1. Home
  2. Tijdelijke regeling uitkering Bodem (SPUK Bodem)

Tijdelijke regeling uitkering Bodem (SPUK Bodem)

Laatst gecontroleerd op: 3 maart 2026

Pakt u als bevoegd gezag verontreiniging aan van bodem of grondwater? De Tijdelijke regeling uitkering Bodem biedt u financiële ondersteuning. SPUK Bodem heeft 7 budgetposten met verschillende bedragen.

Budget en aanvraagperiode

Startdatum:
maandag 2 februari 2026
Einddatum:
maandag 2 maart 2026
Totaal budget:
€ 109.000.000

SPUK Bodem in 2026

Van 2 februari tot en met 2 maart kon u SPUK Bodem aanvragen. In 2026 maakt de regeling duidelijker verschil tussen aanpak van en onderzoek naar PFAS-verontreiniging. Een van de budgetposten is voor aanpak, een andere voor onderzoek en inventarisatie van PFAS. Dankzij onderzoek kunnen we de grootte van PFAS-verontreiniging beter in beeld krijgen. U kunt hiervoor bijdragen aan het kennis- en innovatieprogramma PFAS dat het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat opzet.

Mogelijk zijn voor de PFAS-opgave meer aanvragen binnengekomen dan er budget is. In dat geval verdelen we het budget gelijk. Voor de aanpak van PFAS gebruiken we hierbij een beoordelingskader. Hiervoor stelden de adviesbureaus Tauw en Witteveen+Bos vooraf 5 criteria op met een puntensysteem. Het complete beoordelingskader vindt u hieronder als download. 

Voor wie?

  • Gemeenten en provincies die bevoegd gezag zijn bij bodemsanering.
  • Waterschappen die locaties aanpakken van de C-lijst waterbodems.
  • Penvoerders, zoals omgevingsdiensten.

Penvoerders

Penvoerders mogen een aanvraag doen namens samenwerkende overheden. Een omgevingsdienst kan bijvoorbeeld penvoerder zijn. Lees wat u hierover moet weten onder Penvoerder aanwijzen.

Doelgroep in Omgevingswet

In 2021 tot en met 2023 waren er tijdelijke regelingen voor bodemsanering. Sinds de invoering van de Omgevingswet in januari 2024 is de doelgroep uitgebreid. Mogelijk kon u daarom vanaf 2024 voor het eerst een aanvraag indienen.

Bevoegd gezag

Overheden met taken rondom bodem- of grondwaterverontreiniging zijn bevoegd gezag volgens/voor:

  • de Wet bodembescherming (Wbb), of;
  • het Besluit aanwijzing bevoegdgezaggemeenten Wet bodembescherming, of;
  • bodemsanering als bedoeld in de Omgevingswet (Ow), of;
  • grondwaterkwaliteit in de Omgevingswet (dit geldt voor provincies).

Welk bevoegd gezag per budgetpost

Historische spoedopgaven:

  • Bevoegd gezag Wbb
  • Waterschappen

Buitenproportionele opgaven en Toekomstbestendig omgaan met nazorg:

  • Bevoegd gezag Wbb
  • Bevoegd gezag Ow
  • Provincie verantwoordelijk voor grondwaterkwaliteit Ow

Oude afspraken:

  • Bevoegd gezag Wbb

Hoeveel uitkering per budgetpost?

Er is in 2026 een budget van in totaal € 109 miljoen. De verdeling van over alle budgetposten is in 2026:

Budgetpost

Budget

Historische spoedopgaven € 30 miljoen
Buitenproportionele opgaven A: diffuus verspreid lood € 10 miljoen
Buitenproportionele opgaven A:  onderzoek en inventarisatie PFAS en andere niet genormeerde stoffen € 36 miljoen
aanpak PFAS € 10 miljoen
Buitenproportionele opgaven B: andere ernstige lokale verontreinigingen € 3 miljoen
Oude afspraken € 15 miljoen
Toekomstbestendig omgaan met nazorg € 5 miljoen

Budgetposten

Historische spoedopgaven

Dit is verontreiniging van bodem en grondwater die voor 1 januari 1987 gevonden is. Of voor 1 juli 1993 bij asbest. Hierover zijn in convenanten afspraken gemaakt met bevoegde gezagen. Deze opgaven vallen onder historische spoedopgaven:

  • zogeheten 'spoedlocaties'
  • gebiedsgericht grondwaterbeheer
  • nazorg
  • aanpak van 11 waterbodemlocaties (lijst C in het Convenant bodem en ondergrond 2016 – 2020)

Buitenproportionele opgaven A en B

Sommige saneringen zijn bijzonder kostbaar. Of ze vragen om veel kennis en menskracht. Deze vallen onder de Buitenproportionele opgaven. De maatregelen moeten dringend nodig zijn. Er zijn onaanvaardbare risico’s voor mens of ecologie. Of er is verspreiding van de verontreiniging. Het moet een opgave zijn voor het bevoegde gezag. 

