Bedrijf starten in Duitsland

Gepubliceerd op:
10 april 2013
Laatst gecontroleerd op:
23 december 2021

De Duitse markt biedt vele kansen voor Nederlandse ondernemers. Een bedrijf of vestiging in Duitsland oprichten, kan u helpen om alle mogelijkheden optimaal te benutten. U heeft immers alles zelf in de hand. Toch komt er een hoop kijken bij het starten van een onderneming in Duitsland. RVO helpt u op weg.

Deze pagina biedt handvatten voor het beginnen van een bedrijf in Duitsland. Controleer echter altijd bij de Duitse instanties wat úw specifieke verplichtingen zijn. Het kan per situatie en/of rechtsvorm verschillen wat de eisen zijn bij het oprichten van een onderneming in Duitsland.

Onze regio-adviseurs kunnen u meer informatie geven over het starten van een bedrijf in Duitsland. Kijk op onze dienstverleningspagina voor een overzicht van wat wij voor u kunnen betekenen.

Voordelen Duits bedrijf beginnen

In Duitsland is zekerheid een belangrijke factor bij het zakendoen. Een Duitse onderneming helpt daarbij. Het geeft uw klanten de garantie dat de transacties worden afgehandeld volgens de Duitse wet- en regelgeving. Dit geldt voor Duitse klanten als een voordeel.

Bovendien bent u met een Duitse vestiging zichtbaarder en beter vindbaar voor uw Duitse afnemers. Belastingtechnisch heeft u ook een voordeel. U valt met een Duits bedrijf namelijk onder het gunstigere Duitse btw-tarief, waardoor u mogelijk lagere prijzen kunt rekenen.

Start u een onderneming in Duitsland, dan zijn er enkele belangrijke aandachtspunten. Zo zullen al uw zakelijke activiteiten onder het Duitse recht vallen. En die regels zijn anders dan u in Nederland gewend bent. Dat betekent dat u dus kennis van de Duitse wet- en regelgeving moet hebben of deze in huis moet halen. Gelukkig zijn er meerdere gespecialiseerde adviesbureaus in Nederland en Duitsland die u hierbij kunnen helpen.

Bedrijfsvormen en rechtsvormen in Duitsland

Net als in Nederland, kunt u in Duitsland kiezen uit verschillende bedrijfsvormen/rechtsvormen. Elke bedrijfsvorm kent zijn eigen juridische en administratieve verplichtingen. De belangrijkste staan hieronder kort uitgelegd. Een uitgebreide toelichting kunt u vinden op de pagina over rechtsvormen in Duitsland van de Industrie- und Handelskammer für Ostfriesland und Papenburg (IHK).

Gesellschaft mit beschränkter Haftung

De 'Gesellschaft mit beschränkter Haftung' (GmbH) lijkt op wat we in Nederland een besloten vennootschap (bv) noemen. GmbH is een van de meest voorkomende bedrijfsvormen in Duitsland. Het biedt de nodige flexibiliteit, zonder een al te zware administratieve last. Een GmbH kan door één of meerdere personen worden opgericht. Een startkapitaal van minimaal € 25.000 is vereist bij de oprichting.

Daarnaast is het verplicht om een fysiek adres in Duitsland te hebben en moet de GmbH over een lokale vertegenwoordiger beschikken.

German Trade & Invest heeft een handig stappenplan voor het oprichten van een GmbH. Zij kunnen ook uw specifieke vragen over de oprichting van een GmbH beantwoorden.

Unternehmergesellschaft (haftungsbeschränkt) (UG)

De 'Unternehmergesellschaft' (UG) is een rechtsvorm van de bedrijfsvorm GmbH waarbij het startkapitaal minder dan € 25.000 mag zijn. Dit soort ondernemingen moeten echter wel een deel van hun winst reserveren voor het opbouwen van (start)kapitaal tot de grens van € 25.000.

In Nederland noemen we dit ook wel een 'flex-bv'. Ondanks dat deze bedrijfsvorm in Nederland is ingeburgerd, is dit bij onze oosterburen niet het geval. UG's hebben in Duitsland een vrij negatief imago.

