waterstof te kunnen maken met windenergie van windparken op zee. Dit onderzochten we op 2 plekken:

• op het haven- en industrieterrein Moerdijk
• rond het hoogspanningsstation in Geertruidenberg 

Waterstof op zee pauzeert

Programma VAWOZ deed onderzoek naar het aanlanden en aansluiten van op zee geproduceerde waterstof op het landelijke waterstofnetwerk. Voorlopig staan de voorbereidingen van waterstof op zee nog op pauze. Daarom maakt het programma hiervoor nog geen keuzes. Wel zijn de onderzoeksresultaten mogelijk nog te gebruiken als de voorbereidingen voor waterstofproductie op zee weer starten.

Het programma deed ook onderzoek naar mogelijk geschikte locaties voor waterstofproductie op land (elektrolyse). Deze liggen in de buurt van aansluitlocaties van windenergie op zee op het hoogspanningsnet. Programma VAWOZ wijst geen nieuwe voorkeurslocaties voor elektrolyse op land aan. Programma Energiehoofdstructuur II gaat de rol van waterstofproductie op land in het toekomstige energiesysteem verder onderzoeken. Zij gebruikt hiervoor onder andere de onderzoeksresultaten van programma VAWOZ. 

Locaties om windenergie verderop in het land aan te sluiten

In Noord-Brabant en Limburg onderzocht Programma VAWOZ eerst ook locaties voor 'diepe aanlandingen' van windenergie van windparken op zee. Dit zijn aanlandingen die niet aan de kust, maar verderop in het land komen. We onderzochten aansluiting op de 380kV-hoogspanningsstations in:

• Tilburg
• Maasbracht
• Graetheide

Om deze diepe aanlandingen mogelijk te maken, zouden de gelijkstroomkabels in de gereserveerde ondergrondse buisleidingstrook komen. Het project Delta Rhine Corridor (DRC) zou onderzoeken of dit mogelijk was. Maar de toenmalige minister van Klimaat en Groene Groei (KGG) besloot in december 2024 dat de aanleg van kabels voor de diepe aanlandingen niet langer deel zijn van het project DRC. U vindt uitleg hierover in de brief aan de Tweede Kamer van 5 december 2024.

Door dit besluit verviel een belangrijke voorwaarde voor het aanleggen van kabels voor diepe aanlanding naar Tilburg in Programma VAWOZ. Daarom staat de locatie Tilburg niet meer in het ontwerpprogramma VAWOZ. 

Nieuw onderzoek naar locaties voor diepe aanlandingen

Voor Nederland blijven diepe aanlandingen voor aansluitingen van windenergie van zee op het hoogspanningsnet belangrijk. Op die manier voorkomen we verdere overbelasting van het net (netcongestie) aan de kust. Daarom is het ministerie van Economische Zaken en Klimaat een nieuw onderzoek gestart voor mogelijke diepe aanlanding van windenergie op zee. Dat doen we in een voorverkenning naar diepe aanlandingen. Deze voorverkenning ronden we af in 2026. Het ministerie werkt daarbij samen met TenneT en Rijkswaterstaat. 

Hoe kon u meedenken in uw regio?

We overlegden voor het opstellen van het ontwerpprogramma met provincies, waterschappen, gemeenten, omwonenden, (haven)bedrijven, organisaties en natuurgroepen. We bespraken mogelijke routes (van kabels en leidingen) en aansluitlocaties. Uw mening is belangrijk voor onze beslissingen.

U kon op deze manieren meedenken:

• Webinars 
  Dit zijn online bijeenkomsten over de onderzoeken. We vertelden over de inhoud, voortgang en stappen. Hier kon u ook vragen stellen. Tijdens de periode waarin u het ontwerpprogramma kunt bekijken, zijn er weer nieuwe webinars. 
   
• Informatiebijeenkomsten 
  Bijeenkomsten in uw buurt waar we officiële stappen bespraken. Bijvoorbeeld het onderzoeksplan (concept-NRD) en het ontwerpprogramma. Deze bijeenkomsten zijn voor omwonenden, grondeigenaren en andere geïnteresseerden. Ook hier kon u vragen stellen. Tijdens de periode dat u het ontwerpprogramma kunt bekijken, zijn er nieuwe informatiebijeenkomsten. 
   
• Werksessies en gesprekken met belangengroepen 
  We hebben gesprekken gevoerd met belangengroepen. Ook hebben we werksessies gehouden. Daarin bespraken we de planning en resultaten van het onderzoek. Samen keken we welke elementen uit het onderzoek extra aandacht nodig hebben. Deze belangengroepen zijn bijvoorbeeld de Land- en Tuinbouworganisaties Nederland (LTO), de organisatie Natuur & Milieu en dorps- en wijkraden. 
   
• Overleg met ambtenaren en bestuurders  
  Ambtenaren en bestuurders van gemeenten, de provincies en havenbedrijven doen mee aan het programma. Zij hebben een regioadvies opgesteld.