Buitenproportionele opgaven zijn verdeeld in categorie A en B:

  • Categorie A bestaat uit opgaven voor sanering van diffuus verspreid lood. Deze komen verspreid voor in Nederland. Ze worden vaak samen en via een programma aangepakt.
  • Categorie A heeft ook 2 budgetposten voor PFAS en andere niet genormeerde stoffen. Drugs of aan drugsproductie gerelateerde stoffen vallen hier buiten. Een budgetpost is voor de aanpak van PFAS. Een andere is voor onderzoek naar PFAS en andere niet genormeerde stoffen, zodat u mogelijke nieuwe opgaven kunt signaleren. U zoekt tijdens dit onderzoek uit welke opgave er is en welke activiteiten nodig zijn voor aanpak ervan.
  • Categorie B is er voor andere ernstige verontreinigingssituaties. Hieronder vallen lokale, incidentele situaties. Zoals toevalsvondsten of niet-historische spoedlocaties.

Oude afspraken

Het Rijk maakte in het verleden afspraken met individuele provincies en gemeenten over bodemsanering, los van de Historische spoedopgaven. Ook voor deze zogeheten Oude afspraken kunt u SPUK Bodem aanvragen.

Toekomstbestendig omgaan met nazorg

De komende jaren blijft aandacht nodig voor verontreiniging van de bodem. Ook als alle historische spoedopgaven zijn aangepakt. Toekomstbesteding omgaan met nazorg is bijvoorbeeld een onderzoek of een locatie geschikt te maken is voor ruimtelijke plannen.

Verdeling van budget

We verdelen het budget per budgetpost gelijk onder de goedgekeurde aanvragen. Blijft er in een budgetpost een bedrag over? Dan verdelen we dit over de andere budgetposten. Dit doen we in een vooraf vastgestelde volgorde. We gebruiken een puntensysteem bij aanvragen voor aanpak van PFAS. Hoe meer punten, hoe eerder uw aanvraag aan de beurt is bij de verdeling van het budget. Zo besteden we het totale budget zo goed mogelijk.

In 2026 krijgt u een voorschot van 50%. In 2027 krijgt u een 2e voorschot van 50% als we uw aanvraag uit 2026 hebben goedgekeurd. Bij de budgetpost Buitenproportionele opgaven B is het voorschot 100% in het jaar waarin we de aanvraag goedkeuren.

Onverwachte kosten na eerdere aanvraag

Kreeg u SPUK Bodem in 2021, 2022 of 2023 en zijn er onverwachte kosten? Dan kunt u hiervoor in 2026 ook SPUK Bodem aanvragen. 

Voorwaarden

Om SPUK Bodem aan te vragen, moet u voldoen aan deze voorwaarden:

  • U bent bevoegd gezag voor de aanpak van de bodemsanering.
  • U levert een programmaoverzicht en (meestal) een projectplan aan.
  • Uw aanvraag past binnen:
    • Historische spoedopgaven
    • Buitenproportionele opgaven A – Diffuus verspreid lood
    • Buitenproportionele opgaven A – onderzoek PFAS en andere niet-genormeerde stoffen
    • Buitenproportionele opgaven A - aanpak PFAS
    • Buitenproportionele opgaven B – andere lokale ernstige verontreinigingen
    • Oude afspraken
    • Toekomstbestendige nazorg

Welke aanpak is nodig?

De aanpak verschilt per situatie. Soms is communicatie over de risico’s met bijvoorbeeld omwonenden genoeg. Soms is (snellere) sanering nodig. Dan worden de risico’s weggenomen, door ontgraving en daarna een laag schone grond (leeflaag) aan te brengen. Er is in deze gevallen bijvoorbeeld een risico voor de gezondheid of een risico op verspreiding. 

Programmaoverzicht en projectplan

Bij uw 1e aanvraag voegt u een programmaoverzicht bij. Vraagt u in nieuwe openstellingsrondes weer SPUK Bodem aan? Voeg dan een actuele versie bij van dit programmaoverzicht. U dient een programmaoverzicht in per aanvraag. Voor projecten in verschillende budgetposten maakt u dus meerdere programmaoverzichten. Voor de meeste aanvragen maakt u ook een projectplan.

