Aanlanding windenergie op zee (VAWOZ) in Noord-Nederland
Programma Verbindingen Aanlanding Wind Op Zee (VAWOZ) deed in meerdere regio’s onderzoek naar kabels en leidingen om windenergie van windparken op zee aan land te brengen (aanlandingen). In Noord-Nederland onderzochten we dit in het Programma Aansluiting Wind op Zee (PAWOZ) - Eemshaven. Op deze pagina leest u wat dit voor de regio Noord-Nederland betekent.
Hoe werkt de aanlanding van windenergie op zee?
Wilt u weten hoe de opgewekte elektriciteit van de windparken op zee naar het elektriciteitsnet en waterstofnetwerk op land gaat? Lees dan de pagina Aanlanding windenergie: van zee naar land.
Bekijk in 2 minuten wat Programma VAWOZ doet
Windenergie op zee is heel belangrijk voor de overstap naar duurzame energie.
Samen met andere duurzame energiebronnen kan ons land in de toekomst zo zelf voldoende energie opwekken. Dat maakt ons minder afhankelijk van andere landen.
Om de windenergie aan land te brengen, zijn verbindingen nodig. Denk aan kabels, leidingen en stations.
Die verbinden de windparken op zee met het energiesysteem op land.
Het aansluiten van kabels en leidingen op het elektriciteitsnet en het waterstofnetwerk noemen we ‘aanlanden’
In Programma VAWOZ onderzoekt het ministerie van Economische Zaken en Klimaat mogelijke routes en aansluitlocaties van stroomkabels en waterstofleidingen. Ook brengt het programma kansrijke locaties voor grootschalige elektrolyse in beeld, waarbij windenergie wordt omgezet in waterstof.
Hoewel de ontwikkeling van waterstofproductie op zee voorlopig met vijf jaar is gepauzeerd…
…zijn de mogelijke waterstofverbindingen al verkend voor latere uitwerking.
Het programma heeft onderzocht voor de regio’s Noord-Holland…
…Zuid-Holland,
…Zeeland,
…Noord-Brabant,
…en Noord-Nederland, welke locaties en routes het meest kansrijk zijn als aanlanding
We besteden in het programma veel aandacht aan onderzoeken naar gevolgen voor de omgeving, natuur, economie en het energiesysteem.
Vervolgens geeft de minister van Klimaat en Groene Groei aan welke routes en locaties het meest kansrijk zijn.
Ze neemt daarin de onderzoeksresultaten, maar ook verschillende adviezen van bijvoorbeeld de betrokken regio's mee.
Het ontwerpprogramma wordt in het 2e kwartaal van 2026 ter inzage gelegd zodat iedereen kan reageren.
Als het programma eenmaal vaststaat, eind 2026, dan worden de eerste verbindingen en aanlandlocaties verder onderzocht.
Daarna worden vergunningen aangevraagd en…
…kan de aanleg beginnen.
Meer weten? Kijk op rvo.nl/programma-vawoz. Vragen? Mail ons gerust via vawoz@minezk.nl.
Wat onderzochten wij in Noord-Nederland?
Programma VAWOZ deed onderzoek in 5 regio's. In het Programma Aansluiting Wind op Zee (PAWOZ) - Eemshaven onderzochten we hoe we kabels en leidingen van windparken op zee aan land kunnen brengen in Noord-Nederland.

Welke routes onderzocht PAWOZ-Eemshaven?
PAWOZ-Eemshaven onderzocht routes voor kabels en leidingen op de korte termijn (rond 2033). Ook onderzochten wij mogelijke routes voor de lange termijn.
Op 24 juli 2025 nam de minister een besluit over deze routes. De routes hieronder zijn nu opgenomen binnen Programma VAWOZ. We beslissen binnen dit programma of en wanneer deze routes voor kabels en leidingen naar de Eemshaven er komen. Daarbij kijken we ook naar andere aansluitlocaties die we onderzochten binnen Programma VAWOZ.
Routes voor toekomstige aansluitingen in Noord-Nederland
Er zijn 2 mogelijke routes aangewezen voor kabels en leidingen voor toekomstige elektrische verbindingen in Noord-Nederland:
- de Tunnelroute
- de Oude Westereems route
Er zijn daarnaast 3 mogelijke routes aangewezen voor kabels en leidingen voor de aanlanding van waterstof.
Tunnelroute
De Tunnelroute begint bij een ingangspunt (intredepunt) op de Noordzee. De route loopt onder het Waddengebied door, en eindigt bij een aanlandingspunt in of bij de Eemshaven. Wij onderzoeken deze route verder voor vervoer van elektriciteit, waterstof en - op verzoek van de regio - CO2.
Deze route is technisch ingewikkeld en moeilijk te organiseren. We willen onnodige vertraging voorkomen. Daarom onderzoeken we al verder of deze route haalbaar is, voordat er een besluit is genomen over alle routes in Programma VAWOZ. Dat doen we samen met de regio. Ook werken we een aantal belangrijke onderdelen van de Tunnelroute verder uit.
Oude Westereems route
De Oude Westereems route loopt door het Eems-Dollard Verdragsgebied. Duitsland en Nederland beheren dit gebied samen. Voor de aanleg van kabelsystemen is een vergunning vanuit Duitsland nodig. Na overleg hebben de Duitse autoriteiten in PAWOZ-Eemshaven aangegeven geen vergunning in het vooruitzicht te stellen.
Komt er in de toekomst toch een nieuwe opening vanuit Duitsland om deze route te onderzoeken? Dan zal het ministerie van Klimaat en Groene Groei samen met Duitsland onderzoeken of de route een optie is.
Waterstofroutes
PAWOZ-Eemshaven onderzocht ook mogelijke routes voor kabels en leidingen voor de aanlanding van waterstof. De effecten hiervan op het milieu zijn onderzocht in het planMER, en de haalbaarheid in de Intergrale Effectanalyse. Daaruit blijken 3 routes het meest geschikt:
- de Ameland Wantij route
- de Zoutkamperlaag route
- de bovengenoemde Tunnelroute
We onderzochten ook of het mogelijk is om bestaande aardgasleidingen op de Noordzee te hergebruiken om waterstof te vervoeren. Bij de start van een vervolgprocedure gebruiken we deze resultaten als basis. Ook gebruiken we de onderzoeksresultaten uit Programma VAWOZ.
Meer weten over PAWOZ-Eemshaven?
Lees meer over het programma (en hoe u kon meedenken) op de pagina Programma Aansluiting Wind Op Zee (PAWOZ) - Eemshaven.
- Ministerie van Economische Zaken en Klimaat

