FC1 - Pas een frequentieregeling toe op machines

Laatst gecontroleerd op: 28 april 2026

Machines die worden aangedreven met een elektromotor zijn vaak qua vermogen iets groter dan de gevraagde capaciteit. Dit geldt zowel voor de machine als de elektromotor. Ze draaien daarom meestal niet op vol vermogen maar op deellast.

Met een frequentieregelaar wordt de wisselspanningsfrequentie naar de motor (en daarmee het toerental van de motor) elektronisch gestuurd. Zo wordt het opgenomen vermogen van de motor afgestemd op de achterliggende machine. Dit voorkomt dat energie onnodig wordt toegevoerd.

Om de elektromotor op het optimale toerental en vermogen te laten draaien wordt een regelkring gecreëerd met een PID-regelaar die een procesparameter naar het gewenste setpoint regelt. Hiervoor moet de te regelen procesparameter gemeten worden met een opnemer die op de frequentieregelaar is aangesloten. Het regelbereik van de frequentieregelaar ligt ongeveer tussen de 30% en 150% (15 Hz t/m 75 Hz) van het nominale toerental van de elektromotor.

De toerenregeling in het kort uitgelegd

Video details

Uitgeschreven tekst

Voice-over(0:01-0:05):

Energiebesparende maatregel.

Pas een frequentieregeling toe op machines, pompen of compressoren.

Beeldbeschrijving:

Introbeeld met titelvlak. In beeld staat ‘Energiebesparende maatregel’ en ‘Pas een frequentieregeling toe op machines, pompen of compressoren’. Op de achtergrond een industriële installatie met leidingen en een motor.

Voice-over(0:05-0:08):

Categorie aandrijvingen.

Beeldbeschrijving:

Aanvullende tekst verschijnt die de categorie ‘aandrijvingen’ aanduidt.

Voice-over(0:08-0:14):

Dag ondernemer. Machines, pompen of compressoren met een elektromotor draaien vaak op vol vermogen, terwijl dat niet altijd nodig is.

Beeldbeschrijving:

Een ondernemer staat in een machineruimte naast een installatie die op vol vermogen draait. Een meter geeft een hoge stand aan.

Voice-over(0:14-0:17):

Dat kost onnodig veel energie.

Beeldbeschrijving:

Een split-screen toont stijgende balkjes voor energieverbruik en kosten.

Voice-over(0:17-0:22):

Met een toerenregeling stem je het werkvermogen af op wat er op dat moment nodig is.

Beeldbeschrijving:

Een hand stelt een regelknop in op een lager niveau. De machine draait zichtbaar rustiger.

Voice-over(0:22-0:25):

Zo bespaar je stroomgebruik én kosten.

Beeldbeschrijving:

Een split-screen laat dalende balkjes zien voor energieverbruik en kosten na het aanpassen van de instelling.

Voice-over(0:25-0:30):

Er zijn nog meer energiebesparende oplossingen voor aandrijvingen die zichzelf terugverdienen.

Beeldbeschrijving:

De installatie blijft in beeld terwijl iconen verschijnen voor aanvullende energiebesparende maatregelen en financieel voordeel.

Voice-over(0:30-0:33):

Deze vind je in de EML, de Erkende maatregelenlijst.

Beeldbeschrijving:

Een klapbord met de titel ‘Erkende Maatregelenlijst’ verschijnt met een label ‘EML’.

Voice-over(0:33-0:37):

De EML bevat ruim 100 bewezen en praktische maatregelen.

Beeldbeschrijving:

Een overzicht met verschillende situaties verschijnt. Vinkjes verschijnen en de tekst ‘100 bewezen slimme maatregelen’ wordt uitgelicht.

Voice-over(0:37-0:42):

Ze leveren jouw onderneming voordeel op en helpen te voldoen aan de energiebesparingsplicht.

Beeldbeschrijving:

De ondernemer staat naast dalende energie- en kostenbalkjes. De tekst ‘energiebesparingsplicht’ verschijnt met een groen vinkje.

Voice-over(0:42-0:46):

Grip op energie, winst voor je bedrijf.

Beeldbeschrijving:

De ondernemer staat naast een titelvlak met de slogan ‘Grip op energie, winst voor je bedrijf’.

Voice-over(0:46-0:52):

Ga naar rvo.nl/eml-informatiebank en bekijk welke maatregelen passen bij jouw onderneming.

Beeldbeschrijving:

Eindbeeld met een scherm waarop de verwijzing naar rvo.nl/eml-informatiebank staat, naast de ondernemer.

Huidige situatie

Er is een machine aanwezig met een aandrijving via elektromotor met een elektrisch vermogen van ten minste 8 kW. De efficiëntieklasse van de elektromotor is ten minste IE2.

Herkenning

De frequentieregeling kan direct op de elektromotor zitten, in de schakelkast of nabij de elektromotor. In de meeste gevallen is de frequentie op een scherm op de frequentieregelaar af te lezen, bijvoorbeeld als percentage of het daadwerkelijke toerental (rpm).

Uitvoering

Om het vermogen van een elektromotor op de machine nuttig te regelen wordt een regelkring gecreëerd. Deze bestaat uit de frequentieregelaar en een meting waarop geregeld kan worden.

Afhankelijk van de toepassing wordt een specifieke meting gebruikt, bijvoorbeeld de gevraagde capaciteit of de belasting van de machine.

Deze meting kan al aanwezig zijn in de machine. Is dit niet het geval, dan moet voor de uitvoering van deze maatregel een opnemer geplaatst worden. De meting wordt aangesloten op de frequentieregelaar en de regelsoftware in de frequentieregelaar zorgt ervoor dat de elektromotor in de machine zo effectief mogelijk werkt.

Economische randvoorwaarde

Zelfstandig moment: Bij meer dan 1.300 draaiuren per jaar.
Natuurlijk moment: Bij meer dan 800 draaiuren per jaar.

Technische randvoorwaarde

Er is voldoende ruimte in de regelkast om de frequentieregelaar te kunnen plaatsen, óf de motor is goed toegankelijk, waardoor de frequentieregelaar nabij de elektromotor kan worden geplaatst.
De functionaliteit van de machine moet een variabel of verlaagd toerental toestaan.

Direct uitvoerbaar (zelfstandig moment)

Alternatieve maatregel

In plaats van een frequentieregelaar kan met een contactloze magneetkoppeling (Non-Contact Drive) de pomp optimaal ingesteld worden. Met een frequentieregelaar wordt het toerental van de motor elektronisch ingesteld.

Een contactloze magneetkoppeling is een mechanische toerentalregelaar in tegenstelling tot een elektronische regelaar. Een contactloze magneetkoppeling wordt geplaatst op de positie van de bestaande vaste koppeling tussen de motor en de pomp. Het toerental van de pomp wordt ingesteld door de afstand in de koppeling (de luchtspleet) te variëren. Op deze wijze wordt het koppel en het toerental van de pomp gereduceerd en zo wordt overbodig hoog energieverbruik bespaard.

Met een magneetkoppeling wordt de pomp aangedreven zonder fysiek contact met de motor. De installatie wordt ongevoelig voor misuitlijning. Het leidt tot minder trillingen, minder slijtage, minder onderhoud (lagers en keerringen) en een langere levensduur van de installatie.

Een contactloze magneetkoppeling is een vervanging van de bestaande vaste koppeling. Het is mogelijk als retrofit (in een bestaande situatie) of toepasbaar bij een natuurlijk vervangingsmoment. Deze techniek is beschikbaar vanaf een vermogen van 8 kW en geschikt in ATEX omgevingen.

Heeft deze informatie u geholpen?