Hoe verdelen omgevingsfondsen de opbrengst van een windpark?
De inhoud van deze pagina is gecontroleerd op 1 juli 2026
Windturbines wekken voordelig en efficiënt elektriciteit op. Maar windturbines hebben ook effect op de leefomgeving. Hoe kan de omgeving meeprofiteren van zo'n windpark? Wilt u weten hoe u de opbrengsten (gedeeltelijk) kunt laten terugvloeien naar de omgeving? Lees hoe u dit regelt in een omgevingsfonds.
Wat is een omgevingsfonds?
Een omgevingsfonds is een financiële regeling tussen (meestal) gemeenten, inwoners en/of coöperaties. Zo'n fonds regelt dat een deel van de winst uit duurzame energieprojecten naar de lokale gemeenschap gaat. De achterliggende gedachte van zo'n fonds is: wie nadelen ervaart van een windproject, moet ook kunnen meeprofiteren van dit project.
Het geld dat vrijkomt uit een wind- of zonnepark kan zo allerlei maatschappelijke en duurzame projecten ondersteunen in de directe omgeving. Denk bijvoorbeeld aan de oprichting en inrichting van een muziekstudio voor jongeren. Of aan verduurzaming van woningen.
Hoe verdeelt u de opbrengst?
Brancheverening NedZero maakte de gedragscode Acceptatie en Participatie Windenergie op Land. Hierin staat hoe u de verdeling van de opbrengsten van een windpark kunt regelen. De gedragscode gaat uit van het richtbedag van € 0,40 - € 0,50 per opgewekte megawattuur (MWh) per gebied. Soms is een andere bijdrage aan het gebied nodig (of passender).
De opbrengstverdeling uit een omgevingsfonds is (nog) niet vastgelegd in een wet of regeling.
Bekijk voorbeelden van omgevingsfondsen
Er zijn al verschillende soorten omgevingsfondsen in Nederland. Soms beheert de gemeente of de dorpsraad het fonds. En soms leidt een burgercoöperatie of groep inwoners uit omliggende dorpen het fonds. Bepaalde fondsen geven een deel van de winsten terug aan inwoners, door bijvoorbeeld de lokale sportvereniging te ondersteunen. Andere fondsen willen de opbrengsten investeren in duurzame projecten in de eigen omgeving.
Bekijk hieronder verschillende voorbeelden van omgevingsfondsen die omwonenden laten meeprofiteren van windparken in hun omgeving.
Delfzijl Noord (Groningen)
Delfzijl Noord (Groningen)
De gemeente gaf 3 dorpsbelangenorganisaties de opdracht dorpsbewoners te vragen hoe zij over het gebiedsfonds denken. Hier kwam een voorstel uit om het beheer van het fonds over te laten aan de inwoners van de dorpen. De gemeente en de belangenorganisaties richtten daarna een onafhankelijke stichting op. Bij dit gebiedsfonds bepaalt de omgeving zelf de verdeling van de fondsen.
Het windpark is actief. Eneco exploiteert het windpark, dat een vermogen heeft van 62,7 megawatt (MW). De gemeente Delfzijl en Eneco legden in een contract vast dat Eneco 15 jaar lang € 50.000 per jaar (zo'n € 800 per MW) in een gebiedsfonds stort. Deze termijn is gebaseerd op de termijn van de SDE+(+)-subsidie.
Doelen
Een project moet minstens aan onderstaande 5 voorwaarden voldoen om geld te krijgen uit het fonds:
- Het draagt bij aan verhoging van de leefbaarheid in de betrokken dorpen.
- Het draagt bij aan de verduurzaming van het gebied.
- Het draagt bij aan de verbetering van de ecologische kwaliteit.
- Het heeft een maatschappelijk belang. Dus niet alleen de indiener moet er belang bij hebben.
- In het dorp waarin het project plaatsvindt, is er genoeg steun voor het project.
Contact
Windplanblauw (Flevoland)
Windplanblauw (Flevoland)
Vattenfall en SwifterwinT zegden jaarlijks geld toe voor in een gebiedsfonds. Zij vervingen in de zomer van 2024 74 windturbines door 61 grotere turbines met meer vermogen (37 op land, 24 in het IJsselmeer).
Het gebiedsfonds hoort bij windpark Windplanblauw. Een coöperatie exploiteert dit windpark, in samenwerking met Vattenfall. Het windpark heeft een vermogen van ongeveer 300 MW. Elk jaar komt er € 250.000 tot € 315.000 in het fonds. Dat komt neer op ongeveer € 1.000 tot € 1.050 per MW. De looptijd is 15 jaar en het totale budget over die periode is € 4,725 miljoen. De termijn van 15 jaar is gebaseerd op de termijn van de SDE+(+)-subsidie.
Doelen
Het gebiedsfonds heeft als doel om de leefbaarheid van de omgeving te verbeteren. Gemeenten en inwoners bepalen samen waar het geld naartoe gaat.
- Bewoners en ondernemers binnen het projectgebied kunnen financieel deelnemen via lidmaatschap van Windvereniging SwifterwinT. Zij worden dan certificaathouder van het fonds.
- Inwoners van heel Flevoland kunnen deelnemen door te investeren, obligaties te kopen of stroom af te nemen van de windturbines.
Contact
Windpark Krammer (Zeeland)
Windpark Krammer (Zeeland)
Windpark Krammer is een burgerinitiatief van de coöperaties Zeeuwind en Deltawind. Zij zijn de oprichters van het windfonds en beheren het als onafhankelijke stichting. Bij dit windfonds geldt: hoe dichter je bij het windpark woont, hoe lager je energierekening is.