In de aanloop naar de eerstvolgende openstelling plaatsen wij op deze pagina nieuwe formats voor het programmaoverzicht en het projectplan.

Programmaoverzicht

Een programmaoverzicht bestaat uit een:

  • beschrijving op hoofdlijnen welke beleidsdoelen u vanaf 2024 tot en met 2030 wilt bereiken;
  • beschrijving van projecten die bijdragen aan de beleidsdoelen en hoe ze hieraan bijdragen;
  • begroting van de benodigde middelen;
  • overzicht van alle projecten per budgetpost en de middelen die u hiervoor aanvraagt.

Projectplan

Een projectplan gaat dieper in op de projecten waarvoor u SPUK Bodem aanvraagt. In de tabel hieronder ziet u wanneer een projectplan nodig is. Ook ziet u wat er in moet staan.

Budgetpost

Projectplan nodig?

Wat staat in het projectplan?

Historische spoedopgaven

Ja, als:

  • u voor het project meer dan € 2 miljoen aanvraagt
  • voor het project na 31 december 2020 een onherroepelijke beschikking tot spoedige sanering is genomen op grond van de Wbb. Dit is mogelijk als het project onder het overgangsrecht van de Aanvullingswet valt.
  • een beschrijving van het doel en de activiteiten. Hieruit blijkt dat de activiteiten overeenkomen met de voorwaarden.
  • de kosten per activiteit van het project zoals opgenomen in het projectplan, waarbij u onderbouwt voor welk deel van de kosten u de uitkering aanvraagt.
     
Buitenproportionele opgaven A en B Ja
  • een beschrijving van het doel en de activiteiten.  Hieruit blijkt dat er voor de aanpak door u als bevoegd gezag een dringende noodzaak is om onaanvaardbare risico’s voor mens of ecologie weg te nemen. Of om verspreiding te voorkomen.
  • de kosten per activiteit van het project zoals opgenomen in het projectplan. Waarbij u onderbouwt voor welk deel van de kosten u de uitkering aanvraagt.
Oude afspraken Ja
  • uitwerking van de maatregelen voor de aanpak van een of meer gevallen van ernstige bodemverontreiniging of voor de gebiedsgerichte aanpak van ernstige bodemverontreiniging als bedoeld in een Oude afspraak.
Toekomstbestendige nazorg Ja
  • een beschrijving van het doel en de activiteiten. Hieruit blijkt dat de activiteiten overeenkomen met de voorwaarden.
  • de kosten per activiteit van het project zoals opgenomen in het projectplan. Waarbij u onderbouwt voor welk deel van de kosten u de uitkering aanvraagt. 
     

Samenwerking overheden

In het projectplan van samenwerkende overheden zet u samen uiteen hoe u de rollen heeft verdeeld. Ook werkt u gezamenlijk uit wie verantwoordelijk is. Hieruit blijkt dat de aanvrager de activiteiten uit het projectplan kan realiseren.

Penvoerder aanwijzen

Bevoegde overheden kunnen met elkaar afspreken om gezamenlijk één aanvraag in te dienen. We keren de SPUK Bodem uit aan de bevoegde overheid: de penvoerder. Wilt u dat degene die de aanvraag indient de uitkering ontvangt? Dan sluit u een samenwerkingsovereenkomst en wijst u een penvoerder aan. 

De penvoerder heeft bepaalde verantwoordelijkheden. In een samenwerkingsovereenkomst legt u vast dat de penvoerder:

  • de aanvraag indient;
  • de uitkering financieel beheert;
  • de uitkering financieel verantwoordt via Sisa;
  • communiceert met de samenwerkende partijen over de aanvraag, uitkering en verantwoording;
  • communiceert met RVO.

Aanvraag doen als penvoerder

Doet u een aanvraag als penvoerder? Dan dient u ook de samenwerkingsovereenkomst in. We controleren of bovengenoemde elementen in de samenwerkingsovereenkomst staan. 
Let op: er is sprake van getrapte verantwoording. De bevoegde overheden leggen verantwoording af aan de penvoerder, en de penvoerder aan het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. Via Sisa kunt u aangeven dat een bedrag van € 0 is besteed als u als penvoerder geen geld verstrekt aan de bevoegde overheden.
De toekenningsbeschikking sturen we naar de penvoerder als we de aanvraag honoreren. Hierin staat dat:

  • we de uitkering overmaken aan de penvoerder;
  • de penvoerder financiële verantwoording aflegt aan RVO;
  • de bevoegde overheden financiële verantwoording afleggen aan de penvoerder;
  • de bevoegde overheden eindverantwoordelijk blijven. 