Aktiengesellschaft (AG)

Een 'Aktiengesellschaft' (AG) lijkt op wat we in Nederland een naamloze vennootschap (nv) noemen. Het is een bedrijfsvorm die vooral door grotere bedrijven met veel verschillende aandeelhouders wordt gebruikt. Een AG komt in aanmerking om beursgenoteerd te worden.

In vergelijking met een GmbH zijn de eisen om een AG op te zetten strenger. Zo is er een minimale inleg € 50.000 nodig. AG's hebben als voordeel dat ze door Duitsers als zeer betrouwbaar worden gezien.

German Trade & Invest heeft meer informatie over de verplichtingen rond de oprichting van een AG. Zij kunnen ook uw vragen over de oprichting van een AG beantwoorden.

Zweigniederlassung

Als niet-Duits bedrijf kunt u ook de markt betreden met de rechtsvorm 'Zweigniederlassung', oftewel een vestiging. Een vestiging is in juridisch en administratief opzicht onderdeel van het moederbedrijf en voert vergelijkbare zakelijke activiteiten uit. Het moederbedrijf blijft eindverantwoordelijk voor de zakelijke verplichtingen die het filiaal aangaat.

In Duitsland maakt men onderscheid tussen zelfstandige en niet-zelfstandige Zweigniederlassungen. Meer over de verschillen tussen de Zweigniederlassungen en de verplichtingen die daarbij komen kijken, vindt u in de investeringsgids van German Trade & Invest.

Welke Duitse bedrijfsvorm past bij u?

Welke vorm voor u het meest geschikt is, hangt af van een aantal factoren. Bijvoorbeeld in welke sector u actief bent, in hoeverre u aansprakelijk wilt zijn en de grootte van uw onderneming. Deze afweging wordt door iedere ondernemer anders gemaakt.

Komt u er zelf niet uit? Overweeg dan een adviesbureau in te schakelen, die gespecialiseerd is in het starten van een bedrijf in Duitsland. Zij kunnen u – tegen betaling – voorzien van advies over welke vorm bij u past. Daarnaast kunnen ze u begeleiden bij het starten van een bedrijf of vestiging in Duitsland. U kunt ook bij uw brancheorganisatie informeren of zij ervaringen kunnen delen over starten in Duitsland.

De Duitse federale ontwikkelingsmaatschappij German Trade & Invest biedt ondersteuning aan ondernemers die zich in Duitsland willen vestigen. Daarnaast zijn er ook investeringsmaatschappijen op deelstaatniveau. Voorbeelden hiervan zijn NRW Invest (Noordrijn-Westfalen), Hessen Trade & Invest (Hessen) en Invest in Thüringen (Thüringen). Zij kunnen u vaak informeren over lokale regels en kansen.

Registreren van uw Duitse onderneming

Registratie in het Handelsregister

Volgens de Duitse wetgeving zijn bedrijven die actief zijn in Duitsland verplicht zich te registeren in het openbare handelsregister. U moet dit doen vóórdat u met uw Duitse bedrijf actief wordt.

Voor het registreren in het Handelsregister bent u verplicht om met een notaris te werken. De Duitse beroepsorganisatie voor notarissen, de Bundesnotarkammer, heeft meer informatie over de kosten van het inzetten van een notaris. Zij beheren ook de site Notar.de. Hier kunt u een Duitse notaris in uw vestigingslocatie vinden.

Er zijn een handvol situaties waarin registratie niet verplicht is, zoals voor freelancers of kleine bedrijven. Voor het overgrote deel van de bedrijfsvormen is het echter wel verplicht.

Registratie bij het Gewerbeamt

U bent – naast de registratie in het federale Handelsregister – ook verplicht zich te registeren bij het lokale Gewerbeamt (handelskantoor) in de stad of regio waar u zich vestigt. Registratie bij het Gewerbeamt is niet verplicht voor de zogenaamde 'Freiberufler', oftewel vrije beroepen. Onder meer beroepen als architect, arts en advocaat vallen hieronder. Óf u een Freiberufler bent, wordt bepaald door het lokale belastingkantoor (Finanzamt).

De kosten van een registratie zijn meestal beperkt tot enkele tientallen euro's. Voor sommige sectoren (zoals vastgoed, farmacie en banken) kunnen de kosten hoger uitvallen, omdat er een licentie nodig is om in de sector actief te mogen zijn.