Het windpark is actief. Een commercieel bedrijf exploiteert het windpark, dat een vermogen heeft van 102 MW. Bij het windpark hoort een jaarlijks fonds van € 90.000 (€ 880 per MW), voor een totale looptijd van 15 jaar en een budget van € 1,35 miljoen. De termijn van 15 jaar is gebaseerd op de termijn van de SDE+(+)-subsidie.
Doelen
Het windfonds wil de energiekosten van omwonenden verlagen en de omgeving verduurzamen.
- Huishoudens binnen een straal van 2,5 kilometer van het park krijgen korting op hun groene stroomrekening. Hoe hoog de korting is, hangt af van de afstand tot het park. Dit gaat van € 800 bij 0 tot 0,5 kilometer afstand, tot € 240 bij 1,5 tot 2,5 km afstand).
- Het windfonds verdeelt de rest van het bedrag over projecten in de 3 omliggende gemeenten. Het gaat om projecten rond verduurzaming en verbetering van de leefbaarheid, zoals zonnepanelen op buurthuizen.
Contactgegevens
Nijmegen-Betuwe (Gelderland)
Nijmegen-Betuwe (Gelderland)
Windpark Nijmegen-Betuwe is een actief windpark langs snelweg A15. Energiecoöperatie WPN exploiteert het windpark, dat een vermogen heeft van 10 MW. De coöperatie doneert per jaar € 24.000 aan het omgevingsfonds (€ 2.400 per MW). Bij dit omgevingsfonds investeren burgers zelf in windpark en omgeving.
De totale looptijd is 15 jaar en over die periode is het totale budget € 360.000. De termijn van 15 jaar is gebaseerd op de termijn van de SDE+(+)-subsidie.
Een stichting beheert het omgevingsfonds, met in het bestuur 5 personen. 4 bestuursleden vertegenwoordigen elk één van de 4 woongebieden. Eén bestuurslid komt wel uit het gebied, maar vertegenwoordigt het hele woongebied. Bewoners kunnen hun vragen voorleggen aan het bestuur of ideeën bespreken met het bestuur.
Doelen
Het fonds heeft als doel de leefbaarheid van de omgeving te versterken. Elke 2 jaar is er een subsidieronde voor projecten die de leefbaarheid, duurzaamheid, energiebesparing, duurzame energie en sociale samenhang in de 4 woongebieden rondom het park verbeteren.
Contactgegevens
Wieringermeer (Noord-Holland)
Wieringermeer (Noord-Holland)
In het windfonds Windkracht Wieringermeer storten deelnemers ieder jaar € 100.000. Een stichting beheert het fonds. In het bestuur zitten inwoners uit de omgeving en de initiatiefnemers. Bij dit windfonds geldt: zonder voorwaarden geld investeren in de omgeving.
Het windpark is commercieel en heeft een opgesteld vermogen van 400 MW. Het windfonds ontvangt € 530.000 per jaar (€ 1.325 per MW). De looptijd is 15 jaar en het totaalbudget is in die periode € 7,95 miljoen. De vastgestelde termijn van 15 jaar is gebaseerd op de termijn van de SDE+(+)- subsidie.
Doelen
Het windfonds Windkracht Wieringermeer ondersteunt projecten in de omgeving.
- Bewoners en maatschappelijke instellingen binnen een straal van 3,5 kilometer rondom de Wieringermeerpolder kunnen initiatieven indienen waarvoor zij geld uit het fonds willen. Hier zijn geen voorwaarden aan verbonden. Het bestuur bepaalt welke initiatieven geld krijgen. Een Raad van Toezicht met overheden en initiatiefnemers controleert het bestuur.
- Omwonenden binnen een straal van 1,25 kilometer ontvangen via de Burenregeling een jaarlijks bedrag. De hoogte van dit bedrag hangt af van de afstand tot de dichtstbijzijnde windturbine. En van het aantal turbines in de buurt. Daarnaast krijgen omwonenden meer geld als er meer wind is, maar bij minder wind niet minder.
- Omwonenden kunnen ook investeren in de Poldermolen, één van de 24 windturbines. Maar alleen als er genoeg mensen geïnteresseerd zijn, kan dit doorgaan.
Contact
Battenoert (Zuid-Holland)
Battenoert (Zuid-Holland)
Coöperatie Deltawind richtte windfonds Battenoert op. Het komt de omgeving tegemoet en schenkt een deel van de opbrengst aan de dorpsraden.
Het windpark is actief. Coöperatie Deltawind exploiteert het windpark, dat een opgesteld vermogen heeft van 12,2 MW. Elk jaar gaat er € 14.000 naar het fonds (€ 1.150 per MW). Het fonds heeft een totale looptijd van 15 jaar en over die periode een totaalbudget van € 210.000.
Doelen
Het fonds heeft als doel de omwonenden te compenseren en de lokale gemeenschap te ondersteunen. Omwonenden van het windpark ontvangen elk jaar € 6.500 als compensatie. De rest van het bedrag gaat rechtstreeks naar de dorpsraden van de 2 dorpen in de omgeving. Deze dorpsraden overleggen samen met de gemeente en de coöperatie over de besteding.
Contact
Gemeente als regisseur
Gemeenten hebben een stimulerende en regisserende rol bij het zorgen voor draagvlak voor duurzame energie-initiatieven. Bekijk het voorbeeld:
Windfondsen van 5 windparken in Midden-Limburg
Meer weten?
Klimaatstichting HIER: bekijk meer voorbeelden van omgevingsfondsen
- Ministerie van Economische Zaken en Klimaat
Uitgelicht
Elektriciteitsnet overbelast?
Duurzame resultaten