We schrijven de bevoegde overheden en de penvoerder aan als we de uitkering deels terugvorderen. Dit kan voorkomen als bijvoorbeeld niet het hele verstrekte budget nodig was voor een project. De bevoegde overheden dragen de penvoerder dan op het geld terug te storten.

Hoe werkt btw binnen de SPUK Bodem?

Voor gemeenten en provincies is een eventueel btw-bedrag geen onderdeel van de SPUK Bodem. Wel kunt u het btw-bedrag terugvragen bij het btw-compensatiefonds. Btw die niet in aanmerking komt voor compensatie uit het btw-compensatiefonds komt wel in aanmerking voor deze SPUK, en voert u los op tijdens uw aanvraag.

Meer weten? Ga naar de Wet op het btw-compensatiefonds.

Na uw aanvraag

Na uw aanvraag ontvangt u een ontvangstbevestiging. Na ontvangst van uw aanvraag volgt binnen 13 weken een besluit. Deze termijn kan één keer met maximaal 13 weken worden verlengd. U logt in met eHerkenning 2+.

Kennis- en innovatieprogramma PFAS

Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (IenW) werkt aan een kennis- en innovatieprogramma over PFAS in bodem en water. Ontvangt u SPUK Bodem en ontwikkelt u nieuwe kennis over PFAS of past u innovatie toe bij onderzoek naar of aanpak van deze vervuiling? Deel dan uw kennis met het ministerie van IenW. Stuur hiervoor een e-mail naar spukbodem@minienw.nl.

Verantwoord het project via SiSa

Uw verantwoording over de besteding en uitvoering van deze uitkering verloopt jaarlijks via de SiSa-systematiek (single information, single audit). De SiSa-coördinator van uw gemeente of provincie kan u meer vertellen. Voor deze regeling verantwoordt u de bestedingen allemaal gezamenlijk. Dus over alle beschikte aanvragen tussen 2024-2030 samen. Bij elke nieuwe beschikking ontvangt u van RVO een overzicht over alle beschikkingen tot dat moment. 

Doet u als penvoerder voor een samenwerkingsverband een aanvraag? Dan moet u de uitkering mogelijk verantwoorden via SiSa voor medeoverheden. U bundelt daarbij alle uitgaven van de deelnemers aan uw samenwerkingsverband.

Meer informatie over SiSa

Meld wijzigingen

Laat het ons weten als:

  • het project niet op tijd start;
  • het project niet (helemaal) op tijd afgerond wordt;
  • u weet van andere omstandigheden die van belang zijn.

Wijzigingen in het project kunnen betekenen dat we de uitkering wijzigen of intrekken. In uitzonderlijke gevallen zoals overmacht kunnen projecten onvoorziene vertraging oplopen. Dan is uitstel mogelijk van de activiteiten waarvoor een uitkering is verleend. Bijvoorbeeld als het werk een periode stil ligt door een ingediend bezwaar. Uitstel is mogelijk tot uiterlijk 2032 voor activiteiten waarvoor in 2024 of 2026 een uitkering is verleend.

U logt in met eHerkenning. U heeft minimaal niveau 2+ met machtiging RVO-diensten op niveau 2+ nodig. Direct na het inloggen klikt u op de zaak (de aanvraag) waarvoor u een wijziging heeft. U kiest dan onder de optionele acties voor: Indienen wijzigingsverzoek. U kunt ons ook mailen op spukbodem@rvo.nl.

Meer weten?

Vragen?

Stuur een e-mail met uw vragen naar spukbodem@rvo.nl.

In opdracht van:
  • Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat
Heeft deze informatie u geholpen?

In de praktijk

Meld u aan

Blijf op de hoogte met de nieuwsbrief overheden

"Persoonlijk contact bij aanpak isolatie is onmisbaar"

"Een belangrijke succesfactor? Persoonlijk contact met bewoners. Energiecoaches geven persoonlijk advies. Over verschillende regelingen. Door de combinatie van regelingen kun je verschillende isolatiemaatregelen tegelijk treffen. "
Erik van SpijkerBeleidsadviseur gemeente Stadskanaal

Samen werken aan passende ouderenwoningen

"Er is een groter woningaanbod nodig dat aantrekkelijk is voor ouderen. Ook kijken we naar vergoedingen in huur- of verhuiskosten en naar woonleningen om de woning levensloopbestendig te maken. "
Thomas Blonk
Thomas BlonkBeleidsadviseur gemeente Den Helder

Bekijk meer

Overzicht praktijkverhalen