Na uw registratie bij het Gewerbeamt, worden de gegevens van uw onderneming automatisch doorgestuurd naar het lokale Finanzamt. Deze stuurt u vervolgens een registratieformulier voor de belastingverplichtingen van uw onderneming. Daarnaast krijgt u registratieformulieren voor andere relevante instanties waar u zich bij kunt of moet aanmelden. Een voorbeeld hiervan is de handelskamer (Industrie und Handelskammer, IHK) van de vestigingsregio.

Het Duitse investerings- en zakenklimaat

In de rubriek 'Ease of Doing Business' van de Wereldbank kunt u de administratieve verplichtingen en regeldruk in Duitsland vergelijken met die van andere landen. In deze ranglijst komen onder meer zaken als belastingen, de registratie van onroerend goed en inhuren van personeel aan bod.

Databanken met informatie over investeringskansen

Via RVO kunt u toegang krijgen tot verschillende interessante databases. Hiermee doet u zelf onderzoek naar het land waar u een bedrijf wilt starten. Bronnen als het International Trade Center (ITC) bieden een schat aan informatie over investeringsmogelijkheden en de toegangseisen.

Speciale economische zones in Duitsland

In Duitsland zijn er 2 speciale economische zones: Freihafen/Freizone Bremerhaven en Freihafen Cuxhaven. De eerstgenoemde is daarvan de belangrijkste. Bremerhaven is qua oppervlakte meer dan 2 keer zo groot als Cuxhaven. Er worden vooral veel producten uit de Verenigde Staten en China verhandeld.

Op Zoll.de beschrijft de Duitse Douane de vrijhandelszones en legt uit wat de voordelen zijn. Daarnaast vindt u er ook verwijzingen naar relevante (Europese) wetgeving over vrijhandelszones. Via Zoll.de kunt u direct contact opnemen met de douaneautoriteiten.

Overige informatie over starten in Duitsland

Personeel werven

U kunt op de website van het Duitse Bundesagentur für Arbeit – het Duitse UWV – vacatures plaatsen en zelf naar geschikte medewerkers zoeken.

EURES (EURopean Employment Services) is een Europees netwerk van organisaties dat zich bezighoudt met arbeidsbemiddeling op de Europese arbeidsmarkt. UWV is partner van EURES. EURES biedt arbeidsbemiddeling in de grensstreek van Nederland en Duitsland.

Het is in Duitsland nog steeds gebruikelijk om in nationale en regionale kranten en vakbladen te adverteren. De grootste Duitse kranten zijn de Frankfurter Allgemeine Zeitung (FAZ), de Süddeutsche Zeitung (SZ), Handelsblatt en Die Welt.

U kunt ook een uitzendbureau (Zeitarbeitsunternehmen) inschakelen via het Bundesarbeitgeberverband der Personaldienstleister of het Interessenverband Deutscher Zeitarbeitsunternehmen. Mocht u interimmanagers zoeken, dan kunt u contact opnemen met de Dachgesellschaft Deutscher Interim Management.

Verkoop op de markt of aan de deur

In Duitsland is voor de ambulante handel een zogenoemde Reisegewerbekarte nodig die bij de desbetreffende gemeente, afdeling vergunningen (Genehmigungen), kan worden aangevraagd. Neem voor details contact op met het Bundesverband Deutscher Schausteller und Marktkaufleute.

Aanvragen postadres

Een postbus (Postfach) kan online worden aangevraagd bij Deutsche Post. U moet aangeven waar u in Nederland bent gehuisvest (bezoekadres). De postbus dient één keer per week te worden gelicht. Aan de huur van een postbus zijn eenmalige kosten verbonden.

Daarnaast bestaan tal van 'office services'. Zoek op internet met de zoektermen "office service" of "office service Duitsland".

Meer weten?

De volgende pagina's geven meer informatie over investeren of starten in Duitsland:

Advies over bedrijf starten in Duitsland

Heeft u na het lezen van deze pagina nog vragen? Onze adviseurs kunnen u meer informatie geven over het starten van een bedrijf in Duitsland. Maak kennis met onze dienstverlening.

In opdracht van:
  • Ministerie van Buitenlandse Zaken
Bent u tevreden over deze pagina?