Wat betekent slagschaduw bij een windpark?
De inhoud van deze pagina is gecontroleerd op 4 november 2026
Bent u als initiatiefnemer betrokken bij de ontwikkeling van een windpark? Dan is het belangrijk om rekening te houden met slagschaduw. Op deze pagina leest u wat slagschaduw bij windturbines betekent en welke regels er gelden. Zo weet u welke maatregelen nodig zijn en hoe u hinder door slagschaduw zo veel mogelijk beperkt.
Wat is slagschaduw?
Schijnt de zon op de draaiende bladen van een windturbine? Dan ontstaat er slagschaduw. Dit is de bewegende schaduw van de bladen op de grond of op een gebouw. Deze slagschaduw draait mee met de zon. De schaduw is het langst bij zonsopgang en -ondergang in de winter, als de zon laag staat.
Of de slagschaduw ook echt voorkomt op die dagen, hangt af van verschillende dingen:
- Is het die dagen zonnig of bewolkt?
- Draait de turbine of staat ze stil?
- Hoe staan de bladen ten opzichte van de zon? Dit hangt af van de windrichting.
Last van slagschaduw
Als de slagschaduw van een windturbine door het raam van een huis valt, kan dat vervelend zijn voor de mensen die daar wonen. Daarom zijn er regels in de Omgevingswet om dit te beperken.
Bijna alle windturbines moeten volgens de vergunning een stilstandvoorziening hebben. Dit is software in de windturbine die de turbine automatisch stilzet als er te veel slagschaduw zou zijn op een gebouw met verblijfsruimte, zoals een woning of kantoor.
U kunt, in overleg met bevoegd gezag (bijvoorbeeld de gemeente of provincie), ervoor kiezen om alle slagschaduw te voorkomen. In dat geval zet u de windturbines automatisch stil op elk moment dat er slagschaduw zou ontstaan.
Nieuwe afstandsnorm en landelijke milieunormen
In augustus 2026 besloot het kabinet dat er een afstandsnorm komt voor nieuwe windturbines. Dit is een regel over hoe ver een windturbine van een geluidgevoelig gebouw (bijvoorbeeld een woning) moet staan. De voorgestelde minimale afstand is 2 keer de tiphoogte (de hoogte van de grond tot het hoogste punt van een windturbine, op het moment dat een van de bladen recht omhoog staat).
De afstandsnorm gaat gelden samen met nieuwe landelijke milieunormen. Die komen in plaats van eerdere landelijke regels die niet meer gebruikt mogen worden voor windparken van 3 of meer windturbines. In de nieuwe normen staan ook regels voor slagschaduw.
Regels nog in ontwikkeling
De nieuwe regels zijn nog niet volledig uitgewerkt. In het najaar van 2026 legt de minister van Infrastructuur en Waterstaat de plannen voor aan de Tweede en Eerste Kamer. De nieuwe regels gaan naar verwachting gelden voor losse windturbines en windparken. Meer informatie vindt u bij de Helpdesk Wind op Land.
Het is nog niet bekend wanneer de nieuwe regels ingaan. Tot die tijd geldt de situatie zoals hieronder beschreven.
Heeft u één of 2 losse turbines?
Voor één windturbine of 2 losse turbines gelden landelijke regels. Deze regels staan in het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal) en het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl).
Om slagschaduw te voorkomen of te beperken, moet de windturbine een stilstandvoorziening hebben.
De turbine moet worden stilgezet als:
- er op meer dan 17 dagen per jaar, langer dan 20 minuten per dag, slagschaduw op een gebouw valt;
- én het gebouw op minder dan 12 keer de rotordiameter van de turbine ligt.
Heeft u een windpark met 3 of meer turbines?
Voor windparken met 3 of meer turbines geldt: zolang de nieuwe landelijke windturbineregels er nog niet zijn, mogen provincies en gemeenten zélf milieuregels opstellen (lokale normen). Dan bepaalt het bevoegd gezag (bijvoorbeeld de gemeente of provincie) hoeveel slagschaduw een windpark mag veroorzaken. Die norm baseren zij op onderzoek naar de situatie op die locatie.
Deze norm komt daarna in het omgevingsplan te staan. Daarin legt de provincie of gemeente ook vast dat op die plek een windpark mag komen.
Hulp bij opstellen regels
Provincies en gemeenten bepalen dus zelf hoeveel slagschaduw zij acceptabel vinden voor nieuwe windparken. De Rijksoverheid, waaronder RVO, ondersteunt hen daarbij. Dat doet zij samen met onder andere:
- de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG);
- het Nationaal Programma Regionale Energiestrategie (NP RES);
- het Interprovinciaal Overleg (IPO).
Op de Helpdesk Wind op Land vindt u meer informatie over het opstellen van lokale normen voor windturbines.
Vragen over windenergie op land?
- Ministerie van Economische Zaken en Klimaat
Zie ook
Uitgelicht
Elektriciteitsnet overbelast?
Ontdek wat we nog meer kunnen betekenen rond innovatie en internationaal ondernemen
