1. Home
  2. Bestrijdingsmiddelen
  3. Knaagdierbeheersing (IPM)

Knaagdierbeheersing (IPM)

Laatst gecontroleerd op: 23 december 2025

Agrarische bedrijven trekken vaak ratten en muizen aan. Deze knaagdieren zijn een risico voor de gezondheid en veiligheid. Daarom geldt vanaf 1 januari 2023 één aanpak voor het voorkomen van overlast van knaagdieren: Integrated Pest Management (IPM).

Knaagdieren aanpakken in 4 stappen

IPM bestaat uit 4 stappen:

  1. Zorg dat u weet waar knaagdieren zijn op uw bedrijf (monitoring).
  2. Maak uw bedrijf ongeschikt als verblijf voor knaagdieren (habitat management).
  3. Gebruik bij overlast altijd eerst mechanische middelen zoals klemmen en vallen (niet-chemische bestrijding).
  4. Pas als dat niet werkt gebruikt u middelen als rattengif (chemische bestrijding). Hiervoor heeft u een nieuwe persoonlijke licentie en een bedrijfscertificaat nodig. Als u Harmonix Rodent Paste binnen gebruikt, heeft u alleen een geldige Licentie IPM-KBA of KBA nodig.

Waarom deze aanpak?

Het doel van IPM is overlast van knaagdieren voorkomen. Zo kunt u uw bedrijf bijvoorbeeld onaantrekkelijk maken voor ratten en muizen. Chemische bestrijdingsmiddelen gebruikt u pas als andere stappen uit de IPM niet goed werken. Gebruikt u veel en vaak chemische bestrijdingsmiddelen? Dan kunnen knaagdieren hiertegen bestand worden. Ook zijn deze middelen schadelijk voor het milieu en andere dieren.

Certificaat en licentie voor gebruik chemische bestrijdingsmiddelen

Wilt u de beheersing zelf doen? Dan heeft u een bedrijfscertificaat IPM-Knaagdierbeheersing en een persoonlijk Bewijs van vakbekwaamheid IPM-KBA nodig.

Uitzondering voor gebruik binnen van Harmonix Rodent Paste

De rechter heeft bepaald dat u als agrariër Harmonix Rodent Paste binnen mag gebruiken zonder Bedrijfscertificaat IPM-Knaagdierbeheersing. Maar alleen als onderdeel van een IPM-systeem. U heeft voor het gebruik van Harmonix Rodent Paste wel een Bewijs van vakbekwaamheid IPM-KBA nodig. Dit mag ook een oud Bewijs van vakbekwaamheid (of licentie) KBA zijn, als deze maar niet voorbij de geldigheidsduur van 5 jaar is.

Bedrijfscertificaat IPM-Knaagdierbeheersing

Het bedrijfscertificaat IPM-Knaagdierbeheersing registreert u bij Keurmerk Plaagdier Management Bedrijven (KPMB). Ook ziet u hier aan welke voorwaarden u moet voldoen.

Bewijs van vakbekwaamheid IPM-KBA

Voor zowel het gebruik binnen of buiten bedrijfsgebouwen heeft u het Bewijs van vakbekwaamheid IPM-KBA nodig. Om dit te halen moet u examen doen bij een groene mbo (AOC). De kosten verschillen per school. Onder veelgestelde vragen vindt u een link naar de scholen waar u uw Bewijs van vakbekwaamheid IPM-KBA kunt halen.

Veelgestelde vragen

Welke middelen vallen onder het Bewijs van vakbekwaamheid IPM-KBA?

U kunt met het Bewijs van vakbekwaamheid IPM-KBA biociden, anti-coagulantia (bloedverdunners) of rattengif gebruiken.

Ik heb licentie KBA of KBA-GBA. Mag ik die na 1 januari 2023 blijven gebruiken?

Nee, vanaf 1 januari 2023 gelden deze licenties niet meer. Vanaf dan zijn er nieuwe regels voor knaagdierbeheersing op het eigen bedrijf. Wilt u na 1 januari 2023 chemische middelen blijven gebruiken? Dan heeft u een bedrijfscertificaat IPM-Knaagdierbeheersing en een Bewijs van vakbekwaamheid IPM-KBA nodig.

Alleen voor Harmonix Rodent Paste geldt een uitzondering. Deze mag u binnen gebruiken met een licentie of Bewijs van vakbekwaamheid KBA of KBA-GBA van vóór 1 januari 2023. De licentie of het bewijs van vakbekwaamheid mag dan niet voorbij de geldigheidsduur van 5 jaar zijn.

Waar kan ik examen doen voor het Bewijs van vakbekwaamheid IPM-KBA?

U kunt examen doen bij een goedgekeurde exameninstelling. Deze zijn goedgekeurd door de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en bekend als de groene mbo- en hbo-scholen. Op Erkenningen.nl vindt u de instellingen bij u in de buurt.

Kan ik mijn examen voorbereiden?

Ja, u kunt een opleiding en een digitale les volgen. De digitale les vindt u op Ontwikkelcentrum.nl.

Hoe lang geldt IPM-KBA en hoe verleng ik dit Bewijs van vakbekwaamheid?

Het bewijs van vakbekwaamheid IPM-KBA geldt voor 5 jaar. U verlengt deze door nascholing van 2 dagdelen te volgen, met het thema IPM-Knaagdierbeheersing.

Meer informatie

Meer over cursussen, examens en certificering vindt u op de websites van KPMB en Bureau Erkenningen. Ook vindt u veel informatie op IPM2023.nl.

In opdracht van:
  • Ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur
Hoort bij:
Dieren en natuur

Zie ook

Heeft deze informatie u geholpen?