Verduurzaming gebouwen - Monumenten
In Nederland hebben we rijksmonumenten, provinciale monumenten en gemeentelijke monumenten. Deze zijn vaak al honderden jaren oud en daarom al heel circulair en duurzaam. Maar om ze klaar te stomen voor de toekomst moeten ze ook energiezuiniger worden. Deze pagina helpt u op weg bij deze verduurzaming.
Doelen Klimaatakkoord halen
De Renovatiestandaard en emissievrije gebouwen
In 2050 moeten alle gebouwen in Europa emissievrij zijn. Voor monumenten zullen aangepaste eisen gaan gelden. Biedt uw monument kansen voor verduurzaming? Dan helpt de renovatiestandaard daarbij. Deze vrijwillige richtlijn geeft u houvast bij verduurzaming. Kiest u nu voor een aardgasvrij gebouw met energielabel A+++? Dan is uw gebouw voorbereid op de toekomst.
- Meer informatie over de renovatiestandaard
- Benieuwd naar uw energielabel? U vindt deze op ep-online
- Meer informatie over toekomstige eisen voor emissievrije gebouwen
Routekaarten per sector
De monumentensector heeft een sectorale routekaart gemaakt. Hierin staat hoe de sector monumenten (met aangepaste doelen) kan bijdragen aan de doelstellingen uit het Klimaatakkoord. Ook andere maatschappelijke sectoren ondertekenden een routekaart.
Wetten en regels
Vanuit Nederland en Europa komt veel regelgeving op u af. Dit zijn tussenstapjes naar het doel van emissievrije gebouwen in 2050. Met de wetchecker energiebesparing ontdekt u wat voor uw organisatie belangrijk is. Vraag ook aan uw gemeente of zij plannen hebben voor de wijk waarin uw gebouw staat. Hiermee bereidt u zich bijvoorbeeld voor op het aardgasvrij maken van uw wijk.
Hieronder hebben we een overzicht gemaakt van de wetten en regels die belangrijk zijn voor monumenten (geen woningen):
Let op: vanaf 29 mei 2026 vervalt de uitzondering voor monumenten op de energielabelplicht. Vanaf die datum moeten zij bij verkoop en verhuur dus ook een energielabel hebben.
Kennis en ondersteuning
Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed
In het Kennis- en innovatieplatform verduurzaming maatschappelijk vastgoed (KIP-MV) bundelen organisaties van de sectoren zorg, sport, monumenten, cultuur, onderwijs, kinderopvang en gemeenten hun krachten. De Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed (RCE) neemt deel aan het KIP-MV. Zij ondersteunt eigenaren van monumenten met advies en kennisontwikkeling over erfgoed en duurzaamheid. Denk aan energiebesparing en energieopwekking voor gebouwde monumenten, beschermde stads- en dorpsgezichten en wijken met bijzondere kwaliteiten.
- Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed
- Kennis- en Innovatieplatform verduurzaming maatschappelijk vastgoed (KIP-MV)
Ontzorgingsprogramma verduurzaming monumenten
Eigenaren van een Rijksmonument kunnen ondersteuning krijgen van het Ontzorgingsprogramma verduurzaming monumenten. De DuMo-adviseurs van het Nationaal Restauratiefonds geven technisch advies, helpen met het beoordelen van plannen en offertes en ondersteunen de aanvraag van vergunningen en subsidies.
Ontzorgingsprogramma maatschappelijk vastgoed
Eigenaren van klein maatschappelijk vastgoed, zoals scholen, zorginstellingen en culturele instellingen, kunnen deelnemen aan het ontzorgingsprogramma van hun provincie. Ook monumenten van deze eigenaren kunnen verduurzamen met ondersteuning van een adviseur uit dit programma. Benieuwd naar meer informatie? Neem dan contact op met uw provincie.
Tools om aan de slag te gaan
Gaat u aan de slag met de verduurzaming van uw monument? Op onze toolspagina vindt u verschillende middelen die u een stap verder kunnen helpen. Bijvoorbeeld het rapport ‘Van split naar shared incentive’ en de Leidraad voor multifunctionele accommodaties.
Groene Menukaart
De Groene Menukaart biedt verschillende stappenplannen voor de verduurzaming van monumenten met verschillende functies.
Financiering en subsidies
Wilt u uw monument verduurzamen? Bekijk hier de mogelijkheden die u heeft.
DUMAVA
De subsidieregeling duurzaam maatschappelijk vastgoed (DUMAVA) helpt eigenaren met de verduurzaming van hun gebouw. Deze subsidie is ook voor eigenaren van monumenten. Zij krijgen subsidie voor losse maatregelen of voor het maken van een totaalaanpak.
Regelingen voor verduurzaming monumenten
Hier vindt u specifieke subsidies en financiële regelingen voor het verduurzamen van monumenten:
